(یحیای تعمیددهنده) از پیامبران بنیاسرائیل بود که در کودکی به نبوت رسید. ماجرای به دنیا آمدن یحیی با وجود پیری بابا و نازایی مامان در قرآن آمده میباشد. حضرت یحیی به زهد و تقوا و فغان زیاد از واهمه خداوند دارای شهرت بود.در احادیث شیعه، شهیدشدن امام حسین(ع) به شهیدشدن یحیی و امامت برخی از امامان شیعه در زمان کودکی به نبوت حضرت یحیی در کودکی تشبیه گردیده است. برای ثابت امامت امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام فرصت(عج) در کودکی، به نبوت یحیی در کودکی استناد تشریفات مشهد میشود.
صابئین یا این که مندائیان خویش را در پی حضرت یحیی می دانند. مقامی در مسجد اموی دمشق تحت عنوان مزار یحیی معروف میباشد.
معاشطومار
یحیی فرزند زکریا بود. زکریا(ع) تا کهنسالی فرزندی نداشت. روزی با دیدن مریم(س) و نعمتهای بهشتی که برایش آمده بود[۱] از پروردگار درخواست فرزند کرد «و اذعان کرد: خداوندا! از طرف خویش، فرزند پاکیزهای به اینجانب عطا فرما، که تو شنوندۀ کلیه دعا ها هستی».[۲] زکریا در دعای خویش بر نبودن ورثهای برای خویشان یعقوب[۳] و بیم از خاندان پس از خویش تأکید کرد.[۴] خداوند دعای اورا عهده دار شد و با وجود پیر بودن زکریا و نازا بودن همسرش به وی نوید فرزند اعطا کرد. مامان یحیی به اسم ایشاع،[۵] الیصابات[۶] یا این که الیزابت خاله حضرت مریم(س) بود[۷] و به طور همزمان با بارداری مریم مقدس، به واسطه اعجاز الهی آبستن شد[۸] و آفریدگار فرزند اورا یحیی نامید.[۹]
انگیزه نامگذاری
درباره انگیزه نامگذاری یحیی برهانهای مختلفی بیان کردند؛ به عنوان مثال اینکه خدا نازایی مادرش را به واسطه وجود وی از در بین موفقیت و اورا اِحجب نمود. برخی نیز گفتهاند آفریدگار اورا با ایمان احیا کرد یااینکه پروردگار قلب اورا با نبوّت زنده کرد و پیش از وی کسی بهاین اسم نامیده نشده بود.[۱۰]
یحیی(ع) نزد مسیحیان، به یوحنای مُعَمِّدان پر اسم و رسم میباشد. این نامگذاری بدین انگیزه میباشد که حضرت عیسی (ع) بوسیله او غسل تعمید داده شد.[۱۱]
نبوت
یحیی در کودکی به جایگاه نبوت رسید. معبود یکیاز امتیازهای اورا تصدیق کننده نبوت عیسی می داند.[۱۲]وی مروج آئین موسی بود، و بعد از اینکه عیسی به رده نبوت رسید، به وی ایمان آورد. در تاریخ آمده میباشد، یحیی شش ماه از عیسی بزرگتر و اول کسی بود که نبوت اورا تصدیق کرد و زیرا یحیی بین عموم به زهد و تقوا و پاکدامنی، آوازه داشت تصدیق و دعوت وی در اعتنا عموم به مسیح اثر اکثری گذاشت[۱۳]محمد حسین طباطبایی در المیزان می گوید خواسته از کتاب یحیی به عبارتی تورات میباشد.[۱۴]
شهید شدن
امام سجاد(ع) از بابا خویش نقل مینماید که پاد شاه بنیاسرائیل شیفته یک کدام از محارم خویش شد و خواست با وی تزویج نماید. حضرت یحیی با این شغل مخالفت کرد. این معشوقه به وسوسه مامان خویش، راز یحیی را شرط وصلت خویش قرار اعطا کرد و پاد شاه بنیاسرائیل رمز حضرت یحیی را در ظرفی از طلا و جواهرات برای وی ارسال کرد.[۱۵] احادیث گزارش کردند زمانی راز یحیی را غیر وابسته کردند و خون وی به زمین سرازیر شد، خون آغاز به جوشیدن کرد. قوم و قبیله بنیاسرائیل کوشش کردند که خاک بر روی این خون بریزند و آن را ناپدید نمایند اما برنده نشدند و این خون در حالا جوشش بود تازمانیکه بختالنصر بر بنیاسرائیل حکم کننده شد و چندین هزار نفر از بنیاسرائیل را کشت و انتقام خون یحیی را گرفت و آن خون از جوشش ایستاد
تشابه امام حسین(ع) و یحیی
مطابق روایاتی، عرش و زمین بر امام حسین(ع) و یحیی رسول شیون کردهاند[۱۷] و حسین بن علی در مسیر کربلا از یحیی و شهید شدن وی خاطر مینموده است.[۱۸] ولی احادیث دیگری نیز وجود دارا هستند که برای زاری عرش و زمین، معنای ملموسی را بیان کردهاند که از جمله عرش بعد از شهیدشدن یحیی باران خون بارید و خورشید قرمزرنگ شد.[۱۹] از علی(ع) آورده شده عرش و زمین صرفا برای دو نفر گریسته میباشد یحیی بن زکرّیا این که و حسین بن علی(ع)[۲۰]
مختصات اخلاقی
در منابع به پنج صفت از اوصاف یحیی اشاره گردیدهاست؛ ایمان به مسیح، رده سیادت و رهبری در دانش و شغل، پیامبری پارسا، زهد و تقوا و عظمت.[۲۱] درباره زهدو تقوا وی آوردند بسیار فغان می کرد و جامه زبر و خشن میپوشید.[۲۲] رسول اکرم(ص) درباره زهدوتقوا وی فرموده میباشد: «زهد و تقوا یحیی بن زکریا به حدی بود که در زمان کودکی به بیت المقدس رفت؛ بزرگان احبار و راهبان را رویت کرد که پیراهنی از پشم پوشیدند و در حالا عبادت میباشند وی نیز جامه زبر و خشن پوشید. به محل پرستش رفت و پروردگار را عبادت کرد[۲۳] بیان شده میباشد زکریا هرگاه سرگرم پند بود و یحیی را در بین جمعیت میمشاهده کرد بخاطر روحیه لطیف وی نامی از فردوس و دوزخ وجهنم نمیموفقیت؛ چون با شنیدن اوصاف پردیس و دوزخ و جهنم به شدت شیون می کرد.[۲۴] کافی از علی(ع) نقل مینماید: یحیی بسیار شیون میکرد و نمیخندید، اما عیسی بن مریم هم می خندید و هم میگریست و شغل عیسی از یحیی خوب بود.[۲۵] روایتی دیگر درباره تفضیل یحیی نقل گردیدهاست که برای هیچکس شایسته وجود ندارد بگوید اینجانب از یحیی بهترم؛ چون وی هیچ گناهی نکرد و به هیچ زنی دقت ننمود. بعضی این داستان را متعارض با آموزههای اسلام دانستهاند و آن را قبول نکردند.
انتخاب تالار و باغ مناسب برای مراسم در مشهد – نکات و معیارهای حرفهای