امام پایان شیعه ها
بهنوشتهٔ ساشادینا، در حالتیکه جامعهٔ شیعه بعد از مرگِ حسن عسکری دست کم به چهارده فِرقه منشعب گردیده بودند، تاییدِ پایانیِ این نظریه که حسن عسکری فرزندی داشته که امامِ انتها و دوازدهم شیعه میباشد در اواخرِ قرن سوم و اوایلِ قرن چهارم هجری چهره اعطا کرد. این دستور بهرهبریِ محمد بن عثمان و کانالٔ وکلای وی در سراسرِ مرزو بومهای اسلامی و با امداد ابوسهل نوبختی، متکلم تعالی شیعه، اعمال شد. ارتباطٔ مجاورت و صمیمانهٔ ابوسهل با خویشاوندان شیعهٔ بنی فرات که وزرای عباسیان بودند نیز تاییدِ این دستور را حتی میانِ بقیهِ مسلمانها تسهیل کرد. به این ترتیب جامعهٔ شیعه، حُولِ یقین به امامت حجّت بن حسن و رهبریِ محمد بن عثمان تشریفات مشهد مجدداً متحد شد.[۱۰۰]
بهنوشتهٔ ورنا کلم از نگرشِ تاریخی، اعتقاد و باور به وجودِ «نُوّابِ اربعه» در اثرها محدثان و علمای شیعهٔ یکسری دههٔ اولیهِ روزگارِ موسوم به غایب بودن صغری بهدیده نمیخورَد. کلینی اشارات مبهمی به طومارهایی از امام مجال مینماید که به دستِ شیعهها میرسیدهمیباشد.[۱۰۱] حتیدر کتاب التنبیه ابوسهل نوبختی — که در میان سالهای ۹۰۳ تا ۹۱۳ م درج شده — به بحرانی میان شیعه ها اشاره شده است. ابوسهل مینویسد که نسبتاًً آحادِ یارانِ مجاورتِ حسن عسکری تا بیست سال پس از مرگ وی درگذشتهاند. آن ها اشخاصی بودند که داعیه مینمودند با امامِ غایبِ شیعه راجع به میباشند و امرهای اورا به اگاهی شیعهها میرساندند. پس از مرگِ این اشخاص دیگر آدرس از امام برای شیعهها و اثباتی برای وجود وی برای اشخاصی که مبتلاِ شبهه گردیده یا این که ناباوران وجود نداشت. درین مجال آن ها فقط میتوانستند بهامداد تعبیرِ روایاتِ امامانِ قبلیِ شیعه، غایب بودنِ زمانبرِ امام را توجیه کنند. در نوشتههای نویسندگان شیعه تا یکسری دههٔ بعداز این مجال، به تداومِ شغلِ سفرا اشاره نشدهمیباشد.[۱۰۲]
تیترِ سفیر در بالا در کتاب الغیبةِ نعمانی بهدیده خورد ولی اسم و تعدادِ این نایبان بیان نشدهبود. آنگاه ابن بابویه اسم چهار نایب را در کمالالدّین تصویب نمود[۱۰۳][۱۰۴] و مبسوطترین گزارشها دربارهٔ شغل سفرا در کتاب الغیبةِ ابوجعفر طوسی آمدهمیباشد. بهنوشتهٔ ایتان کولبرگ، عمدهٔ این گزارشها بر مبنای دو کتاب میباشد که اینک در دسترس وجود ندارد: خبرها ابِیالْعَمْر و ابِیالْجَعفر الْعَمْریان تاثیر ابن بَرْنیّهٔ کاتب و اَلْاَخبارُ الْوَکالَةُ الْاَربَعَة نوشته احمد بن علی بن عباس بن روح صَیْرَفی. بهگفتهٔ کولبرگ در دانشنامهٔ اسلام، اطمینان به سفرا در نزدِ قوم نوبختی صورت گرفت.[۱۰۵]
ورنا کِلِمْ در دانشنامهٔ ایرانیکا، اینگونه مینویسد که احتمالاً پیشرفتِ ایدهٔ نایبانِ چهارگانه بوسیله قبیله نوبختی بینِ شیعهها صورت گرفته باشد. اطلاعات دردسترس در زمینهیِ دو نایبِ نخستین اینگونه مینمایاند کهاین دو بعداز مرگشان بهتیترِ نایبِ خاصِ امامِ مجال شناخته شدند؛ چون نیابت می بایست از فرصتِ مرگِ حسن عسکری استارت میشد. در سطح فردی می بایست خاطرنشان کرد دو خانوادهٔ عَمْری و نوبختی با هم خویشاوند بودند. دختر ابن عمری، اُمِّکُلثوم با یکیاز نوبختیها وصلت کرد و مُنشیِ حسین بن روح بود. ما یحتاج میباشد بیان خواهد شد که بهگفتهٔ ورنا کلم، نوهٔ امّکلثوم (ابن برنیه)، منبعِ اساسیِ کتابهای روضه خوان طوسی بود که برای نخسین بار وجودِ چهار نایبِ خاصِ امام فرصت را مطرح نمودند
امام پایان شیعه ها
بهنوشتهٔ ساشادینا، در حالتیکه جامعهٔ شیعه بعد از مرگِ حسن عسکری دست کم به چهارده فِرقه منشعب گردیده بودند، تاییدِ پایانیِ این نظریه که حسن عسکری فرزندی داشته که امامِ انتها و دوازدهم شیعه میباشد در اواخرِ قرن سوم و اوایلِ قرن چهارم هجری چهره اعطا کرد. این دستور بهرهبریِ محمد بن عثمان و کانالٔ وکلای وی در سراسرِ مرزو بومهای اسلامی و با امداد ابوسهل نوبختی، متکلم تعالی شیعه، اعمال شد. ارتباطٔ مجاورت و صمیمانهٔ ابوسهل با خویشاوندان شیعهٔ بنی فرات که وزرای عباسیان بودند نیز تاییدِ این دستور را حتی میانِ بقیهِ مسلمانها تسهیل کرد. به این ترتیب جامعهٔ شیعه، حُولِ یقین به امامت حجّت بن حسن و رهبریِ محمد بن عثمان تشریفات مشهد مجدداً متحد شد.[۱۰۰]
بهنوشتهٔ ورنا کلم از نگرشِ تاریخی، اعتقاد و باور به وجودِ «نُوّابِ اربعه» در اثرها محدثان و علمای شیعهٔ یکسری دههٔ اولیهِ روزگارِ موسوم به غایب بودن صغری بهدیده نمیخورَد. کلینی اشارات مبهمی به طومارهایی از امام مجال مینماید که به دستِ شیعهها میرسیدهمیباشد.[۱۰۱] حتیدر کتاب التنبیه ابوسهل نوبختی — که در میان سالهای ۹۰۳ تا ۹۱۳ م درج شده — به بحرانی میان شیعه ها اشاره شده است. ابوسهل مینویسد که نسبتاًً آحادِ یارانِ مجاورتِ حسن عسکری تا بیست سال پس از مرگ وی درگذشتهاند. آن ها اشخاصی بودند که داعیه مینمودند با امامِ غایبِ شیعه راجع به میباشند و امرهای اورا به اگاهی شیعهها میرساندند. پس از مرگِ این اشخاص دیگر آدرس از امام برای شیعهها و اثباتی برای وجود وی برای اشخاصی که مبتلاِ شبهه گردیده یا این که ناباوران وجود نداشت. درین مجال آن ها فقط میتوانستند بهامداد تعبیرِ روایاتِ امامانِ قبلیِ شیعه، غایب بودنِ زمانبرِ امام را توجیه کنند. در نوشتههای نویسندگان شیعه تا یکسری دههٔ بعداز این مجال، به تداومِ شغلِ سفرا اشاره نشدهمیباشد.[۱۰۲]
تیترِ سفیر در بالا در کتاب الغیبةِ نعمانی بهدیده خورد ولی اسم و تعدادِ این نایبان بیان نشدهبود. آنگاه ابن بابویه اسم چهار نایب را در کمالالدّین تصویب نمود[۱۰۳][۱۰۴] و مبسوطترین گزارشها دربارهٔ شغل سفرا در کتاب الغیبةِ ابوجعفر طوسی آمدهمیباشد. بهنوشتهٔ ایتان کولبرگ، عمدهٔ این گزارشها بر مبنای دو کتاب میباشد که اینک در دسترس وجود ندارد: خبرها ابِیالْعَمْر و ابِیالْجَعفر الْعَمْریان تاثیر ابن بَرْنیّهٔ کاتب و اَلْاَخبارُ الْوَکالَةُ الْاَربَعَة نوشته احمد بن علی بن عباس بن روح صَیْرَفی. بهگفتهٔ کولبرگ در دانشنامهٔ اسلام، اطمینان به سفرا در نزدِ قوم نوبختی صورت گرفت.[۱۰۵]
ورنا کِلِمْ در دانشنامهٔ ایرانیکا، اینگونه مینویسد که احتمالاً پیشرفتِ ایدهٔ نایبانِ چهارگانه بوسیله قبیله نوبختی بینِ شیعهها صورت گرفته باشد. اطلاعات دردسترس در زمینهیِ دو نایبِ نخستین اینگونه مینمایاند کهاین دو بعداز مرگشان بهتیترِ نایبِ خاصِ امامِ مجال شناخته شدند؛ چون نیابت می بایست از فرصتِ مرگِ حسن عسکری استارت میشد. در سطح فردی می بایست خاطرنشان کرد دو خانوادهٔ عَمْری و نوبختی با هم خویشاوند بودند. دختر ابن عمری، اُمِّکُلثوم با یکیاز نوبختیها وصلت کرد و مُنشیِ حسین بن روح بود. ما یحتاج میباشد بیان خواهد شد که بهگفتهٔ ورنا کلم، نوهٔ امّکلثوم (ابن برنیه)، منبعِ اساسیِ کتابهای روضه خوان طوسی بود که برای نخسین بار وجودِ چهار نایبِ خاصِ امام فرصت را مطرح نمودند
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟