تغییر تحول در اساسنامه
جامعۀ مدرسین تا ۱۳۷۶ش بر طبق اساسنامۀ سابق الذکر شغل میکرد تا آنکه در ۱۳۷۶ش به سفارش آیت اللّه خامنهای، در اساسنامه تغییراتی شکل گرفت. این اساسنامه نیز بعداز حدود پنج سال مجدداً بازنگری و اصلاح شد و در ۲۴ آذر ۱۳۸۳ش، به ثبت آخری اعضای جامعه تشریفات مشهد رسید.
هدف ها تازه
در اصلاحات انجام یافته، هدف ها جامعۀ مدرسین بدین موردها محصور شوید:[۸]
رواج و پیشرفت معارف اسلام ناب محمدی و مدرسه اهل بیت(ع)؛
جانبداری از قرآن و عترت و قیمتهای اسلامی؛
مورد سازی و جهت دهی به پژوهش ها در علم ها و معارف اسلامی؛
کارایی برای اصلاح و کامل شدن و اعتلای نرمافزارهای منطقههای علمیه از روش شورای خوب حوزه ؛
پشتیبانی از نظام اسلامی و ولایت عالم؛
ساخت زمینۀ مطلوب برای رویش نیروهای حیطهای ما یحتاج نظام اسلامی؛
اجرا دادن بقیه اموری که چهت نیل به هدف ها جامعۀ مدرسین بایستگی داراست مانند تأسیس مؤسسات فرهنگی و غیره.
موادتشکیل دهنده
مبتنی بر اساسنامۀ ذکر شده، عناصر جامعۀ مدرسین را هیئت مؤسس، شورای خوب، مدیریت شورای بهتر، و هیئت رئیسه تشکیل می دهد. اعضای شورای خوب جامعۀ مدرسین، اعضای قانونی جامعهاند که به شرط دارا بودن صلاحیت علمی درس دادن درس بیرون یا این که سطح ها خوب حوزوی و التزام عملی به نظام جمهوری اسلامی و ولایت دانا و رعایت شئون حوزوی، عضو این شورا میگردند.[۹]
معاونتهای تازه
در اساسنامه نو تغییرات اصلی در ساختار جامعه مدرسین روی داده میباشد. قسمتهای یازده گانه مکان خویش را بهاین معاونتهای چهارگانه داده میباشد:[۱۰]
معاونت جامعه و نظام که وظیفۀ آگهی به مراجع پیروی، استادان و مردم روحانیان مرزو بوم و رسیدگی بر کارها فرهنگی، سیاسی و اقتصادی نظام جمهوری اسلامی و همیاری با قوه قضائیه در زمینۀ جذب و تعیین قضات را به ذمه دارااست
معاونت جامعه و عموم که غرض آن رابطه با عموم و تشکلهای صنفی و دانشجویی و پاسخگویی به آن ها میباشد
معاونت جامعه و روحانیت که وظیفه تشکیل مجمع همگانی جامعه مدرسین، مجمع نمایندگان و طلاب و فضلای حوزۀ علمیه، رابطه دائمی با روحانیون سراسر مرز و بوم، عمل فرهنگی برای ارتقای فرهنگی مطلوب روحانیون و رابطه همیشگی با مراجع تبعیت عظام را به ذمه داراست
معاونت اداری و مالی
ارگانهای متعلق
در سالهای اخیر تغییراتی نیز در ارگانهای متعلق به جامعۀ مدرسین روی داده میباشد، به عنوان مثال:
مدرسۀ بهتر تربیتی و قضایی طلاب قم:
این مکتب که تحت لحاظ جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم[۱۱] اداره می شد، با تیتر کالج قم جداگانه شدهاست، ولی هیئت امنای این دانش کده به سفارش جامعه مدرسین انتخاب می گردد[۱۲]
شورای بهتر حیطههای علمیه:
این شورا نیز مهمترین تشکیلات متعلق به جامعه مدرسین میباشد که اعضای آن با تأیید مراجع پیروی و رهبر انقلاب منصوب می شوند. وظیفۀ این شورا سیاستگذاری و هدایت و بررسی اداره حیطههای علمیه از روش راءس رئیس حوزه علمیه قم و راءس مدیر ناحیههای علمیۀ خواهران میباشد.[۱۳]
اعضاء
اعضای جامعه مدرسین از استارت تشکیل تا کنون تغییرات متعددی داشته میباشد. برخی از جوارح، از ادامه عضویت دراین تشکل انصراف دادند و بعضی نیز از جهان رفتهاند. در پیشینه جامعه مدرسین استعفا هیچ عضوی تصویب نشده میباشد، صرفا گزینه تصویب گردیده استعفای محمد عندلیب همدانی میباشد که به دلیل اختلاف نگرش در باره شأن و منزلت مرجعیت با محمد یزدی رییس وقت جامعه مدرسین استعفا بخشید. [یادداشت ۱]
در سالهای اخیر، بهدنبال سخنان رهبر انقلاب، آیت الله خامنهای، در توده اعضای جامعه مدرسین، بایستگی اصلاح تشکیلات جامعه مدرسین و نیز ضرورت پیوستن اعضای تازه و جوان بدین عده مطرح گردیده و اقداماتی نیز انجام یافته میباشد.[۱۴] گفتنی میباشد که پیشتر نیز امام خمینی بایستگی ورود تعدادی بدن از استادانِ بنام حوزه را بهاین توده یادآوری کرده بود کهاین مراد تحقق یافت.[۱۵]
مؤسسین
هیأت مؤسس عبارتند از: آیه ها محمد فاضل لنکرانی، علی مشکینی، احمد جنتی، ابوالقاسم خزعلی، محمد یزدی و احمد آذری قمی.[۱۶]
اعضای قدیمی
احمد آذری قمی
محمد ابطحی کاشانی
علی احمدی میانجی
علی افتخاری
محمد جعفر امامی
یحیی انصاری شیرازی
مرتضی بنی فضل و ادب
احمد آخری
ابوطالب تجلیل
حسن تهرانی
محسن مقبرهپناهی
سید منیرالدین حسینی الهاشمی
سید عباس خاتم یزدی
راستگو خلخالی
محسن دوزدوزانی
محمدمهدی ربانی املشی
عبدالرحیم ربانی شیرازی
سیدمهدی شیخ
جعفر سبحانی
سیدموسی شبیری زنجانی
یوسف صانعی
جلال طاهر شمس
سید حسن طاهری خرم آبادی
محمد فاضل لنکرانی
محمد رضا فاکر
علی قدوسی
محمدعلی گرامی
محمد محمدی گیلانی
علی اکبر سود مشکینی
محمد هادی معرفت
مسلم ملکوتی
حسینعلی منتظری
سید ابوالفضل موسوی تبریزی
ابوالفضل نجفی خوانساری
حسین نوری همدانی[۱۷]
محمد مؤمن قمی
سید محمود هاشمی شاهرودی
سید ابوالفضل میر محمدی
سید جعفر کریمی
سید علی رضا حائری
حسین حقیقت کاشانی
محمدعلی دینی
محمدعلی سود گیلانی
احمد صابری همدانی
محمد عندلیب همدانی
ابراهیم امینی
علی ثابتی
ابوالقاسم خزعلی
حسن ممدوحی
محمد یزدی
محمدتقی مصباح یزدی
اعضای کنونی
محمدرضا آشتیانی
رضا استادی
علیرضا اسلامیان
علیرضا اعرافی
محسن اراکی
احمد بهشتی
محمودرضا جمشیدی
احمد جنتی
عبدالله جوادی آملی
سید هاشم حسینی بوشهری
سید احمد حسینی خراسانی
عبدالله خائفی
سید احمد خاتمی
سید محسن خرازی
محمود رجبی
مسلم داوری
مهدی شبزندهدار
محمود عبداللهی
ابوالقاسم علیدوست
سید محمد غروی
محمدجواد فاضل لنکرانی
غلامرضا فیاضی
محسن فقیهی
عباس کعبی
درستگو آملی لاریجانی
عباس محفوظی
سید محمدرضا مدرسی یزدی
علی اکبر مسعودی خمینی
حسین مظاهری
مرتضی مقتدایی
ناصر مکارم شیرازی
سید مصطفی موسوی اصفهانی
علی مؤمن
جواد مروی
نجم الدین مروجی طبسی
علی نکونام گلپایگانی
عبدالنبی نمازی
علی نیّری
حسن نظری شاهرودی
ابوالقاسم وافی یزدی.[۱۸]
همت
آغاز شغل سیاسی
بعداز ثبت لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی در۱۶ مهر ۱۳۴۱ش و آن گاه اعلام اصول شش گانه «انقلاب سپید» از سوی سلطان که به صورتگیری نهضت روحانیت انجامید، اعضای جامعۀ مدرسین نیز به کار در کارها سیاسی پرداختند و متعاقب آن، بعضی از اعضای این جامعه دستگیر شدند،[۱۹] تودهای نیز متواری و بعضا دیگر بازداشت و تبعید شدند و در غایت، درپی هجوم ساواک به خانه اعضای جامعه، اساسنامۀ نام برده نیز ازبین رفت.[۲۰] با این کلیه، در دهه ۱۳۴۰ش، گردهماییهای جامعه به طور متناوب و مخفیانه تشکیل میشد و به باعث زندانی یا این که در تبعید بودن بعضا جوارح، این گردهماییها با کمپانی پنج یا این که شش بدن از جوارح رسمیت مییافت و اقدامات موردنیاز شکل میگرفت.[۲۱]
تغییر تحول در اساسنامه
جامعۀ مدرسین تا ۱۳۷۶ش بر طبق اساسنامۀ سابق الذکر شغل میکرد تا آنکه در ۱۳۷۶ش به سفارش آیت اللّه خامنهای، در اساسنامه تغییراتی شکل گرفت. این اساسنامه نیز بعداز حدود پنج سال مجدداً بازنگری و اصلاح شد و در ۲۴ آذر ۱۳۸۳ش، به ثبت آخری اعضای جامعه تشریفات مشهد رسید.
هدف ها تازه
در اصلاحات انجام یافته، هدف ها جامعۀ مدرسین بدین موردها محصور شوید:[۸]
رواج و پیشرفت معارف اسلام ناب محمدی و مدرسه اهل بیت(ع)؛
جانبداری از قرآن و عترت و قیمتهای اسلامی؛
مورد سازی و جهت دهی به پژوهش ها در علم ها و معارف اسلامی؛
کارایی برای اصلاح و کامل شدن و اعتلای نرمافزارهای منطقههای علمیه از روش شورای خوب حوزه ؛
پشتیبانی از نظام اسلامی و ولایت عالم؛
ساخت زمینۀ مطلوب برای رویش نیروهای حیطهای ما یحتاج نظام اسلامی؛
اجرا دادن بقیه اموری که چهت نیل به هدف ها جامعۀ مدرسین بایستگی داراست مانند تأسیس مؤسسات فرهنگی و غیره.
موادتشکیل دهنده
مبتنی بر اساسنامۀ ذکر شده، عناصر جامعۀ مدرسین را هیئت مؤسس، شورای خوب، مدیریت شورای بهتر، و هیئت رئیسه تشکیل می دهد. اعضای شورای خوب جامعۀ مدرسین، اعضای قانونی جامعهاند که به شرط دارا بودن صلاحیت علمی درس دادن درس بیرون یا این که سطح ها خوب حوزوی و التزام عملی به نظام جمهوری اسلامی و ولایت دانا و رعایت شئون حوزوی، عضو این شورا میگردند.[۹]
معاونتهای تازه
در اساسنامه نو تغییرات اصلی در ساختار جامعه مدرسین روی داده میباشد. قسمتهای یازده گانه مکان خویش را بهاین معاونتهای چهارگانه داده میباشد:[۱۰]
معاونت جامعه و نظام که وظیفۀ آگهی به مراجع پیروی، استادان و مردم روحانیان مرزو بوم و رسیدگی بر کارها فرهنگی، سیاسی و اقتصادی نظام جمهوری اسلامی و همیاری با قوه قضائیه در زمینۀ جذب و تعیین قضات را به ذمه دارااست
معاونت جامعه و عموم که غرض آن رابطه با عموم و تشکلهای صنفی و دانشجویی و پاسخگویی به آن ها میباشد
معاونت جامعه و روحانیت که وظیفه تشکیل مجمع همگانی جامعه مدرسین، مجمع نمایندگان و طلاب و فضلای حوزۀ علمیه، رابطه دائمی با روحانیون سراسر مرز و بوم، عمل فرهنگی برای ارتقای فرهنگی مطلوب روحانیون و رابطه همیشگی با مراجع تبعیت عظام را به ذمه داراست
معاونت اداری و مالی
ارگانهای متعلق
در سالهای اخیر تغییراتی نیز در ارگانهای متعلق به جامعۀ مدرسین روی داده میباشد، به عنوان مثال:
مدرسۀ بهتر تربیتی و قضایی طلاب قم:
این مکتب که تحت لحاظ جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم[۱۱] اداره می شد، با تیتر کالج قم جداگانه شدهاست، ولی هیئت امنای این دانش کده به سفارش جامعه مدرسین انتخاب می گردد[۱۲]
شورای بهتر حیطههای علمیه:
این شورا نیز مهمترین تشکیلات متعلق به جامعه مدرسین میباشد که اعضای آن با تأیید مراجع پیروی و رهبر انقلاب منصوب می شوند. وظیفۀ این شورا سیاستگذاری و هدایت و بررسی اداره حیطههای علمیه از روش راءس رئیس حوزه علمیه قم و راءس مدیر ناحیههای علمیۀ خواهران میباشد.[۱۳]
اعضاء
اعضای جامعه مدرسین از استارت تشکیل تا کنون تغییرات متعددی داشته میباشد. برخی از جوارح، از ادامه عضویت دراین تشکل انصراف دادند و بعضی نیز از جهان رفتهاند. در پیشینه جامعه مدرسین استعفا هیچ عضوی تصویب نشده میباشد، صرفا گزینه تصویب گردیده استعفای محمد عندلیب همدانی میباشد که به دلیل اختلاف نگرش در باره شأن و منزلت مرجعیت با محمد یزدی رییس وقت جامعه مدرسین استعفا بخشید. [یادداشت ۱]
در سالهای اخیر، بهدنبال سخنان رهبر انقلاب، آیت الله خامنهای، در توده اعضای جامعه مدرسین، بایستگی اصلاح تشکیلات جامعه مدرسین و نیز ضرورت پیوستن اعضای تازه و جوان بدین عده مطرح گردیده و اقداماتی نیز انجام یافته میباشد.[۱۴] گفتنی میباشد که پیشتر نیز امام خمینی بایستگی ورود تعدادی بدن از استادانِ بنام حوزه را بهاین توده یادآوری کرده بود کهاین مراد تحقق یافت.[۱۵]
مؤسسین
هیأت مؤسس عبارتند از: آیه ها محمد فاضل لنکرانی، علی مشکینی، احمد جنتی، ابوالقاسم خزعلی، محمد یزدی و احمد آذری قمی.[۱۶]
اعضای قدیمی
احمد آذری قمی
محمد ابطحی کاشانی
علی احمدی میانجی
علی افتخاری
محمد جعفر امامی
یحیی انصاری شیرازی
مرتضی بنی فضل و ادب
احمد آخری
ابوطالب تجلیل
حسن تهرانی
محسن مقبرهپناهی
سید منیرالدین حسینی الهاشمی
سید عباس خاتم یزدی
راستگو خلخالی
محسن دوزدوزانی
محمدمهدی ربانی املشی
عبدالرحیم ربانی شیرازی
سیدمهدی شیخ
جعفر سبحانی
سیدموسی شبیری زنجانی
یوسف صانعی
جلال طاهر شمس
سید حسن طاهری خرم آبادی
محمد فاضل لنکرانی
محمد رضا فاکر
علی قدوسی
محمدعلی گرامی
محمد محمدی گیلانی
علی اکبر سود مشکینی
محمد هادی معرفت
مسلم ملکوتی
حسینعلی منتظری
سید ابوالفضل موسوی تبریزی
ابوالفضل نجفی خوانساری
حسین نوری همدانی[۱۷]
محمد مؤمن قمی
سید محمود هاشمی شاهرودی
سید ابوالفضل میر محمدی
سید جعفر کریمی
سید علی رضا حائری
حسین حقیقت کاشانی
محمدعلی دینی
محمدعلی سود گیلانی
احمد صابری همدانی
محمد عندلیب همدانی
ابراهیم امینی
علی ثابتی
ابوالقاسم خزعلی
حسن ممدوحی
محمد یزدی
محمدتقی مصباح یزدی
اعضای کنونی
محمدرضا آشتیانی
رضا استادی
علیرضا اسلامیان
علیرضا اعرافی
محسن اراکی
احمد بهشتی
محمودرضا جمشیدی
احمد جنتی
عبدالله جوادی آملی
سید هاشم حسینی بوشهری
سید احمد حسینی خراسانی
عبدالله خائفی
سید احمد خاتمی
سید محسن خرازی
محمود رجبی
مسلم داوری
مهدی شبزندهدار
محمود عبداللهی
ابوالقاسم علیدوست
سید محمد غروی
محمدجواد فاضل لنکرانی
غلامرضا فیاضی
محسن فقیهی
عباس کعبی
درستگو آملی لاریجانی
عباس محفوظی
سید محمدرضا مدرسی یزدی
علی اکبر مسعودی خمینی
حسین مظاهری
مرتضی مقتدایی
ناصر مکارم شیرازی
سید مصطفی موسوی اصفهانی
علی مؤمن
جواد مروی
نجم الدین مروجی طبسی
علی نکونام گلپایگانی
عبدالنبی نمازی
علی نیّری
حسن نظری شاهرودی
ابوالقاسم وافی یزدی.[۱۸]
همت
آغاز شغل سیاسی
بعداز ثبت لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی در۱۶ مهر ۱۳۴۱ش و آن گاه اعلام اصول شش گانه «انقلاب سپید» از سوی سلطان که به صورتگیری نهضت روحانیت انجامید، اعضای جامعۀ مدرسین نیز به کار در کارها سیاسی پرداختند و متعاقب آن، بعضی از اعضای این جامعه دستگیر شدند،[۱۹] تودهای نیز متواری و بعضا دیگر بازداشت و تبعید شدند و در غایت، درپی هجوم ساواک به خانه اعضای جامعه، اساسنامۀ نام برده نیز ازبین رفت.[۲۰] با این کلیه، در دهه ۱۳۴۰ش، گردهماییهای جامعه به طور متناوب و مخفیانه تشکیل میشد و به باعث زندانی یا این که در تبعید بودن بعضا جوارح، این گردهماییها با کمپانی پنج یا این که شش بدن از جوارح رسمیت مییافت و اقدامات موردنیاز شکل میگرفت.[۲۱]
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟