تاریخچه آمدن شهیدشدن ثالثه در اذان و اقامه
روضه خوان صدوق اضافهکردن شهیدشدن ثالثه به اجزای اذان و اقامه را به غالیان نسبت داده و گفته میباشد آن ها روایاتی دراین مورد جعل کردهاند.[۲۵] بهگزارش برخی مورخان، بیان کردن آن در اذان و اقامه پنج قرن متروک ماند؛ بهطوری که عبدالجلیل قزوینی رازی، از عالمان شیعه در قرن ششم هجری، در کتاب اَلنَّقض آورده میباشد که در صورتی کسی میان اجزای اذان، بعداز شهادتین، شهید شدن ثالثه بگوید، نمازش فسخ میباشد و مرتکب بدعت و معصیت شدهاست.[۲۶] گفته میگردد بعداز یکسری قرن، در سال ۹۰۷ق، بهامر فرمان روا اسماعیل صفوی، مجدد به اذان اضافه شد و در بین عموم ترویج یافت؛ بهسیرتکاملای که در صورتیکه کسی در اذان نمیاعلامکرد به سنیبودن جنایتکار می شد.[۲۷] حتی نقل شدهاست که بعضا فقیهان، دراین زمان، آن را از اجزای اذان و اقامه نمیدانستند؛ اما بهخیال واهمه از اتهام تسنن، تقیه میکردند و نظرشان را مخفی تشریفات مشهد میکردند.[۲۸]
میگویند یک قرن آن گاه، در میانه قرن دوازدهم قمری، مجدداً شیعهها از بیان آن در اذان دوری کردند.[۲۹] میرزا محمد اخباری، در رسالهای با تیتر «شهیدشدن بر ولایت» گزارش کرده که روضه خوان جعفر کشف کنندهالغِطاء در رسالهای به فتحعلی سلطان قاجار، از وی درخواست کرده بود امر دهد شهیدشدن ثالثه در اذان را در مرزو بوم ممنوع اعلام نماید.[۳۰] ولی رضا استادی در نوشتهعلمیای گفته میباشد که میرزا محمد اخباری، گزارش صدق از کلام کشف کنندهالغطاء ارائه نکرده و کشف کنندهالغطاء مخالف شهید شدن ثالثه در اذان نبوده میباشد؛ بلکه صرفا جزءبودن آن در اذان و اقامه را نفی نموده است.[۳۱] بهگفتهٔ استادی، در رسالهٔ کشف کنندهالغطاء آمده میباشد گوینده بهمکان «اَشهد آن علیاً البته الله»، پاراگرافٔ «اشهد أن علیاً امیرالمؤمنین» را، آن هم بهقصد تبرک بگوید.[۳۲]
تکنگاری
بعضی از کتابهایی که دربارهٔ شهیدشدن ثالثه درج شده عبارتند از:
کتاب موسوعةُ الْاَذانِ بَین الْاَصالةِ و التّرقیب، نوشتهٔ سیدعلی شهرستانی در سه مجلد و به گویش عربی: تالیف کننده در جلد سوم این تاثیر، بخشی را با تیتر «اشهد أن علیاً البته الله، در میانَ الشَّرعیة و الْاِبتداع»، به دعوا دربارهٔ شهید شدن ثالثه در اذان و اقامه در سه فصل تخصیص داده میباشد.[۳۳] این قسمت بهشکل کتابی منقطع هم درآمده و به مداد سیدهادی حسینی، با تیتر منزلت اشهد أن علیاً البته الله در اذان، به فارسی ترجمه گردیده است.
کتاب اَلشَّهادةُ بِالْولایةِ فی الْاذان، نوشتهٔ سیدعلی حسینی میلانی: دراین کتاب، برهانٔ مجوز بیان کردن شهید شدن ثالثه در اذان ذکر و نظارت گردیده است.[۳۴]
کتاب اَلشَّهادةُ الثّالثة، نوشته محمد مدرک: مولف، دراین کتاب، احکام مرتبط با شهید شدن ثالثه در اقامه و اذان و تشهد و درود نماز، در طی تقیه را با پژوهش در احادیث و طریقه فقهای امامیه رسیدگی نموده است.[۳۵]
جستارهای متعلق
علی اما الله
شهادتین
پانویس
«اشهد ان علیا اما الله»، ورقه الخطاط محمد المشرفاوی در پینترس.
حسینی میلانی، الشهادة بالولایة فی الاذان، ۱۴۲۱ق، ص۱۲.
روحانی صدوق، اینجانب لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۲۹۰.
حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۸۹ق، ج۵، ص۵۴۵؛ مؤسسه سبطین، العروة الوثقی و التعلیقات علیها، ۱۴۳۰ق، ج۶، ص۴۶۸، پانویس۴.
طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۵۸؛ بحرانی، الحدائق الناضرة، مؤسسة النشر الاسلامی، ج۷، ص۴۰۴.
طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۵۸.
حبالله، التعلیقة علی منهاج الصالحین (الاذان و الاقامة)، المو
تاریخچه آمدن شهیدشدن ثالثه در اذان و اقامه
روضه خوان صدوق اضافهکردن شهیدشدن ثالثه به اجزای اذان و اقامه را به غالیان نسبت داده و گفته میباشد آن ها روایاتی دراین مورد جعل کردهاند.[۲۵] بهگزارش برخی مورخان، بیان کردن آن در اذان و اقامه پنج قرن متروک ماند؛ بهطوری که عبدالجلیل قزوینی رازی، از عالمان شیعه در قرن ششم هجری، در کتاب اَلنَّقض آورده میباشد که در صورتی کسی میان اجزای اذان، بعداز شهادتین، شهید شدن ثالثه بگوید، نمازش فسخ میباشد و مرتکب بدعت و معصیت شدهاست.[۲۶] گفته میگردد بعداز یکسری قرن، در سال ۹۰۷ق، بهامر فرمان روا اسماعیل صفوی، مجدد به اذان اضافه شد و در بین عموم ترویج یافت؛ بهسیرتکاملای که در صورتیکه کسی در اذان نمیاعلامکرد به سنیبودن جنایتکار می شد.[۲۷] حتی نقل شدهاست که بعضا فقیهان، دراین زمان، آن را از اجزای اذان و اقامه نمیدانستند؛ اما بهخیال واهمه از اتهام تسنن، تقیه میکردند و نظرشان را مخفی تشریفات مشهد میکردند.[۲۸]
میگویند یک قرن آن گاه، در میانه قرن دوازدهم قمری، مجدداً شیعهها از بیان آن در اذان دوری کردند.[۲۹] میرزا محمد اخباری، در رسالهای با تیتر «شهیدشدن بر ولایت» گزارش کرده که روضه خوان جعفر کشف کنندهالغِطاء در رسالهای به فتحعلی سلطان قاجار، از وی درخواست کرده بود امر دهد شهیدشدن ثالثه در اذان را در مرزو بوم ممنوع اعلام نماید.[۳۰] ولی رضا استادی در نوشتهعلمیای گفته میباشد که میرزا محمد اخباری، گزارش صدق از کلام کشف کنندهالغطاء ارائه نکرده و کشف کنندهالغطاء مخالف شهید شدن ثالثه در اذان نبوده میباشد؛ بلکه صرفا جزءبودن آن در اذان و اقامه را نفی نموده است.[۳۱] بهگفتهٔ استادی، در رسالهٔ کشف کنندهالغطاء آمده میباشد گوینده بهمکان «اَشهد آن علیاً البته الله»، پاراگرافٔ «اشهد أن علیاً امیرالمؤمنین» را، آن هم بهقصد تبرک بگوید.[۳۲]
تکنگاری
بعضی از کتابهایی که دربارهٔ شهیدشدن ثالثه درج شده عبارتند از:
کتاب موسوعةُ الْاَذانِ بَین الْاَصالةِ و التّرقیب، نوشتهٔ سیدعلی شهرستانی در سه مجلد و به گویش عربی: تالیف کننده در جلد سوم این تاثیر، بخشی را با تیتر «اشهد أن علیاً البته الله، در میانَ الشَّرعیة و الْاِبتداع»، به دعوا دربارهٔ شهید شدن ثالثه در اذان و اقامه در سه فصل تخصیص داده میباشد.[۳۳] این قسمت بهشکل کتابی منقطع هم درآمده و به مداد سیدهادی حسینی، با تیتر منزلت اشهد أن علیاً البته الله در اذان، به فارسی ترجمه گردیده است.
کتاب اَلشَّهادةُ بِالْولایةِ فی الْاذان، نوشتهٔ سیدعلی حسینی میلانی: دراین کتاب، برهانٔ مجوز بیان کردن شهید شدن ثالثه در اذان ذکر و نظارت گردیده است.[۳۴]
کتاب اَلشَّهادةُ الثّالثة، نوشته محمد مدرک: مولف، دراین کتاب، احکام مرتبط با شهید شدن ثالثه در اقامه و اذان و تشهد و درود نماز، در طی تقیه را با پژوهش در احادیث و طریقه فقهای امامیه رسیدگی نموده است.[۳۵]
جستارهای متعلق
علی اما الله
شهادتین
پانویس
«اشهد ان علیا اما الله»، ورقه الخطاط محمد المشرفاوی در پینترس.
حسینی میلانی، الشهادة بالولایة فی الاذان، ۱۴۲۱ق، ص۱۲.
روحانی صدوق، اینجانب لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۲۹۰.
حکیم، مستمسک العروة الوثقی، ۱۳۸۹ق، ج۵، ص۵۴۵؛ مؤسسه سبطین، العروة الوثقی و التعلیقات علیها، ۱۴۳۰ق، ج۶، ص۴۶۸، پانویس۴.
طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۵۸؛ بحرانی، الحدائق الناضرة، مؤسسة النشر الاسلامی، ج۷، ص۴۰۴.
طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۵۸.
حبالله، التعلیقة علی منهاج الصالحین (الاذان و الاقامة)، المو
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟