مجله خبری تشریفات

تقطیع حدیث
تقطیع حدیث نصیب‌قسمت کردن یک حدیث و نقل قسمتی از آن میباشد که با تیتر «اختصار الحدیث» و یا این که «تلخیص الحدیث» نیز حافظه گردیده‌است. تقطیع به اعتبار مواقعی همانند ایفا آن به وسیله راوی یا این که محدث و تقطیع در حرف راوی یا این که معصوم و محل تقطیع به مجموعه‌های متفاوت تشریفات مشهد تقسیم شد‌ه‌است.

باب‌بندی احادیث زمان بر با موضوعات متنوع، مختصر کردن روایات، بسنده کردن به نقل قسمت مایحتاج از یک ماجرا و همینطور هدف ها اعتقادی را برای مثال علت‌ها در تقطیع حدیث برشمرده‌اند. هدف ها اعتقادی در جایی میباشد که محدث بخشی از یک حدیث را بر پایه ی رواج نگرش‌های خویش و رد اعتقادات دیگر افراد حذف می‌نماید. چنان‌که ممکن میباشد قسمتی از حدیث را با اعتقادات خود ناهمخوان چشم و یا این که اعتقادوباور به اضافه شدن این نصیب بوسیله راویان داشته و یا این که به سببی همانند تقیه دست به حذف و تقطیع بزند.

برخی به مجوز تقطیع و برخی به عدم مجوز رأی داده و شماری نیز تقطیع را به طور منوط پذیرفته‌اند و قوانینی برای تقطیع‌کننده همانند زهد و دانش کافی به احادیث و قواعد حرف و همینطور تعدادی موضوعی بودن یک حدیث در حیث گرفته‌اند. چنان‌که اعمال تقطیع را از سوی راوی روا قلمداد نشده میباشد. برای تقطیع پیامدهایی همانند اختلاف و تعارض در خبرها، عدم وضوح در مفهوم و مدرک ماجرا و مضمر شدن حدیث یعنی نامشخص شدن اسم معصوم در آن را برشمرده‌اند.

تقطیع از سوی محدثان شیعه و اهل‌سنت در هنگام کتابت دسته‌های حدیثی و باب‌بندی روایات، به طور وسیع‌ای به‌فعالیت رفته میباشد. نقل شده کتاب ها اربعه شیعه و صحاح سته اهل‌سنت نیز دست به تقطیع زده‌اند. کتاب وسائل الشیعه از روضه خوان حر عاملی به‌تیتر شاخص‌ترین کتاب در قضیه تقطیع شناخته شد‌ه‌است.

تعریف و تمجید و گونه های تقطیع
تقطیع حدیث به قسمت‌قسمت کردن یک داستان و آوردن هر قسمت درخصوص متناسب با آن بیان شده میباشد.[۱] چنان‌که گاه به معنای نقل بخشی از یک قصه، سوای نصیب دیگر دانسته شد‌ه‌است.[۲] تعریف‌و‌تمجید اخیر در خصوص اختصار حدیث نیز به عمل رفته میباشد.[۳] از تقطیع حدیث، با عناوینی زیرا «اختصار الحدیث»[۴] و یا این که «تلخیص الحدیث»[۵] هم حافظه کرده‌اند. هرچند برخی از دانشمندان میان تقطیع حدیث و اختصار حدیث تفاوت قائل گردیده‌اند.[۶] از سایر موردها مربوط به تقطیع حدیث، به «فضا‌نویسی» اشاره گردیده که محدث پررنگ‌ترین قسمت یک حدیث را نقل کرده و آن‌گاه همگی ورقه ها و طرق ماجرا این حدیث را به طور یکجا گردآوری نموده است که به نوعی فهرست راهنما و یا این که فرهنگ و تمدن حدیث‌یاب تلقی گردیده است.[۷]

اشکال تقطیع
تقطیع احادیث را به نظر موردها گوناگون، به تعدادی گروه دانسته‌اند:[۸]

به اعتبار محل تقطیع، که در صحبت راوی یا این که در صحبت معصوم میباشد. بدین مفهوم که گاه کلام راوی به عللی حذف گردیده است و گاه بخشی از سخن امام معصوم بوسیله محدث گزارش نشده میباشد.[۹] همینطور گاهی تقطیع در متن حدیث میباشد و گاه در مدرک آن.[۱۰]
به اعتبار جاری ساختن‌دهنده تقطیع، که گاهی راوی میباشد و گاهی نویسندگان دسته‌های حدیثی.[۱۱] به این معنی که گه گاه، راوی بخشی از یک ماجرا را نقل کرده و قسمت دیگر را رخنه‌ می‌نماید که به آن تقطیع در گفتار راوی گفته می‌گردد و گاه تقطیعی میباشد که در مصنَّف و یا این که تصنیفات شکل می گیرد. یعنی محدث، روایتی را که حاوی موضوعات گوناگون میباشد را تقطیع کرده و هر قسمت را در یک باب خاص قرار می دهد.[۱۲]
به اعتبار شرایط نصیب حذف‌گردیده، که یا این که در اولِ حدیث میباشد و یا این که در پایان و یا این که هر دو آیتم.[۱۳]

تقطیع حدیث
تقطیع حدیث نصیب‌قسمت کردن یک حدیث و نقل قسمتی از آن میباشد که با تیتر «اختصار الحدیث» و یا این که «تلخیص الحدیث» نیز حافظه گردیده‌است. تقطیع به اعتبار مواقعی همانند ایفا آن به وسیله راوی یا این که محدث و تقطیع در حرف راوی یا این که معصوم و محل تقطیع به مجموعه‌های متفاوت تشریفات مشهد تقسیم شد‌ه‌است.

باب‌بندی احادیث زمان بر با موضوعات متنوع، مختصر کردن روایات، بسنده کردن به نقل قسمت مایحتاج از یک ماجرا و همینطور هدف ها اعتقادی را برای مثال علت‌ها در تقطیع حدیث برشمرده‌اند. هدف ها اعتقادی در جایی میباشد که محدث بخشی از یک حدیث را بر پایه ی رواج نگرش‌های خویش و رد اعتقادات دیگر افراد حذف می‌نماید. چنان‌که ممکن میباشد قسمتی از حدیث را با اعتقادات خود ناهمخوان چشم و یا این که اعتقادوباور به اضافه شدن این نصیب بوسیله راویان داشته و یا این که به سببی همانند تقیه دست به حذف و تقطیع بزند.

برخی به مجوز تقطیع و برخی به عدم مجوز رأی داده و شماری نیز تقطیع را به طور منوط پذیرفته‌اند و قوانینی برای تقطیع‌کننده همانند زهد و دانش کافی به احادیث و قواعد حرف و همینطور تعدادی موضوعی بودن یک حدیث در حیث گرفته‌اند. چنان‌که اعمال تقطیع را از سوی راوی روا قلمداد نشده میباشد. برای تقطیع پیامدهایی همانند اختلاف و تعارض در خبرها، عدم وضوح در مفهوم و مدرک ماجرا و مضمر شدن حدیث یعنی نامشخص شدن اسم معصوم در آن را برشمرده‌اند.

تقطیع از سوی محدثان شیعه و اهل‌سنت در هنگام کتابت دسته‌های حدیثی و باب‌بندی روایات، به طور وسیع‌ای به‌فعالیت رفته میباشد. نقل شده کتاب ها اربعه شیعه و صحاح سته اهل‌سنت نیز دست به تقطیع زده‌اند. کتاب وسائل الشیعه از روضه خوان حر عاملی به‌تیتر شاخص‌ترین کتاب در قضیه تقطیع شناخته شد‌ه‌است.

تعریف و تمجید و گونه های تقطیع
تقطیع حدیث به قسمت‌قسمت کردن یک داستان و آوردن هر قسمت درخصوص متناسب با آن بیان شده میباشد.[۱] چنان‌که گاه به معنای نقل بخشی از یک قصه، سوای نصیب دیگر دانسته شد‌ه‌است.[۲] تعریف‌و‌تمجید اخیر در خصوص اختصار حدیث نیز به عمل رفته میباشد.[۳] از تقطیع حدیث، با عناوینی زیرا «اختصار الحدیث»[۴] و یا این که «تلخیص الحدیث»[۵] هم حافظه کرده‌اند. هرچند برخی از دانشمندان میان تقطیع حدیث و اختصار حدیث تفاوت قائل گردیده‌اند.[۶] از سایر موردها مربوط به تقطیع حدیث، به «فضا‌نویسی» اشاره گردیده که محدث پررنگ‌ترین قسمت یک حدیث را نقل کرده و آن‌گاه همگی ورقه ها و طرق ماجرا این حدیث را به طور یکجا گردآوری نموده است که به نوعی فهرست راهنما و یا این که فرهنگ و تمدن حدیث‌یاب تلقی گردیده است.[۷]

اشکال تقطیع
تقطیع احادیث را به نظر موردها گوناگون، به تعدادی گروه دانسته‌اند:[۸]

به اعتبار محل تقطیع، که در صحبت راوی یا این که در صحبت معصوم میباشد. بدین مفهوم که گاه کلام راوی به عللی حذف گردیده است و گاه بخشی از سخن امام معصوم بوسیله محدث گزارش نشده میباشد.[۹] همینطور گاهی تقطیع در متن حدیث میباشد و گاه در مدرک آن.[۱۰]
به اعتبار جاری ساختن‌دهنده تقطیع، که گاهی راوی میباشد و گاهی نویسندگان دسته‌های حدیثی.[۱۱] به این معنی که گه گاه، راوی بخشی از یک ماجرا را نقل کرده و قسمت دیگر را رخنه‌ می‌نماید که به آن تقطیع در گفتار راوی گفته می‌گردد و گاه تقطیعی میباشد که در مصنَّف و یا این که تصنیفات شکل می گیرد. یعنی محدث، روایتی را که حاوی موضوعات گوناگون میباشد را تقطیع کرده و هر قسمت را در یک باب خاص قرار می دهد.[۱۲]
به اعتبار شرایط نصیب حذف‌گردیده، که یا این که در اولِ حدیث میباشد و یا این که در پایان و یا این که هر دو آیتم.[۱۳]