الرّسالَةُ العَلَویة فی فَضلِ أمیرالمؤمنین(ع) عَلی سائرِ البَرّیة سِاو سیدنا رَسولُ الله(ص) کتابی کلامی به گویش عربی تاثیر ابوالفتح کراجکی (درگذشت ۴۴۹ق) میباشد که به قضیه تفضیل علی بن ابی طالب(ع) پرداخته میباشد. مؤلف درین تاثیر، کتاب را در سه پیمان آورده و به افضلیت علی(ع) از روش قرآن، خصوصیتهای امام و پاسخ به شبهه ها وارده درباره امام می پردازد. این رساله که از اعتقادات شیعه دعوا مینماید با تیتر «التفضیل» تشریفات مشهد نیز آوازه داراست.
درباره مؤلف
نوشتهی علمیٔ مهم: ابوالفتح کراجکی
روضه خوان ابوالفتح، محمد بن علی کراجکی طرابلسی در قرن چهارم هجری قمری متولد شد. وی از براقترین رخهای علمی نصفه نخستین قرن پنجم هجری قمری و معاصر با روضه خوان طوسی و عالم، اصولی، ریاضیدان، ستاره شناس، ادیب و باخبر به علم ها حدیث، فلسفه، حرف، نحو، کردار، تاریخ، رجال، تعبیروتفسیر و پزشکی بود. او از شخصیتهای بزرگی مانند روحانی اثر گذار و سید مرتضی سود کرده و بیشتراز ۸۰ تألیف دارااست.
اسم کتاب
این تاثیر با اسمهای دیگری نیز آوازه داراست:
التفضیل که در کتابهای لؤلؤ البحرین، امل الآمل، ریاض العلماء و روضات الجنات نام برده میباشد.
تفضیل امیر المؤمنین که مجلسی در بحار و آقا بلندمرتبه در الذریعه ذکر شده میباشد.
تفضیل علی علی غیره که در الذریعه ذکر شده شدهاست. [۱]
الرسالة العلویة فی فضل و ادب أمیر المؤمنین علیهالسلام علی سائر البریة سوی سیدنا نبی اللّه صلّی اللّه علیه و آله.[۲]
ساختار
نویسنده، مطالب خویش را به طور پیوسته و با کلمه و واژه فصل، مباحث را از همدیگر تفکیک مینماید و در هر فصل به ذکر یک کدام از فضائل امام علی(ع) می پردازد که منجر برتری آن حضرت بر دیگر افراد میباشد. این لوازم در واقع احادیثی از نبی خداوند یا این که منقبت و خصوصیتای میباشد که آن حضرت دارا بوده میباشد.
مؤلف با توضیحی کوتاه درباره این فضیلتها، به نقل احادیث آنها پرداخته و با بیان سلسله اوراق، آنانرا آورده میباشد. آن گاه توضیح می دهد کهاین روایات یا این که گزارشها چه گونه بر فضل و ادب و برتری علی (ع) بر دیگر افراد دلالت مینماید.
از آن جا که مؤلف، خویش از عالمان و محدثان قدیمی میباشد نیازی به مطرح شدن مصادر نبوده و در واقع، احادیث وی منبعی برای کتاب ها آتی مثل بحارالانوار علامه مجلسی میباشد.
خویش مؤلف نیز سعی کرده احادیث و روایات را با اَسناد احادیث محدثان غیر شیعه نقل نماید و به احادیث فریقین دقت داشته میباشد؛ چنانکه آغاز از آیهها قرآن عامل آورده و از ادله عقلی نیز سود کرده میباشد.[۳]
محتوا
کتاب با پیشگفتارای از عبدالعزیز کریمی پژوهشگر کتاب آغاز گردیده که با اشاره به اینکه، زمینه امامت یک کدام از مهم ترین اصول آئین به شمار میرود، اینگونه بیان مینماید که شایسته ترین شخص امت پس از پیامبر پروردگار(ص) و امام علی(ع) میباشد و خصوصیاتی در علی(ع) میباشد که در غیر وی یافت نمیشود و بعضی از این مختصات را اینگونه برمیشمرد:
نزول قرآن دربارهی منزلت و مقام وی (حدود ۳۰۰ آیه)
چگونگی تولد وی
دانش وی(از قبیل فقه، قرآن، تعبیروتفسیر، فصاحت و شیوایی)
قضاوت حضرت
مکارم و سجایای اخلاقی وی (از قبیل حلم، کرم، سخاوت، شجاعت و فتوت)
سیاست و رهبری جامعه
زهدو تقوا و عبادت وی.
او پیرو ۲۳ تاثیر که در شأن حضرت علی(ع) مندرج را میشمرد.[۴]
پژوهشگر در پی به ذکر معاشطومار مؤلف، بعد به ذکر اسامی چهارگانه کتاب که نویسنده، آن را به چه نامی اسمگذاری نموده است پرداخته و در غایت اسم «الرسالة العلویة» را آیتم تأیید خویش می داند. بعد از آن به اصل کتاب پرداخته که مشتمل سه عهد با پایین گروهای از چندین فصول میباشد:
عهدوپیمان اولیه: فی آلاثار
درین عهدوپیمان به ثابت برتری حضرت علی(ع) از روش نشانهها قرآن میپردازد و با استناد به آیه مباهله و مراد از لفظ «انفسنا» که حضرت علی(ع) میباشد، افضلیت حضرت را اثبات کرده و در پی توسط برخی از احادیث از قبیل حدیث مؤاخات و حدیث طیر و... و بعضا احادیث دیگر، افضلیت حضرت علی بر سائر عموم را ثابت مینماید و گاهی در زیر این احادیث روایاتی نیز از اهل سنت که برای ثابت مدعا خویش ذکر مینمایند را بیان کرده و آن را رد مینماید.
کراجکی همینطور به نقل روایاتی می پردازد که ابن شاذان از شیوه های اهل تسنن در مضمون افضلیت حضرت آورده و بهاین وسیله به ثابت مدعی میپردازد.
عهد و پیمان دوم: فی الاعتبار
دراین بخش خصوصیتهایی از حضرت میشمرد که دلالت بر افضلیت وی مینماید مانند: سوابق حضرت در اسلام، لیلة المبیت، مقامات حضرت در جهاد، منزلت حضرت در مبارزههای احد، خندق و احزاب.
بهدنبال، اجماع سید مرتضی را مطابق اینکه علی(ع) افضل امت بعداز رسول(ص) میباشد، ذکر مینماید.
عهدوپیمان سوم: در پاسخ بعضا از شبهه ها وارد بر افضلیت امام علی(ع) بر تک تک خلق و خوی غیر از نبی خاتم.[۵]
چاپ
کتاب به وسیله انتشارات برهان ما در یک جلد و ۱۶۸ شیت و با بازرسی عبد و بنده العزیز کریمی، در سال ۱۳۸۵ش در قم منتشر شدهاست. این چاپ در نقطه پايان نیز فهرست آیه ها، روایات، اعلام، طوایف و قبایل، اماکن، اتفاق ها و روزها، کتاب ها وارده در متن، مصادر مطالعه و فهرست محتویات را بیان مینماید.[۶]
الرّسالَةُ العَلَویة فی فَضلِ أمیرالمؤمنین(ع) عَلی سائرِ البَرّیة سِاو سیدنا رَسولُ الله(ص) کتابی کلامی به گویش عربی تاثیر ابوالفتح کراجکی (درگذشت ۴۴۹ق) میباشد که به قضیه تفضیل علی بن ابی طالب(ع) پرداخته میباشد. مؤلف درین تاثیر، کتاب را در سه پیمان آورده و به افضلیت علی(ع) از روش قرآن، خصوصیتهای امام و پاسخ به شبهه ها وارده درباره امام می پردازد. این رساله که از اعتقادات شیعه دعوا مینماید با تیتر «التفضیل» تشریفات مشهد نیز آوازه داراست.
درباره مؤلف
نوشتهی علمیٔ مهم: ابوالفتح کراجکی
روضه خوان ابوالفتح، محمد بن علی کراجکی طرابلسی در قرن چهارم هجری قمری متولد شد. وی از براقترین رخهای علمی نصفه نخستین قرن پنجم هجری قمری و معاصر با روضه خوان طوسی و عالم، اصولی، ریاضیدان، ستاره شناس، ادیب و باخبر به علم ها حدیث، فلسفه، حرف، نحو، کردار، تاریخ، رجال، تعبیروتفسیر و پزشکی بود. او از شخصیتهای بزرگی مانند روحانی اثر گذار و سید مرتضی سود کرده و بیشتراز ۸۰ تألیف دارااست.
اسم کتاب
این تاثیر با اسمهای دیگری نیز آوازه داراست:
التفضیل که در کتابهای لؤلؤ البحرین، امل الآمل، ریاض العلماء و روضات الجنات نام برده میباشد.
تفضیل امیر المؤمنین که مجلسی در بحار و آقا بلندمرتبه در الذریعه ذکر شده میباشد.
تفضیل علی علی غیره که در الذریعه ذکر شده شدهاست. [۱]
الرسالة العلویة فی فضل و ادب أمیر المؤمنین علیهالسلام علی سائر البریة سوی سیدنا نبی اللّه صلّی اللّه علیه و آله.[۲]
ساختار
نویسنده، مطالب خویش را به طور پیوسته و با کلمه و واژه فصل، مباحث را از همدیگر تفکیک مینماید و در هر فصل به ذکر یک کدام از فضائل امام علی(ع) می پردازد که منجر برتری آن حضرت بر دیگر افراد میباشد. این لوازم در واقع احادیثی از نبی خداوند یا این که منقبت و خصوصیتای میباشد که آن حضرت دارا بوده میباشد.
مؤلف با توضیحی کوتاه درباره این فضیلتها، به نقل احادیث آنها پرداخته و با بیان سلسله اوراق، آنانرا آورده میباشد. آن گاه توضیح می دهد کهاین روایات یا این که گزارشها چه گونه بر فضل و ادب و برتری علی (ع) بر دیگر افراد دلالت مینماید.
از آن جا که مؤلف، خویش از عالمان و محدثان قدیمی میباشد نیازی به مطرح شدن مصادر نبوده و در واقع، احادیث وی منبعی برای کتاب ها آتی مثل بحارالانوار علامه مجلسی میباشد.
خویش مؤلف نیز سعی کرده احادیث و روایات را با اَسناد احادیث محدثان غیر شیعه نقل نماید و به احادیث فریقین دقت داشته میباشد؛ چنانکه آغاز از آیهها قرآن عامل آورده و از ادله عقلی نیز سود کرده میباشد.[۳]
محتوا
کتاب با پیشگفتارای از عبدالعزیز کریمی پژوهشگر کتاب آغاز گردیده که با اشاره به اینکه، زمینه امامت یک کدام از مهم ترین اصول آئین به شمار میرود، اینگونه بیان مینماید که شایسته ترین شخص امت پس از پیامبر پروردگار(ص) و امام علی(ع) میباشد و خصوصیاتی در علی(ع) میباشد که در غیر وی یافت نمیشود و بعضی از این مختصات را اینگونه برمیشمرد:
نزول قرآن دربارهی منزلت و مقام وی (حدود ۳۰۰ آیه)
چگونگی تولد وی
دانش وی(از قبیل فقه، قرآن، تعبیروتفسیر، فصاحت و شیوایی)
قضاوت حضرت
مکارم و سجایای اخلاقی وی (از قبیل حلم، کرم، سخاوت، شجاعت و فتوت)
سیاست و رهبری جامعه
زهدو تقوا و عبادت وی.
او پیرو ۲۳ تاثیر که در شأن حضرت علی(ع) مندرج را میشمرد.[۴]
پژوهشگر در پی به ذکر معاشطومار مؤلف، بعد به ذکر اسامی چهارگانه کتاب که نویسنده، آن را به چه نامی اسمگذاری نموده است پرداخته و در غایت اسم «الرسالة العلویة» را آیتم تأیید خویش می داند. بعد از آن به اصل کتاب پرداخته که مشتمل سه عهد با پایین گروهای از چندین فصول میباشد:
عهدوپیمان اولیه: فی آلاثار
درین عهدوپیمان به ثابت برتری حضرت علی(ع) از روش نشانهها قرآن میپردازد و با استناد به آیه مباهله و مراد از لفظ «انفسنا» که حضرت علی(ع) میباشد، افضلیت حضرت را اثبات کرده و در پی توسط برخی از احادیث از قبیل حدیث مؤاخات و حدیث طیر و... و بعضا احادیث دیگر، افضلیت حضرت علی بر سائر عموم را ثابت مینماید و گاهی در زیر این احادیث روایاتی نیز از اهل سنت که برای ثابت مدعا خویش ذکر مینمایند را بیان کرده و آن را رد مینماید.
کراجکی همینطور به نقل روایاتی می پردازد که ابن شاذان از شیوه های اهل تسنن در مضمون افضلیت حضرت آورده و بهاین وسیله به ثابت مدعی میپردازد.
عهد و پیمان دوم: فی الاعتبار
دراین بخش خصوصیتهایی از حضرت میشمرد که دلالت بر افضلیت وی مینماید مانند: سوابق حضرت در اسلام، لیلة المبیت، مقامات حضرت در جهاد، منزلت حضرت در مبارزههای احد، خندق و احزاب.
بهدنبال، اجماع سید مرتضی را مطابق اینکه علی(ع) افضل امت بعداز رسول(ص) میباشد، ذکر مینماید.
عهدوپیمان سوم: در پاسخ بعضا از شبهه ها وارد بر افضلیت امام علی(ع) بر تک تک خلق و خوی غیر از نبی خاتم.[۵]
چاپ
کتاب به وسیله انتشارات برهان ما در یک جلد و ۱۶۸ شیت و با بازرسی عبد و بنده العزیز کریمی، در سال ۱۳۸۵ش در قم منتشر شدهاست. این چاپ در نقطه پايان نیز فهرست آیه ها، روایات، اعلام، طوایف و قبایل، اماکن، اتفاق ها و روزها، کتاب ها وارده در متن، مصادر مطالعه و فهرست محتویات را بیان مینماید.[۶]
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟