عبادت زیاد
باقر شریف قَرشی، تاریخپژوه اهل عراق، جوادالائمه را عابدترین و خالصترین شخص زماناش معرفی کرده و از کثرت نافلههای او صحبت گفته میباشد. به گفته او، امام جواد(ع) در هر رکعت از نافلههای خویش، سوره ستایش و توحید را ۷۰ توشه می خواند.[۱۵۴] همینطور بر اساس روایتی که سید بن طاووس نقل کرده، زمانی که ماه قمری فرامیرسید، محمد بن علی دو رکعت نماز میگذارد که در رکعت اولیه بعداز سوره ستایش، ۳۰ توشه سوره توحید و در رکعت دوم ۳۰ توشه سوره قدر را می خواند و آن گاه صدقه تشریفات مشهد میاعطا کرد.[۱۵۵]
کرامات
در منابع شیعی، کراماتی به امام جواد(ع) منسوب شده میباشد؛ برای مثال کلام اعلام کردن هنگام به دنیا آمدن، طیُالارض از مدینه به خراسان برای تشییع جنازه پدرش امام رضا(ع)، شفا دادن بیماران، استجابت دعا، خبر رساندن از درون اشخاص و رویدادهای بعدی.[۱۵۶]
محدث قمی از قُطب راوندی و وی از محمد بن مبارک نقل نموده است: «هنگامی که امام رضا(ع) به خراسان نرفته بود، سفری به مکه رفت و اینجانب نیز در سرویس آن حضرت بودم. زیرا خواستم برگردم، به آن حضرت گفتم: اینجانب می خواهم به مدینه بروم؛ طومارای برای محمدِ تقی بنویسید تا ببرم. حضرت طومارای نوشت. اینجانب آن را به مدینه آوردم و در آن وقت چشمانم نابینا گردیده بود. موفّق، خادم حضرت، امام جواد(ع) را آورد، در حالی که در مهد مکان داشت. اینجانب طومار را به آن حضرت دادم. حضرت به پیروز فرمود مهر از طومار بردار و برگه را گشوده کن. آنگاه فرمود: ای محمد اوضاع چشمت چهطور میباشد؟ پهنا کردم یابنپیامبرالله، چشمم بصیرتاش از دست رفته میباشد. حضرت دست به چشمان اینجانب کشید و از برکت دست آن حضرت، چشمانم شفا یافت و بینا شدم.»[۱۵۷]
همینطور نقل گردیدهاست که در مهاجرت رجوع جوادالائمه(ع) از بغداد به مدینه، گروهی، اورا تا خارج شهر بدرقه کردند. هنگام مغرب، امام جواد(ع) در ایوان مسجدی در کنار درخت سدری که تا آن فرصت میوه نداده بود، وضو گرفت و نماز خواند. بعداز نماز، عموم مشاهده کردند که آن درخت، میوه داده میباشد. تعجب کردند و از آن خوردند و یافتند که شیرین و سوای دانه میباشد. از روحانی اثر گذار نقل کردهاند که سالها آن گاه این درخت را چشم و از میوه آن خورده میباشد.[۱۵۸]
صلوات منحصربهفرد امام جواد(ع):
اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَىٰ عَلَمِ التُّقىٰ، وَنُورِ الْهُدَىٰ، وَمَعْدِنِ الْوَفاءِ، وَفَرْعِ الْأَزْكِياءِ، وَخَلِيفَةِ الْأَوْصِياءِ، وَأَمِينِكَ عَلَىٰ وَحْيِكَ . اللّٰهُمَّ فَكَما هَدَيْتَ بِهِ مِنَ الضَّلالَةِ، وَاسْتَنْقَذْتَ بِهِ مِنَ الْحَيْرَةِ، وَأَرْشَدْتَ بِهِ مَنِ اهْتَدىٰ، وَزَكَّيْتَ بِهِ مَنْ تَزَكَّىٰ، فَصَلِّ عَلَيْهِ أَفْضَلَ مَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ أَحَدٍ مِنْ أَوْلِيائِكَ، وَبَقِيَّةِ أَوْصِيائِكَ، إِنَّكَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ.
خدایا، سلام فرست بر محمد بن علی بن موسی، نشان زهدوتقوا و فروغ هدایت و معدن وفا و نژاد پاکان و جانشین اوصیا و امین تو بر وحی. خدایا، چنانکه توسط وی عموم را از گمراهی به عرصه هدایت آوردی و از سرگردانی رهایی بخشیدی و به وجود وی موعظه کردی هرکه را که هدایت یافت و تربیت نمودی هرکه را که تربیت شد، پس بر وی سلام فرست، برگزیدگان درودی که بر یک کدام از اولیایت و مانده اوصیایت فرستادی. بهصدق که تو قادر و فرزانهای.
مجلسی، بحارالانوار، ج۹۴، ص۷۷
اصحاب
نوشتهیعلمیٔ مهم: فهرست اصحاب امام جواد(ع)
روضه خوان طوسی از حدود ۱۱۵ بدن تحت عنوان اصحاب جوادالائمه مذکور میباشد.[۱۵۹] قرشی در کتاب حیاة الامام محمد الجواد(ع) ۱۳۲نفر[۱۶۰]و عبدالحسین شبستری در کتاب «سُبُلُ الرَّبشاش إلی اَصحاب الاِمام الجَواد»، ۱۹۳ نفر[۱۶۱] را تحت عنوان اصحاب پیشوای نهم شیعهها معرفی کردهاند. عطاردی در مُگواهی الامام الجواد تعداد راویان او را ۱۲۱ بدن دانسته میباشد.[۱۶۲] بعضا از اصحاب جوادالأئمه با امام رضا(ع)[۱۶۳] و امام هادی(ع) نیز مصاحبت داشته و از آندو ماجرا کردهاند.[۱۶۴] میان راویان از محمد تقی(ع)، پیروانی از فرقههای دیگر برای مثال اهلسنت نیز وجود داشته میباشد.[۱۶۵] تعداد راویان غیرامامی او را ۱۰ بدن گفتهاند.[۱۶۶]
احمد بن ابینصر بَزَنطی و صفوان بن یحیی، هردو از اصحاب اجماع، عبدالعظیم حسنی، حسن بن سعید اهوازی، زکریا بن انسان، احمد بن محمد بن عیسی اشعری، احمد بن محمد برقی و ابوهاشم جعفری برای مثال اصحاب پیشوای نهم شیعهها بودند.[۱۶۷]
عبادت زیاد
باقر شریف قَرشی، تاریخپژوه اهل عراق، جوادالائمه را عابدترین و خالصترین شخص زماناش معرفی کرده و از کثرت نافلههای او صحبت گفته میباشد. به گفته او، امام جواد(ع) در هر رکعت از نافلههای خویش، سوره ستایش و توحید را ۷۰ توشه می خواند.[۱۵۴] همینطور بر اساس روایتی که سید بن طاووس نقل کرده، زمانی که ماه قمری فرامیرسید، محمد بن علی دو رکعت نماز میگذارد که در رکعت اولیه بعداز سوره ستایش، ۳۰ توشه سوره توحید و در رکعت دوم ۳۰ توشه سوره قدر را می خواند و آن گاه صدقه تشریفات مشهد میاعطا کرد.[۱۵۵]
کرامات
در منابع شیعی، کراماتی به امام جواد(ع) منسوب شده میباشد؛ برای مثال کلام اعلام کردن هنگام به دنیا آمدن، طیُالارض از مدینه به خراسان برای تشییع جنازه پدرش امام رضا(ع)، شفا دادن بیماران، استجابت دعا، خبر رساندن از درون اشخاص و رویدادهای بعدی.[۱۵۶]
محدث قمی از قُطب راوندی و وی از محمد بن مبارک نقل نموده است: «هنگامی که امام رضا(ع) به خراسان نرفته بود، سفری به مکه رفت و اینجانب نیز در سرویس آن حضرت بودم. زیرا خواستم برگردم، به آن حضرت گفتم: اینجانب می خواهم به مدینه بروم؛ طومارای برای محمدِ تقی بنویسید تا ببرم. حضرت طومارای نوشت. اینجانب آن را به مدینه آوردم و در آن وقت چشمانم نابینا گردیده بود. موفّق، خادم حضرت، امام جواد(ع) را آورد، در حالی که در مهد مکان داشت. اینجانب طومار را به آن حضرت دادم. حضرت به پیروز فرمود مهر از طومار بردار و برگه را گشوده کن. آنگاه فرمود: ای محمد اوضاع چشمت چهطور میباشد؟ پهنا کردم یابنپیامبرالله، چشمم بصیرتاش از دست رفته میباشد. حضرت دست به چشمان اینجانب کشید و از برکت دست آن حضرت، چشمانم شفا یافت و بینا شدم.»[۱۵۷]
همینطور نقل گردیدهاست که در مهاجرت رجوع جوادالائمه(ع) از بغداد به مدینه، گروهی، اورا تا خارج شهر بدرقه کردند. هنگام مغرب، امام جواد(ع) در ایوان مسجدی در کنار درخت سدری که تا آن فرصت میوه نداده بود، وضو گرفت و نماز خواند. بعداز نماز، عموم مشاهده کردند که آن درخت، میوه داده میباشد. تعجب کردند و از آن خوردند و یافتند که شیرین و سوای دانه میباشد. از روحانی اثر گذار نقل کردهاند که سالها آن گاه این درخت را چشم و از میوه آن خورده میباشد.[۱۵۸]
صلوات منحصربهفرد امام جواد(ع):
اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَىٰ عَلَمِ التُّقىٰ، وَنُورِ الْهُدَىٰ، وَمَعْدِنِ الْوَفاءِ، وَفَرْعِ الْأَزْكِياءِ، وَخَلِيفَةِ الْأَوْصِياءِ، وَأَمِينِكَ عَلَىٰ وَحْيِكَ . اللّٰهُمَّ فَكَما هَدَيْتَ بِهِ مِنَ الضَّلالَةِ، وَاسْتَنْقَذْتَ بِهِ مِنَ الْحَيْرَةِ، وَأَرْشَدْتَ بِهِ مَنِ اهْتَدىٰ، وَزَكَّيْتَ بِهِ مَنْ تَزَكَّىٰ، فَصَلِّ عَلَيْهِ أَفْضَلَ مَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ أَحَدٍ مِنْ أَوْلِيائِكَ، وَبَقِيَّةِ أَوْصِيائِكَ، إِنَّكَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ.
خدایا، سلام فرست بر محمد بن علی بن موسی، نشان زهدوتقوا و فروغ هدایت و معدن وفا و نژاد پاکان و جانشین اوصیا و امین تو بر وحی. خدایا، چنانکه توسط وی عموم را از گمراهی به عرصه هدایت آوردی و از سرگردانی رهایی بخشیدی و به وجود وی موعظه کردی هرکه را که هدایت یافت و تربیت نمودی هرکه را که تربیت شد، پس بر وی سلام فرست، برگزیدگان درودی که بر یک کدام از اولیایت و مانده اوصیایت فرستادی. بهصدق که تو قادر و فرزانهای.
مجلسی، بحارالانوار، ج۹۴، ص۷۷
اصحاب
نوشتهیعلمیٔ مهم: فهرست اصحاب امام جواد(ع)
روضه خوان طوسی از حدود ۱۱۵ بدن تحت عنوان اصحاب جوادالائمه مذکور میباشد.[۱۵۹] قرشی در کتاب حیاة الامام محمد الجواد(ع) ۱۳۲نفر[۱۶۰]و عبدالحسین شبستری در کتاب «سُبُلُ الرَّبشاش إلی اَصحاب الاِمام الجَواد»، ۱۹۳ نفر[۱۶۱] را تحت عنوان اصحاب پیشوای نهم شیعهها معرفی کردهاند. عطاردی در مُگواهی الامام الجواد تعداد راویان او را ۱۲۱ بدن دانسته میباشد.[۱۶۲] بعضا از اصحاب جوادالأئمه با امام رضا(ع)[۱۶۳] و امام هادی(ع) نیز مصاحبت داشته و از آندو ماجرا کردهاند.[۱۶۴] میان راویان از محمد تقی(ع)، پیروانی از فرقههای دیگر برای مثال اهلسنت نیز وجود داشته میباشد.[۱۶۵] تعداد راویان غیرامامی او را ۱۰ بدن گفتهاند.[۱۶۶]
احمد بن ابینصر بَزَنطی و صفوان بن یحیی، هردو از اصحاب اجماع، عبدالعظیم حسنی، حسن بن سعید اهوازی، زکریا بن انسان، احمد بن محمد بن عیسی اشعری، احمد بن محمد برقی و ابوهاشم جعفری برای مثال اصحاب پیشوای نهم شیعهها بودند.[۱۶۷]
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟