نبرد با ابن اشعث
بیشک گرانقدرترین و خطرناکترین شورشی که حجاج با آن روبهرو شد کودتا عبدالرحمن بن محمد بن اشعث کندی بود که از سال ۸۱ق. تا ۸۴ق. به طول تشریفات مشهد انجامید.[۴۹]
بعداز باخت سپاهیان اموی در سال ۷۹ق. در مصاف با رُتبیل (حکم دهنده زابلستان) و قتل هزاران نفر درین نزاع،[۵۰] حجاج در اواخر سال ۷۹ یا این که اوایل ۸۰ سپاهی بیست تا چهل هزار نفری تدارک روئت کرد که به آن «سپاه طواویس» (طاووسان) میگفتند و فرماندهی آن را عبدالرحمن بن محمد بن اشعث برای مبارزه با رتبیل و سرکوبی او در سیستان برعهده داشت. ابناشعث بعد از بردهایی تصمیم گرفت جلو رفتن خویش را در قلمرو رتبیل، تا فصل بهار سال سپس و مساعد شدن هوا، متوقف سازد و مدتی در شهر رُخَّج اردو بزند. ولی حجاج این تصمیم را نپسندید و با طومارای توهینآمیز بر ادامه عملیات نظامی تا فتح کابل پافشاری ورزید. همین اختلاف حیث یک کدام از دلایل اساسی طغیان و قیام ابناشعث شوید. سپاهیان ابناشعث که بالغ بر هفتاد هزار نفر بودند با او بیعت کردند و وی حجاج را در رُخّج خلع و با رتبیل سازگاری کرد وآنگاه راهی عراق شد.[۵۱]
بعد از وصال نیروهای کمکی عبدالملک بن مروان، حجاج راهی بصره شد و به مصاف ابناشعث رفت. حجاج در اولیه مبارزه، که دُجَیل اسم داشت، غالب شد، اما در دومی نزاع، مشهور به نزاع تستر، که در ۱۰ ذیالحجه سال ۸۱ق. صورت بخشید، ناکامی رنج خورد و ناگزیر به بصره عقبنشینی کرد. ابناشعث آنگاه برای پیکار با حجاج به زاویه مجاورت بصره رفت، البته بعداز موفقیت اول، در اواخر محرّم ۸۲ ناکامی خورد. حجاج بعد از مبارزه مشقت با عبدالرحمان بن عباس هاشمی، شهر بصره را پس گرفت و مردمانش را بخشش کرد. زیرا حجاج از تجمع سپاه دویست هزار نفری ابناشعث در دَیرالجماجم، بنا شده در هفت فرسخی شمال کوفه، مطّلع شد، به نبرد او رفت و بعداز صد روز مصاف و بیشتراز هشتاد جنگ فی مابین طرفین، که از ۱ ربیعالاول تا ۱۴ جمادیالثانی ۸۲ به طول انجامید، ابناشعث را باخت مشقت اعطا کرد و بیشتر اسیران این پیکارها را گردن زد.[۵۲]
در شعبان ۸۳ حجاج توشه دیگر سپاهیان ابناشعث را در مبارزه مَسکِن ناکامی اعطا کرد و ابناشعث به سیستان، نزد رتبیل، گریخت. حجاج بعد از صلح با رتبیل، از او خواست تا ابناشعث را تسلیم نماید. رتبیل نیز اینگونه کرد، البته ابناشعث در راه و روش خویش را کشت.[۵۳]
نبرد با ابن اشعث
بیشک گرانقدرترین و خطرناکترین شورشی که حجاج با آن روبهرو شد کودتا عبدالرحمن بن محمد بن اشعث کندی بود که از سال ۸۱ق. تا ۸۴ق. به طول تشریفات مشهد انجامید.[۴۹]
بعداز باخت سپاهیان اموی در سال ۷۹ق. در مصاف با رُتبیل (حکم دهنده زابلستان) و قتل هزاران نفر درین نزاع،[۵۰] حجاج در اواخر سال ۷۹ یا این که اوایل ۸۰ سپاهی بیست تا چهل هزار نفری تدارک روئت کرد که به آن «سپاه طواویس» (طاووسان) میگفتند و فرماندهی آن را عبدالرحمن بن محمد بن اشعث برای مبارزه با رتبیل و سرکوبی او در سیستان برعهده داشت. ابناشعث بعد از بردهایی تصمیم گرفت جلو رفتن خویش را در قلمرو رتبیل، تا فصل بهار سال سپس و مساعد شدن هوا، متوقف سازد و مدتی در شهر رُخَّج اردو بزند. ولی حجاج این تصمیم را نپسندید و با طومارای توهینآمیز بر ادامه عملیات نظامی تا فتح کابل پافشاری ورزید. همین اختلاف حیث یک کدام از دلایل اساسی طغیان و قیام ابناشعث شوید. سپاهیان ابناشعث که بالغ بر هفتاد هزار نفر بودند با او بیعت کردند و وی حجاج را در رُخّج خلع و با رتبیل سازگاری کرد وآنگاه راهی عراق شد.[۵۱]
بعد از وصال نیروهای کمکی عبدالملک بن مروان، حجاج راهی بصره شد و به مصاف ابناشعث رفت. حجاج در اولیه مبارزه، که دُجَیل اسم داشت، غالب شد، اما در دومی نزاع، مشهور به نزاع تستر، که در ۱۰ ذیالحجه سال ۸۱ق. صورت بخشید، ناکامی رنج خورد و ناگزیر به بصره عقبنشینی کرد. ابناشعث آنگاه برای پیکار با حجاج به زاویه مجاورت بصره رفت، البته بعداز موفقیت اول، در اواخر محرّم ۸۲ ناکامی خورد. حجاج بعد از مبارزه مشقت با عبدالرحمان بن عباس هاشمی، شهر بصره را پس گرفت و مردمانش را بخشش کرد. زیرا حجاج از تجمع سپاه دویست هزار نفری ابناشعث در دَیرالجماجم، بنا شده در هفت فرسخی شمال کوفه، مطّلع شد، به نبرد او رفت و بعداز صد روز مصاف و بیشتراز هشتاد جنگ فی مابین طرفین، که از ۱ ربیعالاول تا ۱۴ جمادیالثانی ۸۲ به طول انجامید، ابناشعث را باخت مشقت اعطا کرد و بیشتر اسیران این پیکارها را گردن زد.[۵۲]
در شعبان ۸۳ حجاج توشه دیگر سپاهیان ابناشعث را در مبارزه مَسکِن ناکامی اعطا کرد و ابناشعث به سیستان، نزد رتبیل، گریخت. حجاج بعد از صلح با رتبیل، از او خواست تا ابناشعث را تسلیم نماید. رتبیل نیز اینگونه کرد، البته ابناشعث در راه و روش خویش را کشت.[۵۳]
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟