شمول اصطلاح اهل سنت و جماعت
اصطلاح اهل سنت و جماعت، با قید سنت، مذهبها بدعتگذار و با قید جماعت، مذهب ها اهل خروج را از جرگه اکثریت بیرون نموده است؛ ولی بایستی دقت داشت که هدف از سنت و بدعت در اینجا، سنت و بدعت برپایهٔ تعریفی میباشد که اکثریت از این دو اصطلاح داشتهاند. در طی تاریخ اسلام، نمیقدرت گروهی از مسلمانها را اسم پیروزی که نسبت انحراف از سنت و میل به بدعت را برخود نیکو باشند. فعلا، فقط مجموعههایی از مسلمانها که از شمول تفسیر اهل سنت و جماعت بیرون میباشند، تیمهای شیعه و اباضیهاند، البته در نگاه تاریخی، بایستی یادآور شد که بعضا از شعب کلامی مسلمان ها، همانند معتزله و مرجئه نیز از سوی اکثریت در شمار اهلسنت و جماعت شمرده تشریفات مشهد نمیگردیدهاند.[۱۰]
در حالتی که که تبیین مرزهای تاریخی فی مابین اهل سنت و جماعت با مجموعههای دیگر موردنظر باشد، نکات اکثری بایستی آیتم اعتنا قرار گیرد، البته مرزبندی در بین اهل سنت و جماعت و تیمهای دیگر در بعدازظهر حاضر، عملاً بر مبنای طریقه مذهب ها نسبت به خلفای اول شکل میپذیرد. بهاین توضیح که اهل سنت و جماعت، با وجود گوناگونی طیفهای آن، بر مشروعیت خلافت ۴ خلیفۀ اولیه رخداد لحاظ داراهستند، در حالی که شیعهها -به صورت خاص امامیه و اسماعیلیه- حضرت علی(ع) را جانشین بلافصل نبی اکرم(ص) میشمارند و اباضیه نسبت به خلافت عثمان و حضرت علی(ع)، انتقاداتی را وارد می دانند. شعبه زیدیه از شیعه با وجود اینکه بیش از سایر تیمهای شیعه به اهل سنت و جماعت مجاورت گشتهاند، اما هنوز بعضی نگرشهای مبنایی وی درخصوص امامت، این فرقه را نیز از اهل سنت و جماعت متمایز نگاه داشته میباشد.[۱۱]
مذهبها فقاهتی اهل سنت
فقهای چهارگانه اهل سنت
ابوحنیفه
صاحب و مالک بن انس
محمد بن ادریس شافعی
احمد بن حنبل
نوشتهی علمیٔ اساسی: مذهبها چهارگانه اهل سنت
از فی مابین مذهب ها متفاوت اهل سنت، چهار مذهب حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی در زمان تاریخ بیشتراز کلیه عنایت یافته و فعلا نیز اکثریت قریب به رخداد اهل سنت و جماعت بهدنبال همین مذهبها چهارگانهاند. تحت عنوان مذهب ها دیگر دینی میان اهل سنت و جماعت می بایست از مذهب اوزاعی، مذهب سفیان ثوری، مذهب ابوثور و مذهب ظاهری خاطر کرد که جز اثرها بسیار محصور از مذهب اخیر، تمامی به تاریخ ودیعه گردیدهاند. مذهب ظاهری امروزه تحت عنوان مذهبی از مذهبها هشتگانهٔ مسلمین، گزینه توجهی محصور قرار گرفته میباشد. افزون بر آنچه حافظه شد، می بایست جنبشهایی اصلاحگرا در فقه اهل سنت و جماعت را موردتوجه قرار بخشید که پیرو استنباط بی واسطه احکام دینی از دلیل و نصوص فقاهتی میباشد و تبعیت مذهبی خاص از مذهب ها اربعه را کنار گذارده میباشد.[۱۲]
حنفی
تبارکترین مذهب اسلامی میباشد. امام این مذهب ابو حنیفه نعمان بن اثبات میباشد. ابوحنیفه، مذهب شرعی خویش را بر منابع قرآن، سنت نبوی، پیمان صحابی، قیاس، استحسان، اجماع و عرف سازه بنیان. بعضا انگیزه تمسک به قیاس در فقه ابوحنیفه را کمبود حدیث دارای اعتبار نزد او دانستهاند.[۱۳] آنچه در مساله قیاس موجب تمایز ابوحنیفه از دیگرافراد بود، معیار کاربرد و به ویژه کیفیت عکس العمل در مورد ها تعارض قیاس با برهان ضعیف نقلی همانند خبر واحد و برخی ظاهر بود. همین نکته، سبب ساز می شد تا برخی معاصران حدیثگرای ابوحنیفه همانند صاحب و مالک که خویشْ قیاس را در فقه به فعالیت میبستند، بر قیاس وی انواع گیرند.[۱۴]
مالکی
به رهروان صاحب و مالک بن انس، مالکی گفته می گردد. صاحب و مالک کتابی در حدیث با اسم «الموطأ» داراست. وی در «اجتهاد» خویش پشت گرمی بر قرآن مهربان و حدیث می کرد و در شرایطی که حدیثی پیدا نمیکرد به «قیاس» رجوع و برگشت مینمود. مذهب مالکی در مدینه نَشأت یافت و در حجاز منتشر گشت بعد از آن اهل مغرب و اندلس آن را پذیرفتند و فعلا این مذهب در مراکش و الجزایر و تونس و لیبی و مصر و سودان و بحرین و کویت اشاعه دارااست و رهروان آن قریب پنجاه میلیون مسلمانند.[۱۵]اصول مذهب شرعی مالکی عبارتند از قرآن، سنت نبوی، فعالیتِ اهل مدینه، عهد و پیمانِ صحابی (در شکل فقدان حدیث نبوی)، مصالح مرسله، قیاس، بند ذرایع ، اجماع، عُرف و عادت، استحسان و استصحاب.[۱۶]
شمول اصطلاح اهل سنت و جماعت
اصطلاح اهل سنت و جماعت، با قید سنت، مذهبها بدعتگذار و با قید جماعت، مذهب ها اهل خروج را از جرگه اکثریت بیرون نموده است؛ ولی بایستی دقت داشت که هدف از سنت و بدعت در اینجا، سنت و بدعت برپایهٔ تعریفی میباشد که اکثریت از این دو اصطلاح داشتهاند. در طی تاریخ اسلام، نمیقدرت گروهی از مسلمانها را اسم پیروزی که نسبت انحراف از سنت و میل به بدعت را برخود نیکو باشند. فعلا، فقط مجموعههایی از مسلمانها که از شمول تفسیر اهل سنت و جماعت بیرون میباشند، تیمهای شیعه و اباضیهاند، البته در نگاه تاریخی، بایستی یادآور شد که بعضا از شعب کلامی مسلمان ها، همانند معتزله و مرجئه نیز از سوی اکثریت در شمار اهلسنت و جماعت شمرده تشریفات مشهد نمیگردیدهاند.[۱۰]
در حالتی که که تبیین مرزهای تاریخی فی مابین اهل سنت و جماعت با مجموعههای دیگر موردنظر باشد، نکات اکثری بایستی آیتم اعتنا قرار گیرد، البته مرزبندی در بین اهل سنت و جماعت و تیمهای دیگر در بعدازظهر حاضر، عملاً بر مبنای طریقه مذهب ها نسبت به خلفای اول شکل میپذیرد. بهاین توضیح که اهل سنت و جماعت، با وجود گوناگونی طیفهای آن، بر مشروعیت خلافت ۴ خلیفۀ اولیه رخداد لحاظ داراهستند، در حالی که شیعهها -به صورت خاص امامیه و اسماعیلیه- حضرت علی(ع) را جانشین بلافصل نبی اکرم(ص) میشمارند و اباضیه نسبت به خلافت عثمان و حضرت علی(ع)، انتقاداتی را وارد می دانند. شعبه زیدیه از شیعه با وجود اینکه بیش از سایر تیمهای شیعه به اهل سنت و جماعت مجاورت گشتهاند، اما هنوز بعضی نگرشهای مبنایی وی درخصوص امامت، این فرقه را نیز از اهل سنت و جماعت متمایز نگاه داشته میباشد.[۱۱]
مذهبها فقاهتی اهل سنت
فقهای چهارگانه اهل سنت
ابوحنیفه
صاحب و مالک بن انس
محمد بن ادریس شافعی
احمد بن حنبل
نوشتهی علمیٔ اساسی: مذهبها چهارگانه اهل سنت
از فی مابین مذهب ها متفاوت اهل سنت، چهار مذهب حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی در زمان تاریخ بیشتراز کلیه عنایت یافته و فعلا نیز اکثریت قریب به رخداد اهل سنت و جماعت بهدنبال همین مذهبها چهارگانهاند. تحت عنوان مذهب ها دیگر دینی میان اهل سنت و جماعت می بایست از مذهب اوزاعی، مذهب سفیان ثوری، مذهب ابوثور و مذهب ظاهری خاطر کرد که جز اثرها بسیار محصور از مذهب اخیر، تمامی به تاریخ ودیعه گردیدهاند. مذهب ظاهری امروزه تحت عنوان مذهبی از مذهبها هشتگانهٔ مسلمین، گزینه توجهی محصور قرار گرفته میباشد. افزون بر آنچه حافظه شد، می بایست جنبشهایی اصلاحگرا در فقه اهل سنت و جماعت را موردتوجه قرار بخشید که پیرو استنباط بی واسطه احکام دینی از دلیل و نصوص فقاهتی میباشد و تبعیت مذهبی خاص از مذهب ها اربعه را کنار گذارده میباشد.[۱۲]
حنفی
تبارکترین مذهب اسلامی میباشد. امام این مذهب ابو حنیفه نعمان بن اثبات میباشد. ابوحنیفه، مذهب شرعی خویش را بر منابع قرآن، سنت نبوی، پیمان صحابی، قیاس، استحسان، اجماع و عرف سازه بنیان. بعضا انگیزه تمسک به قیاس در فقه ابوحنیفه را کمبود حدیث دارای اعتبار نزد او دانستهاند.[۱۳] آنچه در مساله قیاس موجب تمایز ابوحنیفه از دیگرافراد بود، معیار کاربرد و به ویژه کیفیت عکس العمل در مورد ها تعارض قیاس با برهان ضعیف نقلی همانند خبر واحد و برخی ظاهر بود. همین نکته، سبب ساز می شد تا برخی معاصران حدیثگرای ابوحنیفه همانند صاحب و مالک که خویشْ قیاس را در فقه به فعالیت میبستند، بر قیاس وی انواع گیرند.[۱۴]
مالکی
به رهروان صاحب و مالک بن انس، مالکی گفته می گردد. صاحب و مالک کتابی در حدیث با اسم «الموطأ» داراست. وی در «اجتهاد» خویش پشت گرمی بر قرآن مهربان و حدیث می کرد و در شرایطی که حدیثی پیدا نمیکرد به «قیاس» رجوع و برگشت مینمود. مذهب مالکی در مدینه نَشأت یافت و در حجاز منتشر گشت بعد از آن اهل مغرب و اندلس آن را پذیرفتند و فعلا این مذهب در مراکش و الجزایر و تونس و لیبی و مصر و سودان و بحرین و کویت اشاعه دارااست و رهروان آن قریب پنجاه میلیون مسلمانند.[۱۵]اصول مذهب شرعی مالکی عبارتند از قرآن، سنت نبوی، فعالیتِ اهل مدینه، عهد و پیمانِ صحابی (در شکل فقدان حدیث نبوی)، مصالح مرسله، قیاس، بند ذرایع ، اجماع، عُرف و عادت، استحسان و استصحاب.[۱۶]
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟