مجله خبری تشریفات

ذهن ها کمونیستی در عراق و واکنش حوزه نجف

در سال‌هایی که پرورش و تبلیغ اذهان کمونیستی فی مابین جوان ها عراقی چندان بود که حتی دامن طلاب و فرزندان علما را نیز گرفته بود، این فرمان سبب ساز نگرانی بزرگان حوزه علمیه نجف شد و تقابل با این تبلیغات در کانون اعتنا آنها قرار گرفت. تأسیس مؤسسات علمی و تربیتی در سطح های متعدد در شهرهای عراق به سفارش و فرمان آیت اللّه سیدمحسن حکیم برای مثال اقدامات فرهنگی در قبال این جریان بود.[۵۵] آیت اللّه شهید سید محمدباقر صدر نیز با تألیف کتاب‌هایی زیرا فلسفتُنا و اقتصادُنا و البنک اللّارَبَاو همین رسالت را خاطر نشان تشریفات مشهد نمود.

اقدامات سیاسی
شغل حوزه علمیه نجف به عرصه دانش و علم محصور نماند و به ویژه از زمان قاجار، به صورت جدّی به صحنه سیاست کشیده شد. در آن زمان، دنیای اسلام با دو پدیده استعمار و استبداد مواجه بود و حوزه علمیه نجف تحت عنوان مطرح ترین راءس علمی تشیع، با رویکردی شرعی، به آن‌ها برخورد نشانه اعطا کرد. این برخورد‌ها بیش تر از کلیه به تحولات جمهوری اسلامی ایران و عراق بود.

پیکار‌های جمهوری اسلامی ایران و روس
مبارزه‌های کشور ایران و روس از آخر و عاقبت سازترین رخدادهای زمان قاجار در طی فتحعلی فرمان روا (حک : ۱۲۱۲ـ۱۲۵۰ق) بود و مقامات دربار کشور‌ایران در بحبوحه عصر ابتدا پیکار برای رویارویی با روسیه به علما متوسل شدند که به صدور حکم جهاد به وسیله روحانی جعفر کشف کننده الغطاء و بقیه علمای نجف و کربلا انجامید.[۵۶] او حتی‌در توجیه جهاد طی نوشته‌ای مبادرت مجتهدان به جهاد دفاعی را واجب شمرد و تحت عنوان نایب ائمه معصومین(ع) به فتحعلی فرمان روا اجازه بخشید از وجوه شرعیه برای تأمین هزینه های نزاع استعمال نماید. کتاب غایة المراد فی أحکام الجهاد وی هم برای ترغیب عموم به تامین از مرز و بوم خویش و به خواهش عباس میرزا قاجار نوشته شد.[۵۷] علمای حوزه نجف همگام با علمای بقیه منطقهها در کشاندن عموم به جهاد با روس‌ها و استارت مبارزه دوم برای آزادسازی مرز و بوم‌های اشغالی فعال بودند و حتی حکم جهاد نیز صادر کردند؛[۵۸] هرچند این مرحله از مبارزه نیز سرنوشتی جز باخت موازی روس‌ها نیافت.[۵۹]

تحریم تنباکو
ماجرای تحریم تنباکو نیز مثال‌ای دیگر از حضور حوزه نجف در قضایای سیاسی کشور‌ایران بود؛ هرچند رهبری این مبادرت اصلی را مرجع علی الاطلاق آن مجال، میرزا حسن شیرازی ـ که در آن مجال در سامرا مقیم بودـ برعهده داشت.

نهضت مشروطه
نقط ی اوج حضور سیاسی حوزه نجف در نهضت مشروطه میباشد. پایه عمل‌های سیاسی نجف دراین مورد، سه بدن از مراجع والا بودند: حاج میرزاحسین خلیلی تهرانی، ملا عبدالله مازندرانی و آخوند خراسانی[۶۰] نوشته‌های اینان به طور اعلامیه، فتوا، طومار، تلگرام و رساله‌های خرد و تعالی در دسترس عموم قرار می‌گرفت.[۶۱] این سه، اول توشه همگام با بقیه معترضان به حکومت قاجار برضد سیاست‌های سوء امین السلطان، صدراعظم مظفرالدین پادشاه، اعلامیه مشترک دادند[۶۲] و درپی هجرت کبرای علمای طهران و تحصن توده‌ای از عموم در سفارت انگلیس، طی طومار‌ای به پاد شاه خواهان بازگرداندن علما به طهران شدند[۶۳] و در فرآیند آنگاه نیز از نهضت مشروطه تامین کردند. بعداز جلوس محمدعلی فرمان روا بر تخت سلطنت و بروز اختلاف معروف مشروعه و مشروطه، موضع‌ها این سه فقید و مرجع حوزه نجف تماما در تأیید مشروطه بود و مخالفت با آن را کاری ناصواب می‌شمردند.[۶۴]

حدیث جنود عقل و جهل
حدیث جُنود عقل و جهل حدیثی اخلاقی از امام درستگو(ع) در تشریح کیفیت آفرینش عقل و جهل و همینطور سپاهیان هر مورد از آن دو میباشد. در‌این حدیث که به ماجرا سماعة بن مهران اورده شده، امام درستگو(ع) در عده ای از دوستان خویش برای هر یک از عقل و جهل، ۷۵ لشکر بیان می‌نماید که در برگیرنده بخش اعظمی از فضائل و رذائل اخلاقی تشریفات مشهد میباشد.

طبق این قصه، نه، ایمان، تصدیق حق، آرزو، عدل، خوش‌بینی، قدردانی‌گزاری، تکیه، دور اندیشی، وفاداری، استغفار، نشاط و قابل انعطاف‌دلی ازجمله سپاهیان عقل و در مقابل، شر، بی دینی، انکار حق، ناامیدی، ستم، بدبینی، کفران نعمت، آز و حرص، دشوار‌دلی، عهد‌شکنی، لاف و سستی ازجمله سپاهیان جهل میباشند.

حدیث جنود عقل و جهل بوسیله ملاصدرا در کتاب تفصیل اصول کافی، ملا با تقوا مازندرانی در کتاب تفصیل الکافی و امام خمینی در کتاب تفصیل حدیث جنود عقل و جهل تبیین و تعبیر شد‌ه‌است.

معرفی
جنود عقل و جهل تیتر حدیثی اخلاقی و کامل از امام راست گو(ع) میباشد که کلینی در کافی[۱] و روضه خوان صدوق در خصال[۲] و علل الشرایع[۳] به گزارش سماعة بن مهران آن را آورده‌اند. درین حدیث امام درستگو(ع) علاوه بر تشریح کیفیت آفرینش سپاهیان عقل و جهل، ۷۵ لشکر برای عقل و ۷۵ لشکر برای جهل ذکر می‌نماید که اکثری از فضائل و رذائل اخلاقی را در برمی‌گیرد. امام درین حدیث از اصحابش میخواهد با آشنایی جنود عقل و جهل مسیر هدایت را دریابند.

محتوا
سماعة بن مهران نقل می‌نماید که در گردآوری گردآوری‌ای از طرف داران امام راستگو(ع) در نزد امام کلام از عقل و جهل پیش آمد که امام ششم فرمود عقل و سپاهیانش و جهل و سپاهیانش را بشناسید تا هدایت یابید. سماعة میگوید به وی پهنا کردم ما چیزی جز آنچه شما به ما بیاموزید چیزی نمی‌دانیم؛ پس امام آغاز به کلام کرد و آغاز به روش آفرینش عقل و جهل پرداخت. امام راستگو(ع) عقل را او‌لین جانور شیخ که از سمت راست آسمان و از روشنایی پروردگار اخلاق شد، معرفی می‌نماید که تابع دستور معبود و گزینه اکرام وی بود؛ آن گاه شیوه اخلاق و رفتار جهل را اعلام کرد که از دریای پر نمک تاریکی و سیاهی آفریده شد و از دستور پروردگار طغیان کرد و آیتم لعنت معبود قرار گرفت.
جعفر بن محمد(ع) پس از تشریح طریق خلقت این دو جان دار به شمارش سپاهیانی که خداوند برای آنها قرار بخشید میپردازد و برای هر یک ۷۵ لشکر که ضد هم میباشند ذکر می‌نماید. بعضا از این جنود به تفصیل

ارحام شیخ
نبی و اهل بیت(ع): در بعضی احادیث ضمن سفارش به رابطه و صله با اقوام و قوم و قبیله، به رابطه و صله با ائمه(ع) نیز پیشنهاد شد‌ه‌است. فرستاده(ص) نیز در حدیثی فرمود:«أنا وعلي أبوا هذه الامة» ترجمه: اینجانب و علی، پدران این تشریفات مشهد امتیم.[۱۲]
عالمان فقهی: منابع شرعی به صله و رابطه با عالمان فقاهتی هم سفارش کرده و جایزه فراوانی برای این رابطه ذکر کرده‌اند.[۱۳]
برادران شرعی: در درجه آن گاه صله با برادران فقاهتی مطرح شد‌ه‌است: اِنّما المِؤمنونَ إخوةٌ.[۱۴] امام راستگو(ع) فرمود: مؤمنان برادران یکدیگر و فرزندان یک بابا و مادرند؛ در شرایطی‌که یک کدام از آنان غمگین باشد دیگرافراد به خیال و خاطر وی شب را نمی‌خوابند.[۱۵]
مقام و عنایت
صله رحم از آموزه‌های گزینه اعتنا در آیه‌ها و احادیث میباشد. توصیه به رعایت حرمت خویشاوندی و انفاق مالی به آن‌ها‌را در آیه ها زیادی از قرآن می‌اقتدار مشاهده کرد:

وَاتَّقُوا اللهَ الَّذِی تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ اللهَ کانَ عَلَیکمْ رَقِیبًا (ترجمه:بترسید از خدایی که به اسم وی از یکدیگر در خواست می کنید و از انقطاع خویشاوندی‌ها پروا نمائید که خداوند مراقب شما میباشد.)[نساء–۱]
وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا وَ ذِی الْقُرْبَیٰ وَ الْیتَامَیٰ وَالْمَسَاکینِ وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا (ترجمه:به والدین، و قوم و یتیمان و مستمندان احسان فرمائید، و با عموم [به گویش] خوش صحبت بگویید.)[سوره بقره–۸۳]
وَلَا یأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنکمْ وَالسَّعَةِ أَن یؤْتُوا أُولِی الْقُرْبَیٰ وَالْمَسَاکینَ وَ الْمُهَاجِرِینَ فِی سَبِیلِ اللهِ (ترجمه:و سرمایه‌داران شما نباید از دادن [جنس] به خویشان و تهیدستان و مهاجران رویکرد پروردگار دریغ ورزند.)[سوره فروغ–۲۲] و آیه‌ها متفاوت دیگر.[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰]
تکرار یک زمینه در قرآن آرم‌دهنده عنایت آن میباشد. مبنی بر آیه‌ها قرآن، در قیامت از آدم‌ها درباره صله رحم سؤال شود. قرآن همینطور انقطاع‌کننده رحم را لعنت‌گردیده دانسته و خدا انذار کرده که دیده و گوش او‌را از شعور حقایق ناتوان می‌سازد.

در احادیث و سیره معاش اهل بیت(ع) نیز مداقه فوق‌العاده امداد، هواخواهی و محبت به بستگان به طور کامل پر‌نور میباشد و به شدت از انقطاع ارتباط باخویشان نهی گردیده‌است. در احادیث شیعه، جدا رحم تحت عنوان استدلال محرومیت شخص و جامعه از لطف و بخشش خداوند معرفی گردیده‌است.[۲۱] مطابق احادیث، صله رحم به قدری در حیث آفریدگار التفات داراست که حتی در شرایطی‌که فاسقان رابطه نیکی با اقوام و فامیل خویش داشته باشند، معبود روزی آن‌ها را افزون می‌نماید؛ اما در مقابل، در‌حالتی که اشخاصی که اهل نماز و روزه‌اند، در شکل جدا رحم، خلال عذاب آخرت، از قدمت و روزی آنان کاسته میشود.[۲۲] مداقه پایبندی به صله رحم تا آنجاست که مطابق آموزه‌های شرعی و احادیث حتی در حالتی‌که قوم و قبیله و خویشاوندان انقطاع رحم کرده و ارتباطی با آدم ندارند وی مجاز به شکاف صله رحم و رویارویی به مثل وجود ندارد.[۲۳] [یادداشت ۱] علامه مجلسی در جلد ۷۱ بحارالانوار راجع‌به صله رحم ۱۱۰ حدیث و درخصوص دستمزد والدین و فرزندان ۱۰۲ داستان درین قضیه جمع نموده است.

فلسفه تأکید اسلام بر صله رحم
انگیزه تأکید اسلام به مراقبت لینک خویشاوندی این میباشد که مدام برای اصلاح، تقویت، گسترش، تکامل و عظمت بخشیدن به یک اجتماع تعالی، چه از حیث اقتصادی یا این که نظامی، و چه از دید جنبه‌های معنوی و اخلاقی می بایست از واحدهای خرد آن آغاز کرد. با بسط و تقویت تک تک واحدهای خرد، اجتماع گسترده، خویش به خویش اصلاح شود. در همین راستا اسلام فرمان به اصلاح واحدهایی داده که معمولا اشخاص از امداد و کمک و عظمت بخشیدن به آن روگردان نیستند؛ در صله رحم معبود تقویت بنیه کسانی را پیشنهاد می‌نماید که خونشان در رگ و پوست هم در گردش بوده و اعضای یک خانواده‌اند، و پیدا میباشد زمانی که اجتماعات خرد خویشاوندی نیرومند شد، اجتماع پهناور آن ها یعنی جامعه نیز عظمت می یابد. به نظریه بعضی، حدیثی که می گوید: «صله رحم سبب ساز آبادی شهرها می‌شود»، به همین معنی اشاره دارااست.[۲۴]از بعضا احادیث هم فهمیده میگردد که روح صله رحم صرفا روئت کرد و بازدید خالی وجود ندارد برهمین پایه نبی در روایتی قدم برنداشتن به قصد صله رحم و یاری نکردن به قوم و قبیله را مصداق حتمی انقطاع رحم دانسته میباشد. [۲۵]

در خطبهٰ پر اسم و رسم حضرت فاطمه(س)، از زیاد شدن نسل، تحت عنوان برهان و فلسفه‌ای برای وجوب صله رحم ذکر شده گردیده است.[۲۶]منتظری در گستردن این فراز از خطبه فدکیه گفته میباشد که"منماة" به معنای رویش و نُمُوّ و معنایش این میباشد که در حالتی‌که عموم صله رحم كنند و به خويشاوندان و ارحام خویش نیكی كنند، از مرگ‌های ناگهانی و تلف شدن محفوظ ما‌نده و در فیض تعدادشان زياد می گردد.[۲۷]

از نگاه بعضا کارشناسان، دیدار فامیل، اقوام و دوستان ضمن احیای ارتباط ها عاطفی و انسانی، تأثیری دورازشوخی بر مکانیزم عصبی بشر دارااست و میتواند سبب ارتقاء ارتفاع قدمت، تن درستی و کاهش استرس گردد.[۲۸]

تمسخر احکام فقاهتی
ابو حامد محمدغزالی(۴۵۰ ـ ۵۰۵ق) در میان استهزا و شوخی فرق گذارده، بدین شکل که در صورتیکه استفاده کننده، خویش به ذکر عیب و نقص خویش، راضی باشد، اینگونه رفتاری جوک میباشد و در غیر این‌شکل، استهزا میباشد و آن چه در استهزا حرام میباشد تحقیر و توهین در حق کسی میباشد که آیتم استهزا واقع می گردد و سبب ساز رنجش واذیتش میشود.[۲۵] به گفته صاحب و مالک عروة الوثقی پاسخ درود هر کس از روی استهزا درود می‌نماید، واجب وجود تشریفات مشهد ندارد[۲۶]

یا این که أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسَیٰ أَنْ یکونُوا خَیرًا مِنْهُمْ (ترجمه: ای اهل ایمان، هیچ وقت نباید قومی قوم و قبیله دیگر را مضحک و استهزا نمایند، شاید مضحک‌گردیده‌ها از مضحک‌کنندگان عالی باشند.)
سوره حجرات، آیه ۱۱.

استهزا به آئین،[۲۷] شرع و آفریدگار، بی دینی و در حکم ارتداد میباشد، اما زیرا موفق اشخاص از روی جهالت این فعالیت را می‌نمایند، بایستی تأدیب شوند[۲۸] درآمدزایی نیز از منش تمسخر بقیه افراد، از حصول‌های حرام دانسته گردیده و در بعضی کتاب ها‌‎ فقاهتی، از آن حرف به در میان آمده میباشد.[۲۹]

مورد ها تایید صلاحیت
مضحک کردن آغاز زشت و حرام میباشد، البته در‌حالتی که جنبه مجازات و رویارویی به مثل و منفعت‌ای عقلانی از قبیل «پیشبرد غرض و اتمام حجت» بر آن باشد، زشت و قبیح وجود ندارد[۳۰] امّا هر که خویش را در معرض تمسخر قرار دهد و از آن شادمان خواهد شد، مضحک کردن وی مزاح به حساب می آید و حرام وجود ندارد.[۳۱]

علت‌ها
برای مضحک کردن علل و علت‌های مختلفی بیان کردند مثلا:

جهل و نا‌آگاهی
تکبر[۳۲]
انتقام‎‌جویی
مجلس‌آرایی
شادکردن بقیه افراد
بردن آبرو و حیثیت بقیه افراد
غایب بودن کردن
ضعفِ ایمان
عیب‌جویی[۳۳]
دشمنی
تحقیر بقیه افراد[۳۴]
اثر ها و اثار
بعضی از پیامدهایی که در قرآن و احادیث برای تمسخرکنندگان اورده شده، عبارتند از:

از عالم نمی‌رود تا اینکه به به عبارتی چیزی که سایر افراد را تحقیر و تمسخر کردن، در گیر شوند[۳۵]
افسوس پروردگار از مضحک کنندگان که قابل هدایت نیستند[۳۶]
سرنوشت به شرّی استهزاء کننده آیه ها الهی[۳۷]
رویارویی به مثل از جانب آفریدگار[۳۸]
آیه ها ۱۰۴ و ۱۰۶ سوره کهف؛ از دربین رفتن و بی‌ثمر شدن آحاد کوشش و تلاش‌هایشان در عالم[۳۹]
فراموش شدن بیان و حافظه خداوند با درگیر شدن به تمسخر مؤمنین و خندیدن به آنها.[۴۰]
حریق دوزخ و جهنم جایگاهشان خواهد بود.[۴۱]
در روایتی از نبی(ص) نقل گردیده‌است که دَرِ پردیس، به‌روی مضحک‌کنندگان گشوده می‌شود و به وی گفته میگردد: «بیا». وی با رنج به در فردوس می رسد و زیرا مجاورت میگردد، در به پرورش بسته میگردد. بعد درِ دیگری به رشد گشوده می گردد. این شغل مرتّباً تکرار میشود.[۴۲]بعضا گفته‌اند این فعالیت پروردگار درآخرت فیض استهزایی میباشد که آنان در عالم در حق الناس جایز می‌داشتند تا به طور ملموس و عینی به عبارتی کاری را که در عالم کرده‌اند بیابند. [۴۳]
راهکارهای معالجه
ملااحمد نراقی این نظر را دارد که برای معالجه صفت تمسخر بایستی مراحلی را ایفا بخشید؛ برای مثال:

اعتنا به آیه‌ها و روایاتی که در مذمت تمسخر وارداتی میباشد[۴۴]
دقت به اثرها اخروی تمسخر مانند: عذاب در آخرت و ذلت و خواری وی در قیامت[۴۵]
در‌حالتی که استهزا ناشی از عدوات و تکبر باشد می بایست آنان‌را از خویش برطرف نماید تا خصلت مضحک کردن وی از در بین برود[۴۶]
در صورتی‌که غرض از ایفا استهزا؛ تهیه نمودن کالا دنیاست، بداند که روزی‌رسان خدای متعال میباشد و در شرایطی‌که دست از این فعالیت بردارد و تقوای الهی پیشه نماید، رزق و روزی‌اش یکسری موازی میگردد.[۴۷]
شکاف هم‌نشینی با مضحک‌کنندگان[۴۸]

گونه های سکولاریسم
طلاق آئین از معاش اجتماعی و کارها سیاسی، سکولاریسم سیاسی نامیده میگردد. سکولاریسم اخلاقی، سکولاریسم اقتصادی، سکولاریسم حقوقی، سکولاریسم علمی و سکولاریسم ادبی و هنری از سایر اقسام سکولاریسم ذکر شده گردیده‌اند که در تمامی آن ها، آئین از عرصه رابطه ها اجتماعی شخص با دیگر افراد کنار می‌رود و محصور تشریفات مشهد میشود.[۲۷]

طلاق‌ناپذیری آیین از عالم از بینش عالمان شیعه
سکولاریسم یا این که طلاق آیین از جهان در اسلام مردود شمرده گردیده است.[۲۸] به گفته محمدحسن سپاسگذار قراملکی،‌ آئین‌پژوه شیعه، در دنیا اسلام،‌ هیچ عالمی معتقد به تفکر سکولار وجود ندارد.[۲۹] برخی لینک و پیوند اسلام و سیاست و طلاق‌ناپذیری آن دو را اعتقادوباور همگانی مسلمان‌ها در حین تاریخ اسلام دانسته[۳۰] و معتقدند اسلام در لحاظ مسلمان‌ها و غیرمسلمانان به آئین حکومت‌گر شناخته میشود.[۳۱] پر‌نور‌فکرانی همانند جلال آل‌احمد، اقبال لاهوری، علی شریعتی، حامد الگار و عبدالعزیز ساچادینا نیز از معارضان سکولاریسم مذکور گردیده‌اند که معتقدند پندار سکولاریسم اختصاصی به غرب و دنیا مسیحیت و بی‌رابطه با اسلام میباشد.[۳۲]

هوا داران ولایت دانا مثلا معارضان سکولاریسم و عقیده ولایت فقید نیز عقیده حداکثری شمرده گردیده که هم لینک و پیوند دربین آئین و سیاست و هم بایستگی قرار به چنگ آوردن فقید در رأس حکومت را می‌پذیرد.[۳۳]

دلایل
گفته میشود در آیه‌ها قرآن،[۳۴] حکومت و داوری در اختلافات و برپایی عدل و داد در جامعه از هدف ها نبوت و شریعت‌های آسمانی اورده شده میباشد. همینطور آموزه‌ها و احکام اسلامی همگی بعدها معاش انسان اعم از شخصی و اجتماعی را دربرمی‌گیرد. تحقیق فقه اسلامی، گواه جامعیت احکام و ضوابط اسلامی میباشد.[۳۵] از دید جعفر سبحانی، متکلم و از مراجع تاسی شیعه،[۳۶] و محمدتقی مصباح یزدی، فیلسوف و فقید شیعه،[۳۷] سه قوه مقننه (تشریع احکام بوسیله وحی و تبیین جزئیات بوسیله فقیهان)، مجریه و قضائیه (داوری درباره خصومت‌ها و اختلافات) جزو متن اسلام شمرده میگردد و در آیه‌ها و احادیث پیرامون این سه قوه قانون ها و مقرراتی وجود داراست. براین اساس قرآن و سنت منکر سکولاریسم و طلاق آیین از مسائل اجتماعی و سیاسی میباشد.[۳۸] از حیث سبحانی، کتاب‌های شرعی در طی چهارده قرن مملو‌از شواهد و دلایل کافی بر وجود این سه قوه در اسلام میباشد.[۳۹]

از نگاه عباسعلی عمید زنجانی، محقق فقه سیاسی، آئین و سیاست تعلق مفهومی به یکدیگر دارا هستند و طلاق‌ناپذیری آن دو از تعریفشان به دست می آید.[۴۰] او طلاق‌ناپذیری آئین و سیاست را تحت عنوان یک اصل و شالوده در فکر اسلامی انکارناپذیر دانسته[۴۱] و اعتقاد دارد اسلام،‌ دسته‌ای از اجزای به‌هم پیوسته مشتمل بر نظام اعتقادی، سیاست و حکومت، اقتصاد، نظام تربیتی و اخلاقی و... میباشد؛ تفحص و تحقیق هر مورد از این اجزاء سوای دیگری به انحراف در آشنایی اسلام سبب گردد.[۴۲]

آیت‌الله بروجردی
برای هر که در مقررات و اصول اسلام کاوش نماید، تردید و تردیدی باقی نمی‌ماند که اسلام، آیین سیاسی و اجتماعی میباشد و احکام آن مخصوص در عبادات و تأمین روشن بختی اخروی وجود ندارد؛ بلکه بیشتر احکامش درباره سیاست مملکت، تهیه کارها جامعه و تأمین به روزی مادی میباشد مانند احکام مرتبط با معاملات، حدود و دیات، قصاص، قضاوت و احکام مرتبط با تأمین مالیات برای محافظت دولت اسلامی همانند خمس و زکات.[۴۳]

گستردگی اوامر اسلامی در تک تک شئون بشری خیر به طلاق آئین از سیاست مجالی میدهد و خیر هرگونه خواندن دنیاگرایانه را تجویز می‌نماید. به این جهت مسلمان سکولار یا این که سکولاریسم اسلامی را متناقض دانسته‌اند.[۴۴]

فرقه‌های زنده
فرقه‌های امامیه، زیدیه و اسماعیلیه را از مشهورترین فرقه‌های جان دار و زنده در عالم تشیع دانسته‌اند:[۱۶]

امامیه
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: امامیه
امامیه بر این باورند که بعداز رحلت فرستاده(ص)، امام علی(ع) از سوی معبود به امامت رسید و جانشین بلافصل رسول اکرم(ص) شد و بعد از او، منصب امامت به امام حسن(ع) و آنگاه امام حسین(ع) و بعداز او به نُه نفر از اولاد وی، یعنی امام سجاد(ع)، امام باقر(ع)، امام راست گو(ع)، امام کاظم(ع)، امام رضا(ع)، امام جواد(ع)، امام هادی(ع)، امام حسن عسکری(ع) و امام مهدی(عج) تشریفات مشهد رسیده میباشد.[۱۷]

از دید امامیه، د‌وا‌زدهمی امام، یعنی امام مهدی(عج) به عبارتی قائم و منجی میباشد که در غایب بودن به‌رمز می برد و در آخرالزمان ظهور می‌نماید.[۱۸] امامیه، عصمت و طهارت امام را واجب دانسته و بر این باورند که کلیه امامان شیعه، معصوم می‌باشند.[۱۹] به یقین آن‌ها، امامان، مفسران واقعی کتاب قرآن و سنت پیامبرند.[۲۰]

اسماعیلیه
نوشته‌ی علمیٔ مهم: اسماعیلیه
اسماعیلیه، به‌گفته محمدجواد مشکور (درگذشت: ۱۳۷۴ش)، تاریخ‌نگار و معلم دانش کده طهران، در کتاب «فرهنگ وتمدن فِرَق اسلامی»، اسم همگانی فرقه‌هایی میباشد که بعداز امام راستگو(ع) به امامت فرزند بزرگش اسماعیل بن جعفر یا این که نواده‌اش محمد بن اسماعیل، براین باوراند.[۲۱] اسماعیلیه در صدر به دو مجموعه اسماعیلیه خاص و اسماعیلیه عام تقسیم شدند.[۲۲] اسماعیلیه خاص بر این اطمینان بودند که اسماعیل در حین پدرش امام بود و غایب گشت و وی امام هفتم شیعه میباشد. اسماعیلیه عام معتقد بودند که اسماعیل در حین پدرش درگذشت و قبل از وفاتش، پسرش محمد را به جانشینی خویش انتخاب نمود.[۲۳] طباطبایی در شیعه در اسلام گفته میباشد که‌این دو مجموعه بعد از مدتی منقرض شدند و دسته دیگری که معتقد بودند اسماعیل در طی حیات پدرش امام بود و بعداز او امامت به پسرش محمد بن اسماعیل و آن‌گاه به ذریه وی رسید، تا در حال حاضر باقیمانده‌اند و همچنان پیروانی دارا هستند.[۲۴]

گفته می شود اسماعیلیه بعد از امامیه، بیشترین تعداد رهروان را دارااست و خویش در حین تاریخ به شاخه‌های متعدد تقسیم گردیده و در بیش تر از ۲۵ مرزوبوم، در آسیا، آفریقا، اروپا و آمریکای شمالی وسیع گردیده‌اند.[۲۵]

زیدیه
نوشته‌علمیٔ اساسی: زیدیه
رهروان زید بن علی و باورمندان به امامت او.[۲۶] گفته می شود آن ها زید بن علی را امام پنجم می دانند.[۲۷] روحانی اثرگذار (درگذشت: ۴۱۳ق) در اوائل المقالات گفته آنها به امامت امام علی و امام حسن و امام حسین و آنگاه به امامت زید بن علی قائلند.[۲۸] زیدیه همینطور معتقدند امام می بایست از اولاد حضرت فاطمه(س) باشد و لذا هر کسی از نسل حضرت فاطمه که دانا، شجاع و سخی باشد و برای قیام به حق، خروج نماید، به عبارتی امام میباشد.[۲۹]

زیدیه به پاکی امامان و همینطور رجعت اطمینان ندارند و برخلاف امامیه که قائل به وجود نص جلی برای جانشینی امام علی(ع) میباشند، معتقدند نصی که فرستاده(ص) درباره امام علی ذکر کرده نص خفی میباشد و امام علی سازه به مصالحی آن را صرفا برای برخی از اصحاب خاص خودش ذکر نموده است.[۳۰]

زیدیه با این که امام علی(ع) را جانشین بلافصل فرستاده می دانند، اما خلافت خلفای سه‌گانه قبل از امام علی(ع) را نیز درست و مشروع می دانند.[۳۱] محمدجواد مشکور در فرهنگ و تمدن فرق اسلامی، ۱۶ فرقه را تحت عنوان فرقه‌هایی که از زیدیه منشعب گردیده‌اند را معرفی کرده است.[۳۲] سه فرقه جارودیه، سلیمانیه (رهروان سلیمان بن جریر) و بُتریه (رهروان حسن بن با تقوا بن حیّ) از فرقه‌های عمده فرقه زیدیه به شمار میروند.[۳۳]

فرقه‌های منقرض‌گردیده

اشراط الساعة
اَشْراطُ السّاعه یا این که نماد‌های قیامت اصطلاحی قرآنی و حدیثی میباشد و به تیم حوادثی گفته میشود که قبل از قیامت چهره می دهد. در بعضا از منابع روایی نماد‌های قیامت با علامت‌های ظهور و علامت‌های آخرالزمان آمیخته تشریفات مشهد گردیده‌است.

ریشه
اشراط گردآوری شرط به معنای آرم میباشد. اشراط الساعه حوادثی میباشد که تحقق آنان آرم وقوع قیامت[۱] یا این که مجاورت شدن آن[۲] میباشد. بعضی از مفسران گفته‌اند شاید اشراط به معنای استدلال‌های پر‌نور‌کننده قیامت نیز باشد.[۳]

در قرآن
اشراط الساعه یک‌توشه در قرآن «فَهَلْ يَنظُرُ‌ونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةً ۖ فَقَدْ جَاءَ أَشْرَ‌اطُهَا ۚ فَأَنَّىٰ لَهُمْ إِذَا جَاءَتْهُمْ ذِكْرَ‌اهُمْ» (آیا [کافران‌] جز این انتظار مى‌مارک که رستاخیز به ناگاه بر آن‌ها فرا برسد؟ و علامات آن در حال حاضر پدید آمده میباشد. پس در‌حالتی که [رستاخیز] بر آن‌ها در برسد، دیگر کجا جاى اندرزشان میباشد؟) به فعالیت رفته میباشد.

به گفته علامه طباطبایی، برخی از مفسران خواسته از جَاءَ أَشْرَ‌اطُهَا (نماد‌هایی که آمده) را، ظهور فرستاده(ص) دانسته و گفته‌اند شق القمر و نزول قرآن به عنوان مثال این نشان‌ها میباشد که در بعد از ظهر وی پیش آمده میباشد.

قرآن معمولا هنگام ذکر اوصاف قیامت، به حوادث و نشان‌های وقوع آن نیز اشاره کرده که با فروپاشی نظام مادی همپا میباشد. صحبت از اوصاف قیامت و نشان‌های وقوع آن بیشتر در سوره‌های مکی مانند نبأ، نازعات، تکویر، انفطار، انشقاق، فجر و قارعه و بعضی سوره‌های مدنی مانند زلزال مطرح گردیده است. مثال‌هایی از اشراط الساعه که درین سوره‌ها آمده، اینگونه‌ میباشد‌:

شکافته‌شدن افق
دور از هم‌شدن و فروریختن ستارگان.[۴]
بی سر و صدا شدن خورشید و ستارگان[۵]
شکسته و منبسط شدن زمین و خارج ریختن آنچه که در دورن داراست.[۶]
لرزیدن زمین با دشوار‌ترین لرزه‌ها[۷]
بازگوکردن زمین خبرهایی را که آفریدگار به وی وحی نموده است.[۸]
پیوستن دریاها به همدیگر و شکافته‌شدن قبرها از هم[۹]
جابه جا شدن کوه‌ها[۱۰]و به هوا رفتن آنان[۱۱]
دور از هم شدن عموم مانند پروانگان.[۱۲]
فلسفه ذکر اشراط الساعه در قرآن
به نظریه بعضی، حکمت ذکر این آیه ها در قرآن، بیداری غافلان و تشویق آنها بر توبه میباشد.[۱۳] ولی بعضا از محققان با استناد به آیاتی از قرآن ذکر آرم‌های قیامت را جواب به سوال‌های مکرر مسلمان ها دراین مورد دانسته‌اند.[۱۴]

در روایات
در احادیثی که در منابع روایی شیعه آمده، آرم‌های دیگری برای برپایی قیامت اورده شده میباشد؛ طلوع خورشید از مغرب، ماه‌گرفتگی‌هایی در مشرق، مغرب و جزیرة العرب، خروج یأجوج و مأجوج، خروج دجال، خروج دابة الارض، آتشی که از عدن بیرون میشود و عموم را به سوی محشر سوق می دهد.[۱۵] فرود حضرت عیسی[۱۶] به عنوان مثال این مورد ها میباشد که اما در منابع روایی اهل‌سنت نیز نقل شد‌ه‌است.[۱۷] همینطور از بعثت فرستاده(ص)، قیام حضرت مهدی(عج)[۱۸] و دمیده‌شدن در صور تحت عنوان نماد‌های قیامت خاطر گردیده است. بعضی بعثت رسول(ص) را اولیه نماد آن بیان کرده‌اند.[۱۹]

در بعضا از منابع روایی، نماد‌های ظهور مهدی(عج) با نشانه‌های برپایی قیامت آمیخته شد‌ه‌است. به گفته خدامراد سلیمیان در تمدن‌طومار مهدویت از آن‌جا كه در منابع دينى، قيام حضرت مهدى، از علامت‌هاى برپايى قيامت شمرده گردیده، پاره‌اى از نشان‌هاى ظهور، نماد‌هاى قيامت نيز شمرده مى‌خواهد شد.[۲۰] در تعبیر قمی، روایتی از رسول(ص) درباره اشراط الساعه اورده شده که در آن مواقعی از ظهور فسادهاى بلندمرتبه در جهان مانند خراب کردن نماز، تبعیت از شهوات، اشاعه زیرمیزی، ربا، همجنس‌گرایی، زنا و جدایی تحت عنوان علامت‌های برپایی قیامت آمده[۲۱]، اما همین مفاد در مکان دیگر تحت عنوان نماد‌های آخرالزمان و یا این که علایم مجاورت‌شدن قیامت معرفی گردیده‌اند.[مستلزم منبع] در روایتی از فرستاده نیز، از سفیانی، دجال، دابه، طلوع خورشید از مغرب، فرود وارد شدن عیسی، قیام حضرت مهدی و ... تحت عنوان آرم برپایی قیامت خاطر گردیده‌است.[۲۲]

تقطیع حدیث
تقطیع حدیث نصیب‌قسمت کردن یک حدیث و نقل قسمتی از آن میباشد که با تیتر «اختصار الحدیث» و یا این که «تلخیص الحدیث» نیز حافظه گردیده‌است. تقطیع به اعتبار مواقعی همانند ایفا آن به وسیله راوی یا این که محدث و تقطیع در حرف راوی یا این که معصوم و محل تقطیع به مجموعه‌های متفاوت تشریفات مشهد تقسیم شد‌ه‌است.

باب‌بندی احادیث زمان بر با موضوعات متنوع، مختصر کردن روایات، بسنده کردن به نقل قسمت مایحتاج از یک ماجرا و همینطور هدف ها اعتقادی را برای مثال علت‌ها در تقطیع حدیث برشمرده‌اند. هدف ها اعتقادی در جایی میباشد که محدث بخشی از یک حدیث را بر پایه ی رواج نگرش‌های خویش و رد اعتقادات دیگر افراد حذف می‌نماید. چنان‌که ممکن میباشد قسمتی از حدیث را با اعتقادات خود ناهمخوان چشم و یا این که اعتقادوباور به اضافه شدن این نصیب بوسیله راویان داشته و یا این که به سببی همانند تقیه دست به حذف و تقطیع بزند.

برخی به مجوز تقطیع و برخی به عدم مجوز رأی داده و شماری نیز تقطیع را به طور منوط پذیرفته‌اند و قوانینی برای تقطیع‌کننده همانند زهد و دانش کافی به احادیث و قواعد حرف و همینطور تعدادی موضوعی بودن یک حدیث در حیث گرفته‌اند. چنان‌که اعمال تقطیع را از سوی راوی روا قلمداد نشده میباشد. برای تقطیع پیامدهایی همانند اختلاف و تعارض در خبرها، عدم وضوح در مفهوم و مدرک ماجرا و مضمر شدن حدیث یعنی نامشخص شدن اسم معصوم در آن را برشمرده‌اند.

تقطیع از سوی محدثان شیعه و اهل‌سنت در هنگام کتابت دسته‌های حدیثی و باب‌بندی روایات، به طور وسیع‌ای به‌فعالیت رفته میباشد. نقل شده کتاب ها اربعه شیعه و صحاح سته اهل‌سنت نیز دست به تقطیع زده‌اند. کتاب وسائل الشیعه از روضه خوان حر عاملی به‌تیتر شاخص‌ترین کتاب در قضیه تقطیع شناخته شد‌ه‌است.

تعریف و تمجید و گونه های تقطیع
تقطیع حدیث به قسمت‌قسمت کردن یک داستان و آوردن هر قسمت درخصوص متناسب با آن بیان شده میباشد.[۱] چنان‌که گاه به معنای نقل بخشی از یک قصه، سوای نصیب دیگر دانسته شد‌ه‌است.[۲] تعریف‌و‌تمجید اخیر در خصوص اختصار حدیث نیز به عمل رفته میباشد.[۳] از تقطیع حدیث، با عناوینی زیرا «اختصار الحدیث»[۴] و یا این که «تلخیص الحدیث»[۵] هم حافظه کرده‌اند. هرچند برخی از دانشمندان میان تقطیع حدیث و اختصار حدیث تفاوت قائل گردیده‌اند.[۶] از سایر موردها مربوط به تقطیع حدیث، به «فضا‌نویسی» اشاره گردیده که محدث پررنگ‌ترین قسمت یک حدیث را نقل کرده و آن‌گاه همگی ورقه ها و طرق ماجرا این حدیث را به طور یکجا گردآوری نموده است که به نوعی فهرست راهنما و یا این که فرهنگ و تمدن حدیث‌یاب تلقی گردیده است.[۷]

اشکال تقطیع
تقطیع احادیث را به نظر موردها گوناگون، به تعدادی گروه دانسته‌اند:[۸]

به اعتبار محل تقطیع، که در صحبت راوی یا این که در صحبت معصوم میباشد. بدین مفهوم که گاه کلام راوی به عللی حذف گردیده است و گاه بخشی از سخن امام معصوم بوسیله محدث گزارش نشده میباشد.[۹] همینطور گاهی تقطیع در متن حدیث میباشد و گاه در مدرک آن.[۱۰]
به اعتبار جاری ساختن‌دهنده تقطیع، که گاهی راوی میباشد و گاهی نویسندگان دسته‌های حدیثی.[۱۱] به این معنی که گه گاه، راوی بخشی از یک ماجرا را نقل کرده و قسمت دیگر را رخنه‌ می‌نماید که به آن تقطیع در گفتار راوی گفته می‌گردد و گاه تقطیعی میباشد که در مصنَّف و یا این که تصنیفات شکل می گیرد. یعنی محدث، روایتی را که حاوی موضوعات گوناگون میباشد را تقطیع کرده و هر قسمت را در یک باب خاص قرار می دهد.[۱۲]
به اعتبار شرایط نصیب حذف‌گردیده، که یا این که در اولِ حدیث میباشد و یا این که در پایان و یا این که هر دو آیتم.[۱۳]

شمول اصطلاح اهل سنت و جماعت
اصطلاح اهل سنت و جماعت، با قید سنت، مذهبها بدعت‌گذار و با قید جماعت، مذهب ها اهل خروج را از جرگه اکثریت بیرون نموده است؛ ولی بایستی دقت داشت که هدف از سنت و بدعت در اینجا، سنت و بدعت برپایهٔ تعریفی میباشد که اکثریت از این دو اصطلاح داشته‌اند. در طی تاریخ اسلام، نمی‌قدرت گروهی از مسلمان‌ها را اسم پیروزی که نسبت انحراف از سنت و میل به بدعت را برخود نیکو باشند. فعلا، فقط مجموعه‌هایی از مسلمانها که از شمول تفسیر اهل سنت و جماعت بیرون میباشند، تیم‌های شیعه و اباضیه‌اند، البته در نگاه تاریخی، بایستی یادآور شد که بعضا از شعب کلامی مسلمان ها، همانند معتزله و مرجئه نیز از سوی اکثریت در شمار اهل‌سنت و جماعت شمرده تشریفات مشهد نمی‌گردیده‌اند.[۱۰]

در حالتی که که تبیین مرزهای تاریخی فی مابین اهل سنت و جماعت با مجموعه‌های دیگر موردنظر باشد، نکات اکثری بایستی آیتم اعتنا قرار گیرد، البته مرزبندی در بین اهل سنت و جماعت و تیم‌های دیگر در بعدازظهر حاضر، عملاً بر مبنای طریقه مذهب ها نسبت به خلفای اول شکل می‌پذیرد. به‌این توضیح که اهل سنت و جماعت، با وجود گوناگونی طیف‌های آن، بر مشروعیت خلافت ۴ خلیفۀ اولیه رخداد لحاظ دارا‌هستند، در حالی که شیعه‌ها -به صورت خاص امامیه و اسماعیلیه- حضرت علی(ع) را جانشین بلافصل نبی اکرم(ص) می‌شمارند و اباضیه نسبت به خلافت عثمان و حضرت علی(ع)، انتقاداتی را وارد می دانند. شعبه زیدیه از شیعه با وجود اینکه بیش از سایر تیم‌های شیعه به اهل سنت و جماعت مجاورت گشته‌اند، اما هنوز بعضی نگرش‌های مبنایی وی درخصوص امامت، این فرقه را نیز از اهل سنت و جماعت متمایز نگاه داشته میباشد.[۱۱]

مذهب‌ها فقاهتی اهل سنت
فقهای چهارگانه اهل سنت
ابوحنیفه
صاحب و مالک بن انس
محمد بن ادریس شافعی
احمد بن حنبل
نوشته‌ی علمیٔ اساسی: مذهب‌ها چهارگانه اهل سنت
از فی مابین مذهب ها متفاوت اهل سنت، چهار مذهب حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی در زمان تاریخ بیشتراز کلیه عنایت یافته و فعلا نیز اکثریت قریب به رخداد اهل سنت و جماعت به‌دنبال همین مذهب‌ها چهارگانه‌اند. تحت عنوان مذهب ها دیگر دینی میان اهل سنت و جماعت می بایست از مذهب اوزاعی، مذهب سفیان ثوری، مذهب ابوثور و مذهب ظاهری خاطر کرد که جز اثرها بسیار محصور از مذهب اخیر، تمامی به تاریخ ودیعه گردیده‌اند. مذهب ظاهری امروزه تحت عنوان مذهبی از مذهب‌ها هشتگانهٔ مسلمین، گزینه توجهی محصور قرار گرفته میباشد. افزون بر آنچه حافظه شد، می بایست جنبش‌هایی اصلاح‌گرا در فقه اهل سنت و جماعت را موردتوجه قرار بخشید که پیرو استنباط بی واسطه احکام دینی از دلیل و نصوص فقاهتی میباشد و تبعیت مذهبی خاص از مذهب ها اربعه را کنار گذارده میباشد.[۱۲]

حنفی
تبارک‌ترین مذهب اسلامی میباشد. امام این مذهب ابو حنیفه نعمان بن اثبات میباشد. ابوحنیفه، مذهب شرعی خویش را بر منابع قرآن، سنت نبوی، پیمان صحابی، قیاس، استحسان، اجماع و عرف سازه بنیان. بعضا انگیزه تمسک به قیاس در فقه ابوحنیفه را کمبود حدیث دارای اعتبار نزد او دانسته‌اند.[۱۳] آنچه در مساله قیاس موجب تمایز ابوحنیفه از دیگرافراد بود، معیار کاربرد و به ویژه کیفیت عکس العمل در مورد ها تعارض قیاس با برهان ضعیف نقلی همانند خبر واحد و برخی ظاهر بود. همین نکته، سبب ساز می شد تا برخی معاصران حدیث‌گرای ابوحنیفه همانند صاحب و مالک که خویشْ قیاس را در فقه به فعالیت می‌بستند، بر قیاس وی انواع گیرند.[۱۴]

مالکی
به رهروان صاحب و مالک بن انس، مالکی گفته می گردد. صاحب و مالک کتابی در حدیث با اسم «الموطأ» داراست. وی در «اجتهاد» خویش پشت گرمی بر قرآن مهربان و حدیث می کرد و در شرایطی که حدیثی پیدا نمیکرد به «قیاس» رجوع و برگشت می‌نمود. مذهب مالکی در مدینه نَشأت یافت و در حجاز منتشر گشت بعد از آن اهل مغرب و اندلس آن را پذیرفتند و فعلا این مذهب در مراکش و الجزایر و تونس و لیبی و مصر و سودان و بحرین و کویت اشاعه دارااست و رهروان آن قریب پنجاه میلیون مسلمانند.[۱۵]اصول مذهب شرعی مالکی عبارتند از قرآن، سنت نبوی، فعالیتِ اهل مدینه، عهد و پیمانِ صحابی (در شکل فقدان حدیث نبوی)، مصالح مرسله، قیاس، بند ذرایع ، اجماع، عُرف و عادت، استحسان و استصحاب.[۱۶]

دلدل
دُلدُل اسم الاغ فرستاده(ص) بود. دلدل در غزوه حنین مرکب فرستاده(ص) بوده میباشد. رسول اسلام هنگام درگذشت، دلدل را یاروهمدم با دیگر مرکب‌ها و وسایل فردی نظیر عمامه، لباس و عصا و انگشتری، به وصی خویش حضرت علی(ع) تشریفات مشهد اعطا کرد.

کادو مُقوقِس
به گفته طبری، در سال ۷ هجری، حاطب بن ابی بلتعه از نزد مقوقس (حکم کننده اسکندریه) یک سری کادو برای رسول(ص) آورد؛ به عنوان مثال کنیزی به اسم ماریه قبطیه و خواهرش سیرین، و استری(خر) به اسم دلدل و درازگوشی به اسم یعفور و لباس‌ای.[۱]

بر طبق گزارشی دیگر، دلدل را فروة بن عمرو جذامی فرمان‌دار قیصر روم در اردن فعلی به رسول(ص) کادو داده بود.[۲] این اول استری بود که در اسلام چشم شد.[۳]

دلدل استر یا این که قاطری خاکستری رنگ بوده و به همین استدلال گاهی آن را بغله شهباء یا این که بغله شبهاء نامیده‌اند.[۴]

گفتی سرمست در سبزه و گل میباشد
یا این که سواره بر درخشان و دلدل میباشد.[۵]
دل تو شیر خدایست و نفس تو فرس میباشد
چنان که مرکب شیر خدای شد دلدل. [۶]

مرکب‌های فرستاده معبود(ص)
دلدل در غزوه حنین مرکب رسول(ص) بوده میباشد.[۷] پیامبر اکرم(ص) مرکب‌های دیگری نیز داشته و طبق عادت برای شی ءها فردی خویش از سلاح‌ها، شمشیرها، عصاها و مرکب‌ها اسم‌گذاری می‌نمود. دیگر اسب‌های سواری آن حضرت، المُرْتَجز، ذوالعِقال، السکب، الشحاء و البحر اسم داشته‌اند. استر دیگری به اسم ایلیه و درازگوشی به اسم عفیر یا این که یعفور (کادو مقوقس) داشته‌اند، همینطور ناقه‌ای به اسم غَضْباء که گاه صحباء و قصواء هم نامیده می‌شد‌ه‌است.[۸]

بعداز فرستاده(ص)
ابن شهر آشوب در مناقب آل ابی‌طالب نقل می‌نماید که روزی عباس عموی رسول(ص) نزد علی بن ابی‌طالب آمد و به وی ذکر کرد اینجانب عموی پیامبرم لذا به جا مانده وی- که چیزی جز دلدل و شمیشرش ذوالفقار و زره و عمامه اش وجود ندارد – به اینجانب میرسد حضرت علی(ع) فرمود: ارثیه انبیاء به اوصیاء آن ها میرسد خیر به سایر افراد، حتی فرزندانشان و بعد با وی مماشات کرد و اظهار کرد هر مورد از این چیزها را توانستی به دست بگیری وابسته به شماست. و این اشیا به نحوه شگفت آوری گویی که جاندار و ذی‌فهم باشند به تملک وی در نمی‌آمدند تا دفعه به دلدل رسید یکی‌از مشاوران عباس به وی اعلام کرد علی به تو ترفند میزند. برای دفع آن هنگامی که خواستی دلدل را سوار شوی آن را خاطر کن و بسم الله بگو و این آیه را بخوان.

إِنَّ اللَّهَ یمْسِک السَّمَویَاتِ وَالْأَرْ‌ضَ أَن تَزُولَا ۚ وَلَئِن زَالَتَا إِنْ أَمْسَکهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِّن بَعْدِهِ ۚ إِنَّهُ کانَ حَلِیمًا غَفُورً‌ا ﴿۴۱﴾ (ترجمه:همانا خداوند آسمانها و زمین را نگاه میدارد تا نیفتند، و در شرایطی که بیفتند بعداز وی هیچ کس آنان را نگاه نمی‌داراست؛ اوست صبور آمرزنده.)[۳۵–۴۱]

زیرا دلدل رویت کرد که عباس آوا وی دارااست، حافظه موقت کرد. حضرت علی(ع) امر کرد استر را بگیرند، ولی نتوانستند. آن‌گاه خویش حضرت علی(ع) آن را با نامی غریب خواند. دلدل رام شد و حضرت همپا حسنین(ع) سوار بر آن شدند. و در حالی که زره رسول را در بر و عمامه او‌را بر راز داشت، با ادای شکر الهی با به عبارتی هیئت به خانه خویش رفتند.[۹]

طبق برخی گزارش‌های دیگر نبی(ع) دلدل را در غزوه حنین به علی(ع) داد، و از وی پرسید چرا اسب سوار نمی شود، علی جواب اعطا کرد اسب برای تعقیب و فرارو گریز میباشد و اینجانب به هر کس بگریزد حمله نمی کنم و از حمله کسی گریزو فرار نمیکنم، بدین ترتیب استر برای اینجانب کافی میباشد.[۱۰]