محمد بن علی بن شهرآشوب سَرَاو مازندرانی (۴۸۸ق-۵۸۸ق) دارای اسم و رسم به ابنشهرآشوب، دانا، مفسّر و محدّث شیعه در قرن ششم هجری قمری و تالیف کننده کتابهایی همانند مناقب آلابیطالب و معالم العلماء میباشد. روضه خوان حر عاملی وی را جامع تمامیی نیکیها در دانش، آرامش، ثقه، رجال، حدیث و شعر معرفی مینماید. و بعضی هم فخر شیعه دانستهاند. حتی علمای اهل سنت هم اورا سرآمد در دانش قرآن، حدیث، اصول و لغت تشریفات مشهد می دانند.
کسانی اورا اهل ساری و محل ولادتش را مازندران و یا این که بغداد دانستهاند. وی بعداز زد خورد با حکمران مازندران راهی بغداد شد او بعد از مدتی اقامت، در سال ۵۶۷ هجری قمری به حِلّه رفت و در آنجا به درس دادن سرگرم شد و عاقبت در سال ۵۷۳ قمری راهی حلب شد وتا پایان قدمت در آنجا ماند.
وی پیش استادانی همانند روحانی طبرسی، قطبالدین راوندی، ابوالحسن علی بیهقی و دیگر اساتید دستیابی دانش کرد و شاگردانی برای مثال؛ ابن زهره، علی بن شعره حِلّی و یحیی بن علی حَلَبی و دیگر شاگردانی را تربیت کرد. وبه گفته بعضی از محققین، او سرنوشت در سال ۵۸۸ قمری در شهر حلب در سپری شد و در بالای جبل جوشن به خاک ودیعه شد.
تولد و نسب
ابنشهرآشوب در سال ۴۸۸ق و سازه بر قولی در سال ۴۸۹ق دیده به جهان گشود.[۱] تودهای او را اصالتاً اهل ساری[۲] دانسته و گفتهاند تولد او در مازندران بوده میباشد، [۳] البته بعضا قائل به تولد او در بغداد گردیدهاند.[۴]
آقابزرگ تهرانی در کتاب مصفی المقال فی دانش الرجال، جد اورا شيخ شهرآشوب بن كياكی، از عموم ساری و از شاگردان نامی و ممتاز روحانی طوسی معرفی نموده است.[۵] پدرش شيخ علی فرزند شيخ شهرآشوب نيز از فقيهان و محدثان فاضل و از محققان شیعه معرفی گردیده است.[۶]
سفرها
او در ادامه زد خورد با حکمران مازندران، راهی بغداد شد[۷] و در آنجا به وعظ و درس دادن درگیر شد و چنان مقبولیت یافت که مقتفی عباسی خلیفه وقت به او خلعت پوشاند.[۸] او بعداز مدتی اقامت در بغداد، در سال ۵۶۷ق به حله رفت و در آنجا به درس دادن پرداخت.[۹] دراین مهاجرت ابنادریس حلی و ابنبطریق از او قصه شنیدند. [۱۰]
ابنشهرآشوب در سال ۵۷۳ق به حلب رفت که در آن فرصت مقر حمدانیان و پناهگاه شیعه ها بود. او تا پایان قدمت در حلب ماند.[۱۱]
رده علمی ابنشهرآشوب
اساتید
روضه خوان عباس قمی، استادان ابنشهرآشوب را اینسیرتکامل ذکر شده میباشد:
روضه خوان شهر آشوب (جدش)
روضه خوان علی (پدرش)
فتال نیشابوری صاحب و مالک کتاب روضة الواعظین
روضه خوان طبرسی صاحب و مالک مجمع البیان
ابومنصور طبرسی مالک الاحتجاج
ابوالفتوح رازی مالک تعبیر روض الجنان
عبدالجلیل قزوینی رازی مالک کتاب النقض
ابوالفتح آمدی
قطبالدین راوندی مالک کتاب الخرائج و الجرائح
جارالله زمخشری مالک تعبیر کشاف
ابوالحسن علی بیهقی دارای شهرت به ابنفندق.[۱۲]
شاگردان
شاگردان ابنشهرآشوب از این قرار میباشد:
سید محمد بن زهره حلبی مشهور به ابنزهره
روضه خوان الدین ابوالحسن علی بن شعره حلی
یحیی بن بطریق
تاج الدین دربی
روحانی یحیی سوراوی
یحیی بن ابی حلبی
سید کمال الدین حیدرحسینی.[۱۳]
مناقب آل ابی طالب
تألیفات و اثر ها
بعضی از اثرها ابن شهر آشوب بهاین قرار میباشد:
متشابه القرآن و مختلفه
مناقب آل ابی طالب
معالم العلماء
مثالب النواصب
مائدة الفائده
امثال فی الامثال
الاوصاف
المنهاج الجدیده
انساب آل ابی طالب
نُخَب الاخبار الخصائص الفاطمیه
ذکر التنزیل
الموالید
المخزون المکنون فی عیون الفنون
الطرائف فی الحدود و الحقائق
الحاوی
الفصول فی النحو.[۱۴]
محمد بن علی بن شهرآشوب سَرَاو مازندرانی (۴۸۸ق-۵۸۸ق) دارای اسم و رسم به ابنشهرآشوب، دانا، مفسّر و محدّث شیعه در قرن ششم هجری قمری و تالیف کننده کتابهایی همانند مناقب آلابیطالب و معالم العلماء میباشد. روضه خوان حر عاملی وی را جامع تمامیی نیکیها در دانش، آرامش، ثقه، رجال، حدیث و شعر معرفی مینماید. و بعضی هم فخر شیعه دانستهاند. حتی علمای اهل سنت هم اورا سرآمد در دانش قرآن، حدیث، اصول و لغت تشریفات مشهد می دانند.
کسانی اورا اهل ساری و محل ولادتش را مازندران و یا این که بغداد دانستهاند. وی بعداز زد خورد با حکمران مازندران راهی بغداد شد او بعد از مدتی اقامت، در سال ۵۶۷ هجری قمری به حِلّه رفت و در آنجا به درس دادن سرگرم شد و عاقبت در سال ۵۷۳ قمری راهی حلب شد وتا پایان قدمت در آنجا ماند.
وی پیش استادانی همانند روحانی طبرسی، قطبالدین راوندی، ابوالحسن علی بیهقی و دیگر اساتید دستیابی دانش کرد و شاگردانی برای مثال؛ ابن زهره، علی بن شعره حِلّی و یحیی بن علی حَلَبی و دیگر شاگردانی را تربیت کرد. وبه گفته بعضی از محققین، او سرنوشت در سال ۵۸۸ قمری در شهر حلب در سپری شد و در بالای جبل جوشن به خاک ودیعه شد.
تولد و نسب
ابنشهرآشوب در سال ۴۸۸ق و سازه بر قولی در سال ۴۸۹ق دیده به جهان گشود.[۱] تودهای او را اصالتاً اهل ساری[۲] دانسته و گفتهاند تولد او در مازندران بوده میباشد، [۳] البته بعضا قائل به تولد او در بغداد گردیدهاند.[۴]
آقابزرگ تهرانی در کتاب مصفی المقال فی دانش الرجال، جد اورا شيخ شهرآشوب بن كياكی، از عموم ساری و از شاگردان نامی و ممتاز روحانی طوسی معرفی نموده است.[۵] پدرش شيخ علی فرزند شيخ شهرآشوب نيز از فقيهان و محدثان فاضل و از محققان شیعه معرفی گردیده است.[۶]
سفرها
او در ادامه زد خورد با حکمران مازندران، راهی بغداد شد[۷] و در آنجا به وعظ و درس دادن درگیر شد و چنان مقبولیت یافت که مقتفی عباسی خلیفه وقت به او خلعت پوشاند.[۸] او بعداز مدتی اقامت در بغداد، در سال ۵۶۷ق به حله رفت و در آنجا به درس دادن پرداخت.[۹] دراین مهاجرت ابنادریس حلی و ابنبطریق از او قصه شنیدند. [۱۰]
ابنشهرآشوب در سال ۵۷۳ق به حلب رفت که در آن فرصت مقر حمدانیان و پناهگاه شیعه ها بود. او تا پایان قدمت در حلب ماند.[۱۱]
رده علمی ابنشهرآشوب
اساتید
روضه خوان عباس قمی، استادان ابنشهرآشوب را اینسیرتکامل ذکر شده میباشد:
روضه خوان شهر آشوب (جدش)
روضه خوان علی (پدرش)
فتال نیشابوری صاحب و مالک کتاب روضة الواعظین
روضه خوان طبرسی صاحب و مالک مجمع البیان
ابومنصور طبرسی مالک الاحتجاج
ابوالفتوح رازی مالک تعبیر روض الجنان
عبدالجلیل قزوینی رازی مالک کتاب النقض
ابوالفتح آمدی
قطبالدین راوندی مالک کتاب الخرائج و الجرائح
جارالله زمخشری مالک تعبیر کشاف
ابوالحسن علی بیهقی دارای شهرت به ابنفندق.[۱۲]
شاگردان
شاگردان ابنشهرآشوب از این قرار میباشد:
سید محمد بن زهره حلبی مشهور به ابنزهره
روضه خوان الدین ابوالحسن علی بن شعره حلی
یحیی بن بطریق
تاج الدین دربی
روحانی یحیی سوراوی
یحیی بن ابی حلبی
سید کمال الدین حیدرحسینی.[۱۳]
مناقب آل ابی طالب
تألیفات و اثر ها
بعضی از اثرها ابن شهر آشوب بهاین قرار میباشد:
متشابه القرآن و مختلفه
مناقب آل ابی طالب
معالم العلماء
مثالب النواصب
مائدة الفائده
امثال فی الامثال
الاوصاف
المنهاج الجدیده
انساب آل ابی طالب
نُخَب الاخبار الخصائص الفاطمیه
ذکر التنزیل
الموالید
المخزون المکنون فی عیون الفنون
الطرائف فی الحدود و الحقائق
الحاوی
الفصول فی النحو.[۱۴]
ویژگیهای یک مجموعه تشریفاتی حرفهای چیست؟