مجله خبری تشریفات

ملا محمد بن مرتضی بن محمود کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق) دارای شهرت به ملا محسن و ملقب به سود کاشانی، فیلسوف، محدث، مفسر و فقید شیعه در قرن یازدهم قمری میباشد. وی نزد عالمانی همانند ملاصدرا(درگذشت: ۱۰۵۰ق)، روحانی بهائی(۹۵۳ق ـ۱۰۳۱ق)، میرفندرسکی(حدود۹۷۰-۱۰۵۰ق) و میرداماد(درگذشت: ۱۰۴۱ق) شاگردی تشریفات مشهد کرد.

نتیجه در موضوعات گوناگون اثر ها اکثری نگاشت که تعبیر صافی، الوافی، مفاتیح الشرایع، المحجة البیضاء و الکلمات المکنونه به ترتیب در تعبیر، حدیث، فقه، خلق و عرفان مهم ترین اثرها وی به شمار می آیند.

سود شیوۀ اخباریان وسط‌رو را در پیش گرفت از این رو ایده ها وی در اکثری مفاد با فقهای قبلی مختلف بود. از مهم ترین آراء خاص وی می‌قدرت به تایید صلاحیت غنا (با شروطی خاص)، مختلف بودن بلوغ نسبت به تکالیف متفاوت و وجوب عینی نماز آدینه اشاره نمود.

اقامۀ نماز آدینه در کاشان و اصفهان از کار‌های سیاسی اجتماعی وی بوده میباشد.

معاش‌طومار
نتیجه در ۱۴ صفر سال ۱۰۰۷ق (مصادف با ۹۷۷ش) در کاشان زاده شد.[۱] قبیله سود از خانواده‌های علمی و معروف شیعه بوده میباشد.[۲] پدرش رضی الدین پادشاه مرتضی (۹۵۰-۱۰۰۹ق)[۳] و مادرش زهرا خاتون (درگذشت: ۱۰۷۱ق)، دختر ضیاء العرفا رازی بود.[۴] جدّ نتیجه، تاج الدین فرمانروا محمود فرزند ملا علی کاشانی، در کاشان مدفون میباشد.

کنیه
اسم سود، محمد بود.[۵] ولی به محسن یا این که محمدمحسن آوازه داشت.[۶] وی داماد ملاصدرا(درگذشت: ۱۰۵۰ق) بود و پدرزنش او‌را سود، و داماد دیگرش لاهیجی(درگذشت: ۱۰۷۲ق) را فیاض کنیه اعطا کرد.[۷]

همسر و فرزندان
نتیجه ها وصلت محمدمحسن با زبیده دختر ملاصدرا[۸] پنج فرزند به اسم‌های ذیل بود:

محمد دانش الهدی، تالیف کننده معادن الحکمة
مشخص و معلوم الدین احمد
عَلیّه بانو، لقب وی اُمّ الخیر بوده میباشد
سکینه لقب‌اش اُمّ البِر
سکینه لقب‌اش اُمّ سلمه[۹]تهرانی در طبقات اعلام الشیعه نام او‌را فاطمه و با القابی زیرا فاضلة شاعرة بالفارسية محدثة(اهل فضل و ادب و علم،سراینده شعر به فارسی، محدث) تعریف نموده است. [۱۰]
شغل در حکومت صفوی
نتیجه در کاشان و قمصر، نماز آدینه اقامه میکرد.[۱۱] وی دعوت فرمانروا صفی را برای اقامت در اصفهان نپذیرفت، البته به دعوت سلطان عباس دوم برای اقامه نماز آدینه در مسجد جامع عتیق به اصفهان رفت.[۱۲]

درگذشت

نمای قبر نتیجه کاشانی در کاشان
نتیجه کاشانی در ۲۲ ربیع‌الثانی در ۱۰۹۱ق (مصادف با ۱۰۵۸ش) در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در طی حیاتش، زمین آن را وقف نموده بود، به خاک امانت شد.[۱۳] در آبان ۱۳۸۷ش کنگره‌ای در بزرگداشت وی برگزار شوید.[۱۴] [۱۵]

تحصیلات
سود، تحصیلاتش را در کاشان شروع کرد، وی در ۲۰ سالگی برای ادامه تحصیلات به اصفهان رفت. بعداز آن دو سال در شیراز نزد سید ماجد بن هاشم بحرانی(درگذشت: ۱۰۲۸ق‌/۱۶۱۹م‌) شاگردی کرد. نتیجه توشه دیگر به اصفهان رجوع و برگشت و در رینگ درس روحانی بهائی حاضر شد. او در مهاجرت حج از روضه خوان محمد نوادۀ شهید ثانی اذن ماجرا اخذ کرد. و بعد از آن در قم نزد ملاصدرا شاگردی کرد و در مراجعت ملاصدار به شیراز او‌را ملازمت نمود و در حدود دو سال در آنجا ماند. صاحب و مالک روضات و سایر افراد بر این باورند که سود در مسافرت در آغاز به شیراز نزد ملاصدرا شاگردی نموده است البته این گفته، با نوشته‌های خویش نتیجه سازگار وجود ندارد.[۱۶] سود سرنوشت به کاشان برگشت و به دستور درس دادن، یاد دادن و نوشتن پرداخت.[۱۷] درباره ادله نامگذاری مکتب فیضیه، به سکونت نتیجه در آن اشاره گردیده است.

سردر و ورودی آرامگاه سود کاشانی
اندیشمندان بخش اعظمی همانند افندی، حر عاملی، میرزا حسین نوری، روحانی عباس قمی، عبدالحسین امینی و... او‌را با کلماتی همانند فیلسوف، حکیم، متکلم، محدث، دانا، شعر سرا، ادیب، دانا، فاضل ستوده‌اند.[۱۸][۱۹]مطهری سود را با عناوینی زیرا حکیم، عارف، محدث و مفسر معرفی کرده و او‌را از مشاهیر علمای شیعه دانسته که قدمت پربرکتی داشته و به کثرت و جودت(نیک بودن) تألیف مشهور میباشد.[۲۰] به یقین مطهری سود کاشانی یک مرد ذوحیاتین میباشد؛ یعنی هم مرد محدّث و دانا میباشد و گاهی در آن فعالیت محدّثی و فقاهتش خیلی هم قشری(اعتنا داشتن صرفا به ظاهر قرآن وحدیث)می گردد، و هم در ضمن مرد حکیم و فیلسوفی میباشد و یک مرد ذوجَنبتین میباشد.[۲۱]

ملا محمد بن مرتضی بن محمود کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق) دارای شهرت به ملا محسن و ملقب به سود کاشانی، فیلسوف، محدث، مفسر و فقید شیعه در قرن یازدهم قمری میباشد. وی نزد عالمانی همانند ملاصدرا(درگذشت: ۱۰۵۰ق)، روحانی بهائی(۹۵۳ق ـ۱۰۳۱ق)، میرفندرسکی(حدود۹۷۰-۱۰۵۰ق) و میرداماد(درگذشت: ۱۰۴۱ق) شاگردی تشریفات مشهد کرد.

نتیجه در موضوعات گوناگون اثر ها اکثری نگاشت که تعبیر صافی، الوافی، مفاتیح الشرایع، المحجة البیضاء و الکلمات المکنونه به ترتیب در تعبیر، حدیث، فقه، خلق و عرفان مهم ترین اثرها وی به شمار می آیند.

سود شیوۀ اخباریان وسط‌رو را در پیش گرفت از این رو ایده ها وی در اکثری مفاد با فقهای قبلی مختلف بود. از مهم ترین آراء خاص وی می‌قدرت به تایید صلاحیت غنا (با شروطی خاص)، مختلف بودن بلوغ نسبت به تکالیف متفاوت و وجوب عینی نماز آدینه اشاره نمود.

اقامۀ نماز آدینه در کاشان و اصفهان از کار‌های سیاسی اجتماعی وی بوده میباشد.

معاش‌طومار
نتیجه در ۱۴ صفر سال ۱۰۰۷ق (مصادف با ۹۷۷ش) در کاشان زاده شد.[۱] قبیله سود از خانواده‌های علمی و معروف شیعه بوده میباشد.[۲] پدرش رضی الدین پادشاه مرتضی (۹۵۰-۱۰۰۹ق)[۳] و مادرش زهرا خاتون (درگذشت: ۱۰۷۱ق)، دختر ضیاء العرفا رازی بود.[۴] جدّ نتیجه، تاج الدین فرمانروا محمود فرزند ملا علی کاشانی، در کاشان مدفون میباشد.

کنیه
اسم سود، محمد بود.[۵] ولی به محسن یا این که محمدمحسن آوازه داشت.[۶] وی داماد ملاصدرا(درگذشت: ۱۰۵۰ق) بود و پدرزنش او‌را سود، و داماد دیگرش لاهیجی(درگذشت: ۱۰۷۲ق) را فیاض کنیه اعطا کرد.[۷]

همسر و فرزندان
نتیجه ها وصلت محمدمحسن با زبیده دختر ملاصدرا[۸] پنج فرزند به اسم‌های ذیل بود:

محمد دانش الهدی، تالیف کننده معادن الحکمة
مشخص و معلوم الدین احمد
عَلیّه بانو، لقب وی اُمّ الخیر بوده میباشد
سکینه لقب‌اش اُمّ البِر
سکینه لقب‌اش اُمّ سلمه[۹]تهرانی در طبقات اعلام الشیعه نام او‌را فاطمه و با القابی زیرا فاضلة شاعرة بالفارسية محدثة(اهل فضل و ادب و علم،سراینده شعر به فارسی، محدث) تعریف نموده است. [۱۰]
شغل در حکومت صفوی
نتیجه در کاشان و قمصر، نماز آدینه اقامه میکرد.[۱۱] وی دعوت فرمانروا صفی را برای اقامت در اصفهان نپذیرفت، البته به دعوت سلطان عباس دوم برای اقامه نماز آدینه در مسجد جامع عتیق به اصفهان رفت.[۱۲]

درگذشت

نمای قبر نتیجه کاشانی در کاشان
نتیجه کاشانی در ۲۲ ربیع‌الثانی در ۱۰۹۱ق (مصادف با ۱۰۵۸ش) در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در طی حیاتش، زمین آن را وقف نموده بود، به خاک امانت شد.[۱۳] در آبان ۱۳۸۷ش کنگره‌ای در بزرگداشت وی برگزار شوید.[۱۴] [۱۵]

تحصیلات
سود، تحصیلاتش را در کاشان شروع کرد، وی در ۲۰ سالگی برای ادامه تحصیلات به اصفهان رفت. بعداز آن دو سال در شیراز نزد سید ماجد بن هاشم بحرانی(درگذشت: ۱۰۲۸ق‌/۱۶۱۹م‌) شاگردی کرد. نتیجه توشه دیگر به اصفهان رجوع و برگشت و در رینگ درس روحانی بهائی حاضر شد. او در مهاجرت حج از روضه خوان محمد نوادۀ شهید ثانی اذن ماجرا اخذ کرد. و بعد از آن در قم نزد ملاصدرا شاگردی کرد و در مراجعت ملاصدار به شیراز او‌را ملازمت نمود و در حدود دو سال در آنجا ماند. صاحب و مالک روضات و سایر افراد بر این باورند که سود در مسافرت در آغاز به شیراز نزد ملاصدرا شاگردی نموده است البته این گفته، با نوشته‌های خویش نتیجه سازگار وجود ندارد.[۱۶] سود سرنوشت به کاشان برگشت و به دستور درس دادن، یاد دادن و نوشتن پرداخت.[۱۷] درباره ادله نامگذاری مکتب فیضیه، به سکونت نتیجه در آن اشاره گردیده است.

سردر و ورودی آرامگاه سود کاشانی
اندیشمندان بخش اعظمی همانند افندی، حر عاملی، میرزا حسین نوری، روحانی عباس قمی، عبدالحسین امینی و... او‌را با کلماتی همانند فیلسوف، حکیم، متکلم، محدث، دانا، شعر سرا، ادیب، دانا، فاضل ستوده‌اند.[۱۸][۱۹]مطهری سود را با عناوینی زیرا حکیم، عارف، محدث و مفسر معرفی کرده و او‌را از مشاهیر علمای شیعه دانسته که قدمت پربرکتی داشته و به کثرت و جودت(نیک بودن) تألیف مشهور میباشد.[۲۰] به یقین مطهری سود کاشانی یک مرد ذوحیاتین میباشد؛ یعنی هم مرد محدّث و دانا میباشد و گاهی در آن فعالیت محدّثی و فقاهتش خیلی هم قشری(اعتنا داشتن صرفا به ظاهر قرآن وحدیث)می گردد، و هم در ضمن مرد حکیم و فیلسوفی میباشد و یک مرد ذوجَنبتین میباشد.[۲۱]