مجله خبری تشریفات

رغبت غازان خان به تشیع
غازان‌خان با وصال به توان اعلام مسلمانی کرد و امر کرد کلیه مغولان نیز مسلمان شوند. با اینکه وی از اختلاف شیعه و سنی هجران میکرد، مبتنی بر گزارش‌ها و شواهدی تصمیم به اهل بیت و درنگ شیعی داشت[۱۳] البته برای پرهیز از بروز اختلاف، از اظهار آن پرهیز می کرد. بنابر گزارش‌های تاریخی وی به بقاع امامان شیعه علیهم‌السلام استیناف میکرد و به زیارت مشهد امام رضا(ع) میرفت.[۱۴] او همینطور دستورداد نهری حفر نمایند که آب فرات را به کربلا برساند. این نهر سبب ساز آبادانی این ناحیه که پیشتر بیابانی بود شد و زراعت در آن رونق گرفت.[۱۵] وی همینطور مدعا بود در خوابی فرستاده (ص)‌اورا به رعایت احترام و دوستی اهل بیت(ع) پیشنهاد نموده است.[۱۶] غازان همینطور در عصر حکومت خویش به موقعیت سادات بازرسی کرد و امر کرد دارالسیاده‌ها در شهرهای گوناگون ساخت‌و‌ساز خواهد شد.[۱۷] دارالسیاده‌ها جای ‌هایی برای پذیرایی و اسکان سادات بودند و موقوفاتی داشتند که عواید آن را به سادات تشریفات مشهد می‌دادند.

مبنی بر برخی گزارش‌ها وی امرکرد در خطبه‌ها صلوات بر آل محمد نبی خواهد شد و نیز در سکه‌ها اسم امامان درج گردد ولی خواجه رشیدالدین ادب الله، وزیر وی، از این شغل بازدارنده شد و با اعتنا به اینکه بیشتر عموم جمهوری اسلامی ایران سنی مذهب بودند، این شغل را به صلاح ندانست.[۱۸]

تشیع اولجایتو
پسر غازان خان، محمد خربنده یا این که خدابنده ملقب به الجایتو، که پس از بابا جانشین وی شد، به طور رسمی شیعه شد و مدتی برای توسعه و گسترش تشیع در جمهوری اسلامی ایران عملکرد کرد. هر یک سری همت وی برای شیعه کردن دست اندرکاران حکومت با باخت و مخالفت اهل سنت مواجه شد. اولجایتو ابتدا سلطنت خویش مذهب حنفی داشت. در حین وی بازار اختلافات مذهبی گرم بود و در دربار وی مجموعه‌های متفاوت مذهبی حنفی، شافعی و شیعه حضور داشتند. به عنوان مثال یکی وزیران وی خواجه رشیدالدین شافعی بود و وزیر دیگرش سعدالدین ساوجی مذهب تشیع داشت. در‌این روزگار بعضی از علمای شیعه برای مثال تاج الدین آوجی به پادشاه مجاورت شدند. خواجه اصیل الدین طوسی فرزند خواجه نصیر الدین و نیز یکی دست اندرکاران شیعه دربار به اسم ترمتاز از کسانی بودند که در شیعه کردن فرمان روا نقش داشتند.[۱۹] پاد شاه در سال ۷۰۹ به بغداد و آن گاه به حله و کوفه رفت و مشهد امیر المؤمنین (ع) را زیارت کرد. او در حله با علامه حلی دیدار کرد و ذیل اثر دیدار با وی به صورت قانونی شیعه شد.[۲۰]

اولجایتو پس از تایید تشیع، دستور اعطا کرد اسم خلفا را از خطبه بیاندازند و اسم امامان را بر سکه ضرب نمایند و حی علی نه العمل را به اذان بیافزایند. به‌دنبال هواخواهی اولجایتو از تشیع، عمل علمای شیعه در جمهوری اسلامی ایران ارتقاء یافت و شهر سلطانیه از مرکز ها تجمع علمای شیعه شد. فخر المحققین فرزند علامه حلی و شمس الدین محمد آملی برای مثال علمایی بودند که به سلطانیه آمدند. اولجایتو دستور بخشید مقامات حکومتی نیز مذهب تشیع را بپذیرند و بعد از آن امرکرد عوام مردم شیعه شوند.[۲۱]

تایید تشیع در شهرهای متعدد با مخالفت‌هایی از سوی عموم روبرو شد و برخی از علمای اهل سنت و قضات شهر نیز از دستور اولجایتو دوری کردند. معارضان سعد الدین ساوجی نیز به بدگویی از وی نزد فرمانروا پرداختند که دست انتها به کشته شدن وی انجامید. چندی آن‌گاه تاج الدین آوجی نیز گزینه خشم فرمانروا قرار گرفت. بدینسان وقتی که پاد شاه با مخالفت اهل سنت روبرو شد از سختگیری برای ترویج تشیع دست برداشت و مجدد امرکرد اسم خلفا را در خطبه ببرند.[۲۲] با این درحال حاضر خویش وی شیعه باقی ماند البته فرزندش ابو سعید به مذهب اهل سنت بود.

رغبت غازان خان به تشیع
غازان‌خان با وصال به توان اعلام مسلمانی کرد و امر کرد کلیه مغولان نیز مسلمان شوند. با اینکه وی از اختلاف شیعه و سنی هجران میکرد، مبتنی بر گزارش‌ها و شواهدی تصمیم به اهل بیت و درنگ شیعی داشت[۱۳] البته برای پرهیز از بروز اختلاف، از اظهار آن پرهیز می کرد. بنابر گزارش‌های تاریخی وی به بقاع امامان شیعه علیهم‌السلام استیناف میکرد و به زیارت مشهد امام رضا(ع) میرفت.[۱۴] او همینطور دستورداد نهری حفر نمایند که آب فرات را به کربلا برساند. این نهر سبب ساز آبادانی این ناحیه که پیشتر بیابانی بود شد و زراعت در آن رونق گرفت.[۱۵] وی همینطور مدعا بود در خوابی فرستاده (ص)‌اورا به رعایت احترام و دوستی اهل بیت(ع) پیشنهاد نموده است.[۱۶] غازان همینطور در عصر حکومت خویش به موقعیت سادات بازرسی کرد و امر کرد دارالسیاده‌ها در شهرهای گوناگون ساخت‌و‌ساز خواهد شد.[۱۷] دارالسیاده‌ها جای ‌هایی برای پذیرایی و اسکان سادات بودند و موقوفاتی داشتند که عواید آن را به سادات تشریفات مشهد می‌دادند.

مبنی بر برخی گزارش‌ها وی امرکرد در خطبه‌ها صلوات بر آل محمد نبی خواهد شد و نیز در سکه‌ها اسم امامان درج گردد ولی خواجه رشیدالدین ادب الله، وزیر وی، از این شغل بازدارنده شد و با اعتنا به اینکه بیشتر عموم جمهوری اسلامی ایران سنی مذهب بودند، این شغل را به صلاح ندانست.[۱۸]

تشیع اولجایتو
پسر غازان خان، محمد خربنده یا این که خدابنده ملقب به الجایتو، که پس از بابا جانشین وی شد، به طور رسمی شیعه شد و مدتی برای توسعه و گسترش تشیع در جمهوری اسلامی ایران عملکرد کرد. هر یک سری همت وی برای شیعه کردن دست اندرکاران حکومت با باخت و مخالفت اهل سنت مواجه شد. اولجایتو ابتدا سلطنت خویش مذهب حنفی داشت. در حین وی بازار اختلافات مذهبی گرم بود و در دربار وی مجموعه‌های متفاوت مذهبی حنفی، شافعی و شیعه حضور داشتند. به عنوان مثال یکی وزیران وی خواجه رشیدالدین شافعی بود و وزیر دیگرش سعدالدین ساوجی مذهب تشیع داشت. در‌این روزگار بعضی از علمای شیعه برای مثال تاج الدین آوجی به پادشاه مجاورت شدند. خواجه اصیل الدین طوسی فرزند خواجه نصیر الدین و نیز یکی دست اندرکاران شیعه دربار به اسم ترمتاز از کسانی بودند که در شیعه کردن فرمان روا نقش داشتند.[۱۹] پاد شاه در سال ۷۰۹ به بغداد و آن گاه به حله و کوفه رفت و مشهد امیر المؤمنین (ع) را زیارت کرد. او در حله با علامه حلی دیدار کرد و ذیل اثر دیدار با وی به صورت قانونی شیعه شد.[۲۰]

اولجایتو پس از تایید تشیع، دستور اعطا کرد اسم خلفا را از خطبه بیاندازند و اسم امامان را بر سکه ضرب نمایند و حی علی نه العمل را به اذان بیافزایند. به‌دنبال هواخواهی اولجایتو از تشیع، عمل علمای شیعه در جمهوری اسلامی ایران ارتقاء یافت و شهر سلطانیه از مرکز ها تجمع علمای شیعه شد. فخر المحققین فرزند علامه حلی و شمس الدین محمد آملی برای مثال علمایی بودند که به سلطانیه آمدند. اولجایتو دستور بخشید مقامات حکومتی نیز مذهب تشیع را بپذیرند و بعد از آن امرکرد عوام مردم شیعه شوند.[۲۱]

تایید تشیع در شهرهای متعدد با مخالفت‌هایی از سوی عموم روبرو شد و برخی از علمای اهل سنت و قضات شهر نیز از دستور اولجایتو دوری کردند. معارضان سعد الدین ساوجی نیز به بدگویی از وی نزد فرمانروا پرداختند که دست انتها به کشته شدن وی انجامید. چندی آن‌گاه تاج الدین آوجی نیز گزینه خشم فرمانروا قرار گرفت. بدینسان وقتی که پاد شاه با مخالفت اهل سنت روبرو شد از سختگیری برای ترویج تشیع دست برداشت و مجدد امرکرد اسم خلفا را در خطبه ببرند.[۲۲] با این درحال حاضر خویش وی شیعه باقی ماند البته فرزندش ابو سعید به مذهب اهل سنت بود.