مجله خبری تشریفات

تزیینات مسجد جامع اردبیل (آدینه مسجد)
تزیینات آجرکاری در منار مسجد جامع اردبیل ، محل اتصال ساقه به گنبد و محرابی آجری دیده میشود.
آجرچینی منار دارنده تنوع خاصی میباشد و هر بخش آن به طرز خاصی ایفا گردیده‌است.
از شالوده تا طول 3/75 متری خشت چینی افقی میباشد و هر رج به تناسب بندها تشریفات مشهد صورت گرفته آن‌گاه با یک رج که وضعیت باند پارتیشن داراست از آجرچینی استوانه بدنه مستقل می‌گردد.
بدنه به طور جناقی و خفته راسته (افقی عمودی) میباشد و تا طول 2/52 متری همین طرز ادامه مییابد و مجدد با یک رج حد فاصل در نصیب فوقانی منار و در طول 5/27 متری نوع خشت چینی به عبارتی روش افقی میباشد.
نصیب بالای مناره استوانه ای میباشد و ذیل هشت ضلعی که‌این بخش حداکثر دو متر طول داراست.
تنوع در خشت چینی منار مسجد جامع اردبیل مرتبط با آفریننده مهم بوده زیرا در عین تعدد و چندگونگی از نظم خاصی شامل است. اکنون نصیب فوقانی و بخش ماذنه منار فرو ریخته و از منار زمان سلجوقی مسجد جامع اردبیل هشت متر بیشتر باقی نمانده میباشد.
بر منار در محل اتصال گنبد به ساقه ترکهای منشوری صورت، یکسری ستون آجرچینی افقی فعالیت گردیده است.
به جهت اینکه معماری بعد از ظهر سلجوقی تحت عنوان مثال ی خوب مدل آجری معمولی طبقه بندی گردیده می اقتدار این احتمال را اعطا کرد که‌این منار وابسته بدین عصر باشد.
منار مسجد جامع اردبیل همینطور در بخش جنوبی گنبدخانه و در سمت راست محراب گچبری، بقایای محرابی آجری وجود دارااست که به لحاظ می‌رسد این محراب وابسته به مسجد ماقبل سلجوقی (مسجد شبستاندار) و قبل از مجال تاسیس گنبدخانه باشد.
کف آن به طور تقریب 1/30 متر زیر خیس از کف محراب فعلی میباشد. مبتنی بر دست اندرکاران متعدد فیزیکی و شیمیایی و آجرهای این محراب به گذر زمان فرصت متلاشی گردیده اند ولی ملات آن مانده میباشد.
آنچه از تزیینات کاشی کاری در مسجد جامع اردبیل باقیمانده مرتبط با بقایای گنبد فرو ریخته میباشد. گنبد دو پوش و آجری رفیعی با ساقه بلند رخنه‌ دار منشوری صورت (منشورهای مثلث القاع گنبدخانه را پوشش میداده که بالای ترکها و حد فاصل آن ها قطار بندیهایی وجود داشته که با کاشیهایی به رنگ لاجوردی، فیروزه ای و آبی رنگ به نحوه معرق تزیین گردیده است.
کتیبه ها بسته به نوع نقوش بکار رفته به تراش (معرق) یا این که گره تقسیم بندی میشوند. نقوش شکسته از نوع گره و نقوش گردان از نوع تراش میباشند.
کتبیه های مسجد جامع اردبیل از نوع گردان و تراش (معرق) می باشند.
در دیوارهای گنبدخانه و روی پوشش گچی دیوارها، نقش و نگارهایی هر تعدادی محو، قابل مشاهده میباشد.
این نقش ها یادآور نگارگری های درون گنبد الجایتو میباشد و نشانه می‌دهد که در زمان ایلخانان مسجد تجدید بنا و تزیین شد‌ه‌است.
روی دیوارهای شرقی و غربی دو نوار افقی وجود داشتند که سه عدد از گل سرخهای نگارگری گردیده در بالای کمان ها را از هم جداگانه می نمودند.
این آرایش و پیرایش ها به رنگ سبز و سرخ بر روی اندودی سپید رنگ نگارگری گردیده بودند. دیوارهای اندرونی مسجد نیز در طول یک متری دارنده برآمدگی کوچکی بودند که نگارگری و تزیین گردیده بودند.
تزیینات مقرنس و قطار بندی در محراب گچ بری مسجد جامع اردبیل وجود داراست. همان طور که تیتر شد محراب از دو بخش درست شده که هر در هر دو نصیب مقرنس انجام گردیده نصیب فوقانی محراب نیز با قطار بندی آذین گشته میباشد.
پنجره های گنبدخانه دارنده تزیینات چوبی بوده که به انگیزه پوک شدن و از ذیل مثال ای از نعل درگاه های فرسوده اورده شده میباشد.

مسجد حکیم اصفهان یک کدام از شاهکارهای معماری مسجد در کشور‌ایران زمان صفوی تشریفات مشهد میباشد، که به طریق چهار ایوانی با آجرکاریهای بسیار متنوع سازه گردیده و دربردارنده کتیبه های خط بنایی متنوعی میباشد. معماری، آجرکاری، کاشی کاری، گره کشی و مخصوصا خط بنایی مسجد حکیم را می اقتدار در زمره شغل های عالی عصر صفویه و بعد دانست.

تاریخچه مسجد حکیم
مسجد حکیم از مساجد اواخر زمان صفوی در حوزه‌ کهن پدر الدشت اصفهان می‌باشد و بانی آن حکیم محمد داوود ملقب به تقربخان، دکتر پاد شاه عباس دوم و فرمان روا صفی بوده میباشد و به این باعث، مسجد به حکیم آوازه یافته میباشد. مسجد حکیم اصفهان در محله دیرین جورجیر، در محل مسجدی از قرن چهارم دارای شهرت به مسجد جوءجوء یا این که جورجیر، که صاحببن عباد آن را سازه کرده بود، ساخته شد و مسجد جورجیر نیز نامیده شد‌ه‌است.

براساس کتیبه های مسجد، از معماران این سازه محمدعلیبن مدرس علی بیک بنّا اصفهانی، از کاشی کاران آن میرزامحمد کاشی پز، و کتیبه نگار آن خوشنویس اسم آور پیمان صفوی، محمدرضا امامی، بوده اند. اسم خوشنویس دیگری به اسم محمدباقر شیرازی نیز در یکی‌از کتیبه ها مشاهده می شود.

مغایر جناح های شرقی شمالی و جنوبی میدان که رابطه این موسسه تشریفات مشهد را با حوزه های مسکونی و همگانی شهر برقرار می کردند، در بدنه غربی میدان دروازه ها و ورودی هایی قرار داشتند که ورودی های حکومتی بوده و ویژه رفت وآمد درباریان و مسئولان حکومتی و فرد پادشاه به میدان بودند.

این ورودی ها در غرب میدان بومی بوده و اتصال میدان با ساختمان ها ، بخش ها حکومتی و فردوس های شاهانه ای که در غرب میدان بومی بود را ممکن می ساختند.

کاخ بهتر قاپو، کاخ مروارید، قصر چهلستون، میدان چهارحوض و گروه حرمسرا بخشی از اجزای این محدوده حکومتی و همان دولتخانه صفوی بودند. از مهم‌ترین این دسترسی های حکومتی، گذری بود که از دروازه بنا شده در اساس کاخ بهتر قاپو می سپری شد و ویژه عبور فرد پاد شاه و ملازمان وی بوده میباشد.

به عبارت دیگر گذر و دالان بنا شده در ذیل کاخ خوب قاپو، مهم‌ترین ورودی میدان نقش دنیا از محدوده های حکومتی بنا شده در غرب میدان محسوب میشد.

از سایر دروازه های نصیب غربی می شود به نقطه اتصال گذر بشت مطبخ و گذر حرمسرا با میدان اشاره نمود گذر حرمسرا مبنا اتصال دهنده حرمسرای شاهی با بازار پیرامون میدان بود.

گذر چهار‌مین که در غرب میدان قرار داشته و حائز اهمیت متعددی بود گذر اتصال دهنده میدان امام اصفهان با میدان چهارحوض میباشد. میدان چهارحوض یکی دو میدان اساسی دولتخانه صفوی بوده میباشد.

تاریخچه تشکیل داد و معماری مسجد
نبی اکرم (ص) بعد از سفر به مدینه به مراد تشکیل جامعه اسلامی و استقرار تشریفات مشهد نظام اعتقادی و اجتماعی اسلام، به طور رسمی دولت اسلامی را در‌این شهر نهاد بنیان. بنابراین رسول (ص) مسجد را تحت عنوان اول مقر و مجتمع مسلمان‌ها برای پرداختن به اینگونه اموری برگزید. پس زمینی گزینش و ساختن مسجد شروع شد. مسجدی بی آلایش و بی پیرایه و بسیار ابتدایی بود.

زمینش از ریگ و دیوارهایش از آجر، منبرش درخت بنی و سقفش از شاخ و برگ درختان بود. طرح مسجد که برای اول توشه جهت اقامه نماز بی آلایش و بی پیرایه بوسیله فرستاده اکرم (ص) و یارانش در مدینه ساخته شد، فضایی محدود بود که بخشی از آن راز گشوده و سوای اسمانه و بخشی دیگر برای پرهیز از تابش آفتاب رمز پوشیده بود.

یعنی زمینی که داخل آن یک شبستان ردیف دار در سوی قبله دارااست این طرح مسجد بی آلایش، الگوی کلیه مسجدهای سده های در آغاز و بعداز آن، کشورهای مسلمان نشین شد. در جمهوری اسلامی ایران با این سرمشق مسجدهای فهرج، تاریخانه دامغان ، جامع ساوه، جامع نایین و اردستان، اصفهان و شوشتر و اکثری جاهای دیگر ساخته شد و این سرمشق همچنان استوار ماند و هیچ وقت کنار نهاده نشد.

با دقت به معماری مسجد اهل ایران، می قدرت اشاره نمود که در مجموع معماری قبل از اسلام در تشکیل داد مساجد در کشور‌ایران بسیار مفید بوده میباشد. مساجد در کشور ایران اولی بناهایی بودند که فورا بعد از فتح کشور‌ایران بوسیله مسلمان ها در قلمرو ساسانیان ساخته شد و مسجد جامع فهرج یزد یکی‌از اولی مساجدی میباشد که به قرن اولیه عصر اسلامی منسوب شده میباشد.

خصوصیت های معماری مسجد اسلامی با خصوصیت های معماری ساسانی تا حدی یکسان میباشد میباشد به نحوی که در صدر برخی از پژوهشگران آن را بنایی ساسانی می دانستند. این مسجد شبیه بنای ساسانیان در دامغان، دارنده طاق لوله ای با قوس بیضی صورت و ستونهای کلفت گرد با طول سه و نیم متر و قطر دو متر و حیاطی (میانسرا) که همپا با رواق ها و شبستان ها در جهت مکه تاسیس شده است.

و در عین آسانی ساختار کلی این مسجد، استعمال از مصالحی مانند آجرهای قرمز رنگ بسیار مشابه به بناهای عصر ساسانی میباشد.

مسجد جامع اردستان به همدم بازارچه و مکتب متصل به آن، با تشریفات مشهد مساحتی حدود ۳۴۰/۸۵ متر مربع مشتمل بر فضاهای زیادی میباشد.
مسجد اكنون‌ دارنده‌ صحنی‌ مركزی‌ میباشد‌ كه‌ با شبستانهایی تسلط‌ گردیده‌ و گنبد منزل‌ای‌ با حیاط‌ تبارک‌ شبستان‌ جنوبی‌ آن‌را تشكیل‌ میدهد.
ایوانهایی‌ با شكوه‌ و گرانقدر‌ در مركز دیگر جناح‌های مسجد جامع اردستان استقرار یافته‌اند.
تراس‌ سمت‌ قبله‌ و نیز گنبد منزل‌ مسجد جامع اردستان بر مبنای كتیبه‌های‌ جان دار در سالهای‌ ۵۵۳-۵۵۵ق‌ ساخته‌ گردیده‌اند.
ایوانهای دیگر سوای‌ شک وتردید پوششهای‌ صفوی‌ دارا‌هستند و همان گونه‌ كه‌ كتیبۀ كوچكی در مركز گیلویی‌ حیاط‌ شمالی‌ با تاریخ‌ ۹۴۶ق‌ به‌روشنی‌ تأكید می‌كند، دست‌كم‌ در اوایل‌ دورۀ صفویه‌ تجدید بنا‌ گردیده‌ میباشد‌.
دیگر بخشهای شبستانها تركیبی‌ از طاقهای‌ گنبدی‌ و گهواره‌ای‌ میباشد‌ و بیشتر طاقهای‌ گهواره‌ای‌ با اضافه کردن‌ كمرپوشهای‌ گنبدی یا این که تركین‌ به‌شکل‌ دو طبقه‌ در آمده‌اند.
فضاهای خدماتی و ارتباطی مسجد جامع اردستان همانند دستشویی، در دورترین نقطه از اساس مرکزی جایابی گردیده اند.
به جهت تغییرات بسیار فضایی طی زمان های متفاوت در‌این مسجد و تبدیل نصیب میانی شبستانها به حیاط، فضاهای کوچک و به ظواهر سوای کاربری ، در مسجد ساخت‌و‌ساز گردیده اند.
ورودیهای مسجد جامع اردستان آنچه منجر رابطه سفت مسجد با بناهای پیرامونش گشته، پنج درآیگاه میباشد که از روش نماسازی تاحدودی بر آن ها تأکید شد‌ه‌است.
درآیگاه جنوب غربی مسجد جامع اردستان براساس حفریات و امتداد تزئینات آن با دیوار مجاورش، می‌تواند دیرین ترین درآیگاه مسجد باشد.
بیشتر تزئینات آن، نقوشی میباشد که با خشت پیش بر اعمال گردیده اند.
تزئینات آجری این ورودی تا حدودی یادآور سردرمسجد جورجیر (آل بویه) میباشد.
مسجد جامع اردستان ابتدا در همگی جهات، دارنده شبستان ردیف دار بوده میباشد.
بزرگترین شبستان مسجد، شبستان جنوبی میباشد که طبق کتیبه گنبدخانه، ابوطاهر سال ۵۵۳ هـ.ق . آن را سازه نموده است.
در ذیل محوطه تراس مسجد جامع اردستان ، فضایی چهارگوش با دو محراب وجود دارااست.
گنبدخانه در امتداد شالوده شمالی جنوبی و پشت تراس مهم با فضایی چهارگوش به بعد ها ۹ ٫ ۳۳ با طول کف تا پایین گنبد داخلی نزدیک به ۱۹ متر واقع گردیده‌است.
کتیبه درون گنبد اردستان که بعد از آیه بسم ا … ، اولِ آیه ۱۸ سوره توبه به مداد نسخه ها و با گچبری اعمال گردیده، به این تفصیل با پژوهش های می‌دانی، پله ای در دیواره غربی دالان جنوب غربی شناسایی شد.
امروزه به دلایلی نامشخص پله های اول حذف و انتهای این پله ها نیز بسته گردیده اندبا اعتنا به گروه خط مش پله ها و اینکه در جناح غربی صرفا یک خط مش پله برای دسترسی وجود دارااست، احتمال می رود که رویکرد پله حذف گردیده دومی رابطه عمودی این جناح بوده میباشد.
قاعدتاً این شرکت پیوندها عمودی، در یک فرصت ساخته نشده اند درواقع، هر کدام در زمان توسعه و گسترش مسجد و علاوه بر ساخت نیم طبقه در جناح خویش همینطور براساس نیاز درست شده اند.

مسجد جامع اردستان به همدم بازارچه و مکتب متصل به آن، با تشریفات مشهد مساحتی حدود ۳۴۰/۸۵ متر مربع مشتمل بر فضاهای زیادی میباشد.
مسجد اكنون‌ دارنده‌ صحنی‌ مركزی‌ میباشد‌ كه‌ با شبستانهایی تسلط‌ گردیده‌ و گنبد منزل‌ای‌ با حیاط‌ تبارک‌ شبستان‌ جنوبی‌ آن‌را تشكیل‌ میدهد.
ایوانهایی‌ با شكوه‌ و گرانقدر‌ در مركز دیگر جناح‌های مسجد جامع اردستان استقرار یافته‌اند.
تراس‌ سمت‌ قبله‌ و نیز گنبد منزل‌ مسجد جامع اردستان بر مبنای كتیبه‌های‌ جان دار در سالهای‌ ۵۵۳-۵۵۵ق‌ ساخته‌ گردیده‌اند.
ایوانهای دیگر سوای‌ شک وتردید پوششهای‌ صفوی‌ دارا‌هستند و همان گونه‌ كه‌ كتیبۀ كوچكی در مركز گیلویی‌ حیاط‌ شمالی‌ با تاریخ‌ ۹۴۶ق‌ به‌روشنی‌ تأكید می‌كند، دست‌كم‌ در اوایل‌ دورۀ صفویه‌ تجدید بنا‌ گردیده‌ میباشد‌.
دیگر بخشهای شبستانها تركیبی‌ از طاقهای‌ گنبدی‌ و گهواره‌ای‌ میباشد‌ و بیشتر طاقهای‌ گهواره‌ای‌ با اضافه کردن‌ كمرپوشهای‌ گنبدی یا این که تركین‌ به‌شکل‌ دو طبقه‌ در آمده‌اند.
فضاهای خدماتی و ارتباطی مسجد جامع اردستان همانند دستشویی، در دورترین نقطه از اساس مرکزی جایابی گردیده اند.
به جهت تغییرات بسیار فضایی طی زمان های متفاوت در‌این مسجد و تبدیل نصیب میانی شبستانها به حیاط، فضاهای کوچک و به ظواهر سوای کاربری ، در مسجد ساخت‌و‌ساز گردیده اند.
ورودیهای مسجد جامع اردستان آنچه منجر رابطه سفت مسجد با بناهای پیرامونش گشته، پنج درآیگاه میباشد که از روش نماسازی تاحدودی بر آن ها تأکید شد‌ه‌است.
درآیگاه جنوب غربی مسجد جامع اردستان براساس حفریات و امتداد تزئینات آن با دیوار مجاورش، می‌تواند دیرین ترین درآیگاه مسجد باشد.
بیشتر تزئینات آن، نقوشی میباشد که با خشت پیش بر اعمال گردیده اند.
تزئینات آجری این ورودی تا حدودی یادآور سردرمسجد جورجیر (آل بویه) میباشد.
مسجد جامع اردستان ابتدا در همگی جهات، دارنده شبستان ردیف دار بوده میباشد.
بزرگترین شبستان مسجد، شبستان جنوبی میباشد که طبق کتیبه گنبدخانه، ابوطاهر سال ۵۵۳ هـ.ق . آن را سازه نموده است.
در ذیل محوطه تراس مسجد جامع اردستان ، فضایی چهارگوش با دو محراب وجود دارااست.
گنبدخانه در امتداد شالوده شمالی جنوبی و پشت تراس مهم با فضایی چهارگوش به بعد ها ۹ ٫ ۳۳ با طول کف تا پایین گنبد داخلی نزدیک به ۱۹ متر واقع گردیده‌است.
کتیبه درون گنبد اردستان که بعد از آیه بسم ا … ، اولِ آیه ۱۸ سوره توبه به مداد نسخه ها و با گچبری اعمال گردیده، به این تفصیل با پژوهش های می‌دانی، پله ای در دیواره غربی دالان جنوب غربی شناسایی شد.
امروزه به دلایلی نامشخص پله های اول حذف و انتهای این پله ها نیز بسته گردیده اندبا اعتنا به گروه خط مش پله ها و اینکه در جناح غربی صرفا یک خط مش پله برای دسترسی وجود دارااست، احتمال می رود که رویکرد پله حذف گردیده دومی رابطه عمودی این جناح بوده میباشد.
قاعدتاً این شرکت پیوندها عمودی، در یک فرصت ساخته نشده اند درواقع، هر کدام در زمان توسعه و گسترش مسجد و علاوه بر ساخت نیم طبقه در جناح خویش همینطور براساس نیاز درست شده اند.

نارنجستان قوام یا این که قوام السلطنه شیراز، از بناهای تاریخی تشریفات مشهد زمان قاجار در محله سابق شیراز میباشد.

این گلشن به جهت درختان نارنج فراوانی که دارااست به « نارنجستان قوام » دارای اسم و رسم میباشد و یک کدام از زیباترین گلشن های جمهوری اسلامی ایران میباشد.

تاریخچه گلشن نارنجستان قوام (قوام السلطنه شیراز)
علی محمدخان قوام الملک دوم، ایجاد کرد منزل قوام الملک را در شیراز استارت کرد و فرزندش محمد رضا خان قوام الملک، قوام الملک سوم تشکیل داد این سازه را تمام کرد.

گلشن نارنجستان قوام (قوام السلطنه شیراز) به طور تقریب در سال 1257 شمسی و در دوارن سلطنت ناصرالدین پاد شاه قاجار تاسیس شده است
از گلشن قوام و عمارت آن برای برگزاری جشن و پای کوبی‌ها و پذیرایی از مهمانان به کار گیری میشد و منزل زینت الملک که اینک در غرب گروه جای دارد، محل سکونت خانواده قوام بود به همین برهان در آن مجال به گلشن و عمارت، بیرونی و به منزل زینت‌الملک،اندرونی می‌گفتند.

بیرونی و اندرونی گلشن نارنجستان قوام از روش یک تونل زیرزمینی به هم مربوط می شدند و مبنا بیرونی و اندرونی بر یكدیگر عمود بودند.
پس از مرگ قوام الملک سوم و چهارم، منزل قوام به ابراهیم خان قوام‌الملک پنجم رسید. این گلشن پر ارزش از ابراهیم قوام به نوه‌اش شهرام رسید که وی این گلشن را به موسسه آسیایی کالج پهلوی (کالج شیراز کنونی) اعطا کرد.

بقاع متبرکه امامزاده محمد باقر (ع) در جنوب تشریفات مشهد و در بالاترین نقطه روستای رودک رودبار قصران در ۲۰ کیلومتری فشم, در دامنه حوزه‌ کوهستانی واقع شد‌ه‌است. عمر اول بنای مقبره متبرکه امامزاده محمد باقر (ع) به قرن پنجم و ششم هجری برمی شود. بقاع متبرکه امامزاده محمد باقر (ع) در فهرست اثرها تاریخی فرهنگی به جا مانده فرهنگی به تصویب رسیده میباشد . در مجاورت بقاع متبرکه امامزاده محمد باقر (ع) اطاقهایی برای اسکان زائرین تنظیم گردیده است.رودک یا این که رودبارَک از روستاهای دهستان رودبار قصران قسمت رودبار قصران شهرستان شمیران استان طهران جمهوری اسلامی ایران میباشد. عموم رودک تات‌گویش می باشند.امامزاده محمد باقر (ع) از نوادگان امام موسی کاظم (ع) میباشد. بنای فعلی و جدید ساز حرم به مساحت ۱۵۰ متر مربع در فضایی به حجم ۵۰۰ متر مربع جای‌دارد.این بقاع دارنده گنبدی میباشد مخروطی صورت و شیروانی که پوششی از ورق سپید داراست. بقاع در سالهای اخیر تجدید بنا گردیده و ضریحی مطلا در آن نصب گردیده‌است.

بنای امامزاده مشمول دو نصیب میباشد : بنای بقاع اساسی و اطاقهای جانبی
در بدنه فرنگی و غربی بقاع امامزاده سنگ بزرگی به اندازه ۵/۳×۴ متر و به صورت نامنظم وجود داراست که گفته می گردد درسالیان به دور… از کوه غربی امامزاده سقوط کرده و در بدنه سازه فرو رفته میباشد و ادغام امامزاده را تغییر تحول داده و بعداز آن مبادرت به دیوارچینی سنگی وسیعی در بدنه کوه کرده اند و آنگاه بنای امامزاده را در وضعیت اتفاق افتاده نوسازی کرده و سامان داده اند.
در سمت راست دری که از اطاق دایره صورت به درون حرم مهم منش مییابد ، کتیبه ای به بعد ها ۱۱۲×۳۹ سانتیمتر از سنگ مرمر بسیار بهتر وجود دارااست که در باطن دیوار نصب گردیده و روی آن با خط نستعلیق در ۲۵ بیت مدح و ثنای مالک امامزاده و سال تاسیس بنای آنرا حک کرده اند . متن ابیات حک گردیده به گستردن ذیل میباشد:
این ضریح که می باشد که از چرخ بلندتر میباشد
خاک درش ز قدر آسمان ها مامور میباشد
دیده ستاره از پی نظاره درش
زیرا دیده ساکنین زمین سوی اختر میباشد
این مدیحه کز برای طوافش به صبح و شام
سرگشته آفتاب در‌این چرخ اخضر میباشد
این حرم کز برای سجود درش همیشه
خم گشته ماه و قد چرخ چنبر میباشد
این مدفن محمد باقر که از شرف
گویی که می باشد خلدش در چاه منظر میباشد
باقر که از فیض محمود احمد میباشد
باقر که از سلاله مسعود جعفر میباشد
یکباره نخل طور کلام اعلام کرد و از صریر
با زیران درش رو کلیه سخنور میباشد
لطف خداش مشمول آن قدر و نیت میباشد
ظل اش بی حد بدین امام و این بر میباشد
فتحعلی شه آنکه ز نشانه‌ها کردگار
هر آیتی ز عفو و بخشش بر او مقرر میباشد

مسجد بلندمرتبه کندوان، گرانقدر‌ترین کَران (در ارتباط این اصطلاح در نصیب ویژگی‌های معماری کلام خوا‌هیم کرد) روستا را به خود اختصاص داده و در چهار طبقه کنده شد‌ه‌است. طبقه اولیه آغل، طبقه دوم فضای اصلی مسجد، طبقه سوم مسکونی و طبقه چهارم محل انبار میباشد. مسجد دو بخش زنانه و مردانه دارد تشریفات مشهد و برای هجران از ریزش سقف، ستونی را در میانه بخش مردانه قرار داده‌اند. فروغ و روشنایی نیز از پنجره کوچک جنوبی، داخل مسجد را روشن می‌کند. دیوارهای مسجد پوششی از گچ سفید دارا‌هستند و دورتادور آن با شمع و چراغ و مهر تزئین گردیده است. روی طاقچه‌ها و رف‌ها نیز مکانی برای قرار دادن چای وجود دارااست. مسجد کوچک‌تری نیز در حوالی حمام صخره‌ای واقع شده و به مانند مسجد تبارک ستونی سنگی سقف آن را نگه داشته می باشد. متاسفانه این مسجد و خزینه کناری آن این ایام متروکه باقی‌مانده‌اند. از مسجد کوچک، در قبل برای ادای نماز صبح به کار گیری می شد. این مسجد، صرفا یک طبقه دارااست. چشمه آب معدنی کندوان، برای مثال مشهورترین و بهترین آب معدنی‌های کشور ایران میباشد و به دلیل خاصیت‌های درمانی‌اش بسیار معروف شده است. چشمه آب معدنی کندوان در دامنه کوه و در کنار دره سرسبز روستا واقع شده و به وسیله چندین شیر آب در دسترس عموم میباشد. نوع آب این چشمه معدنی برای بیماری‌های کلیوی و مجاری ادرار توصیه گردیده است. جالب آن که آب این چشمه در شهر تبریز به فروش میرسد. برای اقامت در روستای کندوان آیتم‌های مختلفی وجود دارااست؛ شما هم، میتوانید در هتل‌های روستا اقامت نمائید هم می‌توانید در اقامتگاه‌های بوم‌گردی و سوئیت‌ها بمانید. همچنین قابلیت شب‌مانی در خانه‌های محلی یا کمپینگ نیز برای شما فراهم می باشد. از جمله امکانات موجود در روستا می‌قدرت به برق، آب لوله‌کشی، پارک تفریحی، مسجد، مدرسه، سرویس بهداشتی، دکان‌های خواربار و سوغات فروشی، گنجه، رستوران و ... اشاره کرد. همچنین بهتر میباشد بدانید در اطراف روستا پارکی کلان قرار دارد که امکاناتی مانند وسایل بازی برای کودکان، آلاچیق‌هایی برای استراحت، سرویس بهداشتی و نمازخانه را در مشت بازدیدکنندگان میگذارد. کندوان به مانند دیگر شهرهای استان آذربایجان شرقی آب و هوایی سرد و مرطوب دارد و فصل سوزوسرما در آن وقتگیر و پربارش هست. بهار: تا اواخر فروردین کندوان هنوز سرگرم آب و هوایی زمستانی می باشد. بارش برف بیشتر تا اواخر فروردین ماه ادامه دارد؛ اما از ماه اردیبهشت به بعد از آن بهار مهمان کندوان می گردد و یکی بهترین مجال‌ها برای مسافرت به این روستا به شمار می‌آید. فصل تابستان: فصل‌تابستان بهترین فصل سفر به کندوان می‌باشد. ولی اعتنا داشته باشید که کندوان در فصل تابستان بیش از هر فصل دیگر شاهد حضور گردشگران می‌باشد و ازدحام جمعیت در آن بالاست. پاییز: هوا در فصل پاییز رو به سردی می‌رود و بارش برف در‌این ناحیه زودتر از دیگر بخش ها ایران رخداد می‌ افتد. فصل زمستان: مهاجرت به کندوان در فصل‌زمستان سفارش نمی‌شود. ضمن زمستان سخت و سوزناک و پربارش که طریق دسترسی به روستا را طاقت فرسا می‌کند. کوچ تعدادی از مردم به اسکو در فصل سرد از رونق روستا کاسته و از جذابیت‌های آن می‌کاهد.

مسیرهای معمول طبیعت گردی در کشور‌ایران را کنار میگذاریم و ماجراجویی تشریفات مشهد متفاوتی را شروع می کنیم تا به سیستان و بلوچستان برسیم. روستای دَرَک و کنار دریا شگفت انگیز و رویایی آن امروز صاحب خانه ماست. مقصد، یکی آبادی های نصیب زرآبادِ شهر کنارک، در جنوب استان سیستان و بلوچستان هست که در امتداد ساحل دریای مکران یا عمان (1) جای خوش کرده و گردشگران را به سوی خود می‌خواند. روستای ادراک مکانی‌ست که در آن صحرا به دریا می پیوندد و ساحل شنی آن با چشم اندازی منحصر به فرد که در هیچ جای جمهوری اسلامی ایران دیده نمیشود، شما‌را به دل داستان ها و ترانه های خیال انگیز فرو می برد؛ ساحلی خاص و بی نظیر که مشابه آن را تنها در یکسری نقطه فقید می توان مشاهده کرد. در کنار اینها، تماشای تپه های ماسه ای چشم نواز، حاشیه دریا صخره ای، شنی و مرجانی، کوه و جنگل، گله های گوسفند، بز و شتر کلیه در یک جا، موهبتی‌ست که صرفا در فهم نصیب‌تان می‌شود. ادراک، ساحلی بکر و تماشایی دارد که در 170 کیلومتری غرب چابهار و در فاصله 10 کیلومتری از روستای زرآباد واقع شد‌ه‌است. این روستا بر سر خط مش دو بندر مهم جنوب، یعنی بندر چابهار و بندر عباس و در مسیر ترانزیتی بندر کنارک و بندر جاسک قرار گرفته هست. مردمان درک به گویش شیرین بلوچی کلام می کنند و این روستا با همت مردم و مسوولان میراث فرهنگی هنوز بکری، عصمت و طهارت و زیبایی خود را مراقبت کرده است. متاسفانه برای پیدا کردن فهم و شعور بر روی نقشه، باید نام آن را با کلمه و واژه انگلیسی Darak یا حاشیه دریا فهم Darak Beach جستجو کنید و هنوز این مکان خوشگل با نام فارسی خود بر روی نقشه ثبت نشده است. تا چندسال پیش نامی از روستای درک در بین جاذبه های گردشگری جمهوری اسلامی ایران دیده نمی شد و تنها مردم محلی و نادر گردشگران و آفرود بازان از این فردوس نهفته خبر داشتند؛ اما اتفاقی گرانقدر برای این جاذبه بکر جمهوری اسلامی ایران شکل داد و نامش را بر راز لهجه ها انداخت! نزدیکی های عید باستانی 1396 یکی کاربران توییتر به نام نوید برهان زهی که خود از اهالی سیستان و بلوچستان است با نشر چهار عکس از درک زیبا، موج بزرگی فی مابین کاربران این شبکه مجازی و دیگر شبکه ها تشکیل داد. بسیاری به‌این پردیس گمشده ایران علاقه پیدا کردند و با پرس و جو از نوید دلیل زهی و دیگر اهالی سیستان و بلوچستان، راهی این ساحل ناشناخته شدند. کاری که مسوولان به جا مانده فرهنگی و گردشگری کشور و استان سیستان و بلوچستان نتواسته بودند کلاً این سالها انجام دهند را این کاربر، در یک توییت معمولی با چهار عکس به نه اعمال داد و گردشگران و مسافران بسیاری را به فهم کشاند. آن گاه بود که مسافرها، تورها و هیچهایکر ها راه ادراک را یافتند و اندک اندک این روستا با تمام عجایب و قشنگی هایش میان طبیعت دوستان ایرانی جای باز کرد. درک بیشتر برای ساحل رویایی خود معروف می‌باشد و دیدنی و تفریحات زیادی ندارد؛ اما ساحل دریای عمان این روستا به قدری فریبنده و وسوسه انگیز است که به کل سختی های روش و تفریح های گران‌قیمت سواحل دیگر می ارزد. رمل های شنی، ساحل پهناور و زمان بر، ترکیبی عالی برای آفرود بازهاست. جایی که می توان با ماشین های منحصربه‌فرد آفرود از فراز و فرود بر روی رمل ها و تپه های شنی لذت بسیار توفیق و در گستره ساحل آن تا برهه زمانی ها رانندگی کرد. آفرود شاخه ای از رانندگی فارغ جاده هست که در مسیرهای دشواری مانند گل، کویر، کوهستان ها و ... اعمال می پذیرد و در آن بیشتر از خودروهای شاسی بلند و مجهز استفاده می‌شود. در حالتی‌که از سمت چابهار و کنارک به سمت روستای فهم و شعور طرز بیفتید، با پلاکاردهای موقتا در کنار جاده مواجه میشوید که شما را به سوی زیباترین حاشیه دریا جمهوری اسلامی ایران فرا میخواند. جاده ای که خود جاذبه ای دیگر است و از بین کوه های فرسایش یافته با نماهایی بکر عبور می کند و مسیر را برای مسافران جالب و جذاب تر. جاده ممکن می باشد در محل هایی به دلیل باران های شدید و موسمی، دست اندازها و چاله هایی والا داشته باشد؛ ولی برای آفرود بازها این زمینه نقص‌ چندان بزرگی به حساب نمی آید. به نزدیکی ساحل شعور که برسید هیجان بیشتر و بیشتر می شود. در سربالایی فرعی کنار دریا که از آن، رمل های شنی در کنار نخل ها و دریا پیداست،‌ هیجان به نقطع ی عطف خود میرسد و نفس از دیدن این تمامی زیبایی بند میاید.