مجله خبری تشریفات

بِلال بن رَباح، دارای اسم و رسم به بلال حبشی (درگذشت ۱۷ تا ۲۱ق) صحابی و مؤذّن نبی اکرم(ص). از اولیه افرادی بود که اسلام آورد، بانک‌دار مال عموم در طول نبی(ص) بود و در همگی نبرد‌ها کمپانی کرد. بِلال یکسری سال بعد از رحلت رسول(ص) نیز زنده بود؛ البته درین مقطع، جز در چندین گزینه اذان نگفت. مبنی بر عهد و پیمان دارای شهرت، قبر وی در گورستان باب الصغیر تشریفات مشهد دمشق میباشد.

خانواده و خصوصیات ظاهری
قبیله بلال اصالتاً از نوبه، حیطه‌ای در شمال سودان و جنوب مصر می باشند.[۱] بابا بِلال از اسیران حبشه بود[۲] و خویش وی نیز در طایفه بنی جُمَح یا این که سَرویکرد (که بومی مکه بودند) در خانواده‌ای از بردگان زاده شد.[۳] بعضی سال به دنیاآمدن اورا سه سال بعد از عام الفیل دانسته‌اند.[۴]

بِلال را با قامتی بلند و لاغر، رنگ پوستی بسیار سیاه‌، پشتی خمیده، مویی بلند و خاکستری، و صورتی دقیق تعریف کرده‌اند.[۵]

تزویج و فرزندان

حرم بلال در خصوص الصغیر در دمشق
در باب وصلت بلال گزارش‌های مختلفی میباشد، بلاذری در گزارشی وصلت بلال با دختری از بنی زهره و در گزارش دیگر وصلت او با دختری از بنی کنانه را بیان نموده است.[۶] همینطور گفته‌اند بلال در سفری به یمن یار و همدم با برادرش( خالدبن رباح یا این که ابارویحه که رسول در میان و بلال عقد اخوت روان کرده بود)، برای وصلت تصمیم گرفت. هنگام خواستگاری، خویش را این‌سیرتکامل معرفی کرد: «اینجانب بلال و این مرد، برادرم، هر دو غلامانی از حبشه بودیم. منحرف بودیم که آفریدگار هدایتمان کرد. برده بودیم که خدا کریم و مهربان آزادمان کرد. در شرایطی که دخترانتان را به ما بدهید، الحمدلله و در صورتی ندهید،لا اله الا الله ». خانوادۀ دختر قبل از آنکه به بلال جواب قطعی بدهند، نزد پیامبر آفریدگار(ص) رفته، با اعلام کردن قصه، از آن حضرت حیث خواستند. حضرت سه توشه بلال را به آنها سفارش کرد و فرمود: «چه کس را میخواهید عالی از وی که اهل پردیس میباشد.[۷]

با آنکه برخی نویسندگان بلال را فاقد فرزند دانسته‌اند؛[۸] البته سخاوی در کتابش از پسر وی، قدمت، به‌تیتر یکی راویان وی حافظه نموده است.[۹] ابن اثیر نیز از فردی به اسم هلال بن عبدالرحمن خاطر می‌نماید که از نسل بلال بوده‌میباشد.[۱۰]

آزادی از بردگی
بلال بعد از ماه‌ها تحمل مشقت و سختی، خریداری و آزاد شد. گروهی بِلال را آزادشده ابوبکر میدانند، البته این دستور از جهت تاریخی غیرقابل قبول دانسته گردیده‌است. ابوجعفر اسکافی، معلم ابن ابی الحدید، از واقدی، ابن اسحاق و سایر افراد نقل نموده است که بلال را نبی(ص) آزاد کرد.[۱۱] روضه خوان طوسی[۱۲] و ابن شهر آشوب[۱۳] نیز بلال را آزادشده نبی(ص) معرفی کرده‌اند؛ و نقل این پاراگراف از نبی(ص) که «در‌حالتی که ثروتی داشتم، بلال را می‌خریدم و آزادش می‌ساختم»[۱۴] با حقیقت تاریخی سازگار وجود ندارد؛ برای اینکه خدیجه کلیه گنج خویش را در دست نبی(ص) گذارده بود تا در خط مش آفریدگار به فعالیت موفقیت؛ و به‌علاوه اقتدار اقتصادی ابوبکر چنان عدم وجود که بتواند بردگان ذیل شکنجه، به عنوان مثال بِلال، را خریداری و آزاد نماید.[۱۵]

همدم مجاورت فرستاده(ص)
بِلال بعد از آزادی به گردآوری مسلمانها پیوست و اولیه مؤذّن اسلام گشت و در مسافرت و حضر رسول(ص) را ملازمت و همراهی نمود.[۱۶] از وی در زمره «نجبا» و رفقای فرستاده اکرم(ص) حافظه شد‌ه‌است.[۱۷] بِلال بانک‌دار مال همه مردم نبی(ص) هم بود[۱۸] و در همگی پیکار‌ها فرستاده آفریدگار را ملازمت و همراهی کرد.[۱۹] در پیکار بدر، به اشاره بلال، اُمَیة بن خلف و فرزندش به دست مسلمان ها کشته شدند[۲۰] و به نقل برخی، اُمَیه را خویش بلال به قتل رسانید.[۲۱]

نبی اکرم(ص) در مدینه، دربین بلال و عبدالله بن عبدالرحمان خَثعَمی عقد اخوت بست.[۲۲] و به گفته ابن هشام (درگذشت ۲۱۸ق.) تا مجال او دیوان حبشه و خَثعَم یکی از بوده میباشد.[۲۳] بعضا نیز عهدوپیمان برادری اورا با عُبَیدة بن حارث[۲۴] و یا این که با ابوعُبَیدَة بن جَرّاح[۲۵] بیان کرده‌اند که شاید مرتبط با قسم اخوت پیش از مسافرت به مدینه باشد.

بِلال بن رَباح، دارای اسم و رسم به بلال حبشی (درگذشت ۱۷ تا ۲۱ق) صحابی و مؤذّن نبی اکرم(ص). از اولیه افرادی بود که اسلام آورد، بانک‌دار مال عموم در طول نبی(ص) بود و در همگی نبرد‌ها کمپانی کرد. بِلال یکسری سال بعد از رحلت رسول(ص) نیز زنده بود؛ البته درین مقطع، جز در چندین گزینه اذان نگفت. مبنی بر عهد و پیمان دارای شهرت، قبر وی در گورستان باب الصغیر تشریفات مشهد دمشق میباشد.

خانواده و خصوصیات ظاهری
قبیله بلال اصالتاً از نوبه، حیطه‌ای در شمال سودان و جنوب مصر می باشند.[۱] بابا بِلال از اسیران حبشه بود[۲] و خویش وی نیز در طایفه بنی جُمَح یا این که سَرویکرد (که بومی مکه بودند) در خانواده‌ای از بردگان زاده شد.[۳] بعضی سال به دنیاآمدن اورا سه سال بعد از عام الفیل دانسته‌اند.[۴]

بِلال را با قامتی بلند و لاغر، رنگ پوستی بسیار سیاه‌، پشتی خمیده، مویی بلند و خاکستری، و صورتی دقیق تعریف کرده‌اند.[۵]

تزویج و فرزندان

حرم بلال در خصوص الصغیر در دمشق
در باب وصلت بلال گزارش‌های مختلفی میباشد، بلاذری در گزارشی وصلت بلال با دختری از بنی زهره و در گزارش دیگر وصلت او با دختری از بنی کنانه را بیان نموده است.[۶] همینطور گفته‌اند بلال در سفری به یمن یار و همدم با برادرش( خالدبن رباح یا این که ابارویحه که رسول در میان و بلال عقد اخوت روان کرده بود)، برای وصلت تصمیم گرفت. هنگام خواستگاری، خویش را این‌سیرتکامل معرفی کرد: «اینجانب بلال و این مرد، برادرم، هر دو غلامانی از حبشه بودیم. منحرف بودیم که آفریدگار هدایتمان کرد. برده بودیم که خدا کریم و مهربان آزادمان کرد. در شرایطی که دخترانتان را به ما بدهید، الحمدلله و در صورتی ندهید،لا اله الا الله ». خانوادۀ دختر قبل از آنکه به بلال جواب قطعی بدهند، نزد پیامبر آفریدگار(ص) رفته، با اعلام کردن قصه، از آن حضرت حیث خواستند. حضرت سه توشه بلال را به آنها سفارش کرد و فرمود: «چه کس را میخواهید عالی از وی که اهل پردیس میباشد.[۷]

با آنکه برخی نویسندگان بلال را فاقد فرزند دانسته‌اند؛[۸] البته سخاوی در کتابش از پسر وی، قدمت، به‌تیتر یکی راویان وی حافظه نموده است.[۹] ابن اثیر نیز از فردی به اسم هلال بن عبدالرحمن خاطر می‌نماید که از نسل بلال بوده‌میباشد.[۱۰]

آزادی از بردگی
بلال بعد از ماه‌ها تحمل مشقت و سختی، خریداری و آزاد شد. گروهی بِلال را آزادشده ابوبکر میدانند، البته این دستور از جهت تاریخی غیرقابل قبول دانسته گردیده‌است. ابوجعفر اسکافی، معلم ابن ابی الحدید، از واقدی، ابن اسحاق و سایر افراد نقل نموده است که بلال را نبی(ص) آزاد کرد.[۱۱] روضه خوان طوسی[۱۲] و ابن شهر آشوب[۱۳] نیز بلال را آزادشده نبی(ص) معرفی کرده‌اند؛ و نقل این پاراگراف از نبی(ص) که «در‌حالتی که ثروتی داشتم، بلال را می‌خریدم و آزادش می‌ساختم»[۱۴] با حقیقت تاریخی سازگار وجود ندارد؛ برای اینکه خدیجه کلیه گنج خویش را در دست نبی(ص) گذارده بود تا در خط مش آفریدگار به فعالیت موفقیت؛ و به‌علاوه اقتدار اقتصادی ابوبکر چنان عدم وجود که بتواند بردگان ذیل شکنجه، به عنوان مثال بِلال، را خریداری و آزاد نماید.[۱۵]

همدم مجاورت فرستاده(ص)
بِلال بعد از آزادی به گردآوری مسلمانها پیوست و اولیه مؤذّن اسلام گشت و در مسافرت و حضر رسول(ص) را ملازمت و همراهی نمود.[۱۶] از وی در زمره «نجبا» و رفقای فرستاده اکرم(ص) حافظه شد‌ه‌است.[۱۷] بِلال بانک‌دار مال همه مردم نبی(ص) هم بود[۱۸] و در همگی پیکار‌ها فرستاده آفریدگار را ملازمت و همراهی کرد.[۱۹] در پیکار بدر، به اشاره بلال، اُمَیة بن خلف و فرزندش به دست مسلمان ها کشته شدند[۲۰] و به نقل برخی، اُمَیه را خویش بلال به قتل رسانید.[۲۱]

نبی اکرم(ص) در مدینه، دربین بلال و عبدالله بن عبدالرحمان خَثعَمی عقد اخوت بست.[۲۲] و به گفته ابن هشام (درگذشت ۲۱۸ق.) تا مجال او دیوان حبشه و خَثعَم یکی از بوده میباشد.[۲۳] بعضا نیز عهدوپیمان برادری اورا با عُبَیدة بن حارث[۲۴] و یا این که با ابوعُبَیدَة بن جَرّاح[۲۵] بیان کرده‌اند که شاید مرتبط با قسم اخوت پیش از مسافرت به مدینه باشد.