مقام
حسین بن علی(ع) سومین امام شیعهها، فرزند اول امام شیعهها و نوه نبی اسلام(ص) میباشد.[۲۱] در منابع اسلامی احادیث فراوانی درباره فضائل وی وجود دارااست و شیعه ها برایش منزلت ویژهای قائلاند. حسین بن علی در نزد اهل سنت نیز از احترام تشریفات مشهد برخورداراست.
در منابع حدیثی و تاریخی
بنابر احادیث شیعه و اهل سنت، حسین بن علی(ع) یکی اصحاب کساء میباشد،[۲۲] در ماجرای مباهله حضور داشته[۲۳] و به هم پا برادرش، مصداق واژه «ابناءَنا»( پسرانمان) در آیه مباهله میباشند.[۲۴] وی همینطور یک کدام از اهل بیت میباشد که آیه پاکسازی درباره آنها نازل گردیدهاست.[۲۵]
امام حسین(ع) بعداز شهیدشدن امام حسن(ع)، با وجود کسانی که از حیث سن بلندمرتبهخیس از او بودند، شریفترین شخص از بنی هاشم به شمار می رفت. سازه بر نقل یعقوبی، معاویه بعداز شهیدشدن حسن بن علی به ابن عباس اعلام کرد: از این پس تو سرور فامیل خویش هستی. ابن عباس در جواب بیان کرد: تازمانیکه حسین میباشد، خیر.[۲۶] همینطور گزارشهایی از مشاوره بنیهاشم با حسین بن علی و ترجیح لحاظ وی بر دیگرافراد وجود دارااست.[۲۷] نقل گردیدهاست که عمرو بن عاص نیز اورا دوست داستنیترین شخص از زمینیان نزد اهل عرش میدانست.[۲۸]
در تمدن شیعه
امام درستگو(ع)
کسی وجود ندارد که آبی رنگ بنوشد و حسین و خاندانش را خاطر نماید و قاتلانش را لعن نماید مگر آنکه آفریدگار صد هزار حسنه برایش بنویسد و صد هزار گناهش را محو نماید و مقامش را صد هزار مرتبه بالا موفقیت و روز قیامت با قلبی مطمئن محشورش نماید.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۹۱؛ ابنقولویه، بدون نقص الزیارات، ۱۳۵۶ش، ص۱۰۶.
شهید شدن حسین بن علی در حادثه عاشورای سال ۶۱ق باعث شد شخصیت او برای شیعهها و حتی غیرشیعیان بیشتر در بُعد حقطلبی، شجاعت و شهیدشدن نمایان شود و دیگر صفات و خصوصیتهایی که در احادیث برای وی مذکور، تا اندازهای زیرالشعاع قرار گیرد.[۲۹] این رخداد حداقل از آن جهت که اولیه بیحرمتی و گزند آشکار به فامیل فرستاده(ص) بود، اثر عمیقی بر تاریخ و تمدن شیعه گذاشت[۳۰] و قیام او را به نشانه ظلمستیزی، موفقیت خون بر چاقو، دستور به دارای شهرت و نهی از منکر، ایثار و فداکاری تبدیل ایجاد کرد.[۳۱]
تاثیرگذاری شهیدشدن امام حسین (ع) تا بدانجا بود که گردآوریای گمان کردهاند صورتگیری مذهب تشیع بعداز شهیدشدن او فیس داده میباشد.[۳۲] در زمان تاریخ اسلام قیامهایی با سر مشق دریافت کردن از قیام امام حسین(ع) صورت گرفته که با شعار یا این که لثارات الحسین بوده میباشد.[۳۳]
ماههای محرم و صفر در تمدن شیعه مقام ویژهای داراست و بهخصوص در روزهای تاسوعا و عاشورا و اربعین حسینی، دسته دینهای گوناگونی در پاسداشت این مناسبت برپا میگردد.[۳۴] شیعهها به تقلید از پیشوایان فقاهتی، هنگام نوشیدن آب، از تشنگی امام حسین حافظه مینمایند و بر وی درود می دهند.[۳۵]
در نگاه اهل سنت
منابع اهلسنت روایات فراوانی درباره رده و فضیلت ها حسین بن علی(ع) نقل کردهاند.[۳۶] قبلی از احادیث فضائل، جایگاه امام حسین(ع) در یقین مسلمان ها تا حد متعددی برخاسته از آن میباشد که او در منش آفریدگار از جان و فرآورده و نزدیکان خویش سپری شد.[۳۷]
دربین اهلسنت دو بینش درباره قیام امام حسین(ع) وجود دارااست: مجموعهای آن را ملامت کرده و اکثری نیز آن را ستودهاند. برای مثال معارضان، ابوبکر بن عربی، دانا قرن ششم اهلسنت در اندلس میباشد که در صدد شماتت مبادرت حسین(ع) برآمده و گفته میباشد که عموم به سبب ساز شنیدن احادیثی از نبی (درباره نزاع با اشخاصی که بخواهند امت را دور از هم نمایند و نیز بر حذر داشتن از آمدن در فتنهها)، با حسین جنگیدند.[۳۸] ابنتیمیه نیز این نظر را دارد مبادرت حسین بن علی(ع) خیر صرفا موجب اصلاح وضع نشد، بلکه به شر و فتنه انجامید.[۳۹]
اقبال لاهوری
تا قیامت انقطاع استبداد کرد
موج خون وی چمن تشکیل داد
مدعایش سلطنت بودی درحالتی که
خویش نکردی با اینگونه سامان مهاجرت
سر قرآن از حسین آموختیم
زآتش وی شعلهها افروختیم[۴۰]
مقام
حسین بن علی(ع) سومین امام شیعهها، فرزند اول امام شیعهها و نوه نبی اسلام(ص) میباشد.[۲۱] در منابع اسلامی احادیث فراوانی درباره فضائل وی وجود دارااست و شیعه ها برایش منزلت ویژهای قائلاند. حسین بن علی در نزد اهل سنت نیز از احترام تشریفات مشهد برخورداراست.
در منابع حدیثی و تاریخی
بنابر احادیث شیعه و اهل سنت، حسین بن علی(ع) یکی اصحاب کساء میباشد،[۲۲] در ماجرای مباهله حضور داشته[۲۳] و به هم پا برادرش، مصداق واژه «ابناءَنا»( پسرانمان) در آیه مباهله میباشند.[۲۴] وی همینطور یک کدام از اهل بیت میباشد که آیه پاکسازی درباره آنها نازل گردیدهاست.[۲۵]
امام حسین(ع) بعداز شهیدشدن امام حسن(ع)، با وجود کسانی که از حیث سن بلندمرتبهخیس از او بودند، شریفترین شخص از بنی هاشم به شمار می رفت. سازه بر نقل یعقوبی، معاویه بعداز شهیدشدن حسن بن علی به ابن عباس اعلام کرد: از این پس تو سرور فامیل خویش هستی. ابن عباس در جواب بیان کرد: تازمانیکه حسین میباشد، خیر.[۲۶] همینطور گزارشهایی از مشاوره بنیهاشم با حسین بن علی و ترجیح لحاظ وی بر دیگرافراد وجود دارااست.[۲۷] نقل گردیدهاست که عمرو بن عاص نیز اورا دوست داستنیترین شخص از زمینیان نزد اهل عرش میدانست.[۲۸]
در تمدن شیعه
امام درستگو(ع)
کسی وجود ندارد که آبی رنگ بنوشد و حسین و خاندانش را خاطر نماید و قاتلانش را لعن نماید مگر آنکه آفریدگار صد هزار حسنه برایش بنویسد و صد هزار گناهش را محو نماید و مقامش را صد هزار مرتبه بالا موفقیت و روز قیامت با قلبی مطمئن محشورش نماید.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۹۱؛ ابنقولویه، بدون نقص الزیارات، ۱۳۵۶ش، ص۱۰۶.
شهید شدن حسین بن علی در حادثه عاشورای سال ۶۱ق باعث شد شخصیت او برای شیعهها و حتی غیرشیعیان بیشتر در بُعد حقطلبی، شجاعت و شهیدشدن نمایان شود و دیگر صفات و خصوصیتهایی که در احادیث برای وی مذکور، تا اندازهای زیرالشعاع قرار گیرد.[۲۹] این رخداد حداقل از آن جهت که اولیه بیحرمتی و گزند آشکار به فامیل فرستاده(ص) بود، اثر عمیقی بر تاریخ و تمدن شیعه گذاشت[۳۰] و قیام او را به نشانه ظلمستیزی، موفقیت خون بر چاقو، دستور به دارای شهرت و نهی از منکر، ایثار و فداکاری تبدیل ایجاد کرد.[۳۱]
تاثیرگذاری شهیدشدن امام حسین (ع) تا بدانجا بود که گردآوریای گمان کردهاند صورتگیری مذهب تشیع بعداز شهیدشدن او فیس داده میباشد.[۳۲] در زمان تاریخ اسلام قیامهایی با سر مشق دریافت کردن از قیام امام حسین(ع) صورت گرفته که با شعار یا این که لثارات الحسین بوده میباشد.[۳۳]
ماههای محرم و صفر در تمدن شیعه مقام ویژهای داراست و بهخصوص در روزهای تاسوعا و عاشورا و اربعین حسینی، دسته دینهای گوناگونی در پاسداشت این مناسبت برپا میگردد.[۳۴] شیعهها به تقلید از پیشوایان فقاهتی، هنگام نوشیدن آب، از تشنگی امام حسین حافظه مینمایند و بر وی درود می دهند.[۳۵]
در نگاه اهل سنت
منابع اهلسنت روایات فراوانی درباره رده و فضیلت ها حسین بن علی(ع) نقل کردهاند.[۳۶] قبلی از احادیث فضائل، جایگاه امام حسین(ع) در یقین مسلمان ها تا حد متعددی برخاسته از آن میباشد که او در منش آفریدگار از جان و فرآورده و نزدیکان خویش سپری شد.[۳۷]
دربین اهلسنت دو بینش درباره قیام امام حسین(ع) وجود دارااست: مجموعهای آن را ملامت کرده و اکثری نیز آن را ستودهاند. برای مثال معارضان، ابوبکر بن عربی، دانا قرن ششم اهلسنت در اندلس میباشد که در صدد شماتت مبادرت حسین(ع) برآمده و گفته میباشد که عموم به سبب ساز شنیدن احادیثی از نبی (درباره نزاع با اشخاصی که بخواهند امت را دور از هم نمایند و نیز بر حذر داشتن از آمدن در فتنهها)، با حسین جنگیدند.[۳۸] ابنتیمیه نیز این نظر را دارد مبادرت حسین بن علی(ع) خیر صرفا موجب اصلاح وضع نشد، بلکه به شر و فتنه انجامید.[۳۹]
اقبال لاهوری
تا قیامت انقطاع استبداد کرد
موج خون وی چمن تشکیل داد
مدعایش سلطنت بودی درحالتی که
خویش نکردی با اینگونه سامان مهاجرت
سر قرآن از حسین آموختیم
زآتش وی شعلهها افروختیم[۴۰]
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟