مجله خبری تشریفات

طواف نِساء از واجبات حج و عمره مفرده میباشد. این طواف مانند بقیه طواف‌ها با هفت توشه چرخیدن بدور کعبه ایفا میشود و صرفا نیت آن مختلف میباشد. هر که برای اجرا حج مُبقعه می‌گردد تا پیش از اعمال طواف نساء و نماز آن، استمتاع از همسر برایش حرام میباشد. طواف نساء از احکام منحصربه‌فرد شیعه بوده و در فقه اهل سنت، سخنی از آن به در بین نیامده تشریفات مشهد میباشد.

معنا‌شناسی
نوشته‌علمیٔ مهم: طواف
«طواف» در اصطلاح دینی به معنای چرخیدن دور کعبه میباشد.[۱] «نساء» هم به معنای زنان میباشد.[۲] درباره حکمت این اسم‌گذاری گفته می‌گردد، بعداز کار «تقصیر»، مجموع کارهایی که با اِحرام بر مُحرِم حرام گردیده بود حلال میشود به غیر از استعمال از بوی خوش که با تلاش صفا و مروه حلال گردیده[۳] و رابطه و لذت جنسی از همسر که با جاری ساختن طواف نساء و نماز آن روا می‌شود.[۴]

مفاد وجوب
این طواف در کلیه اقسام حج و عمره به غیر از عمره تمتع بر مردان، زنان، خردسال ها و حتی افرادی که قصد به وصلت ندارند، واجب میباشد. آمیزش با همسر پیش از ایفا طواف نساء، یک شتر کفاره داراست.[۵] در اینکه صرفا آمیزش حرام میباشد یا این که تمامی استمتاعات، در بین فقیهان اختلاف‌حیث وجود دارااست.[۶]

طواف نساء از عنصرها حج یا این که عمره وجود ندارد که سوای ایفا آن، حج یا این که عمره فسخ گردد، اما واجب میباشد فرد، خودش آن را اعمال دهد یا این که چنانچه نمی‌تواند کسی از طرف وی، آن را اجرا دهد.[۷]

کیفیت طواف نساء
طواف نساء مانند بقیه طواف‌ها با هفت توشه چرخیدن بدور کعبه جاری ساختن می شود و فقط در نیت، می بایست به نیت طواف نساء باشد.[۸] بعداز هفت توشه چرخیدن بدور منزل معبود، باید دو رکعت نماز طواف نساء در پشت منزلت ابراهیم خوانده خواهد شد.[۹]

طواف نساء و نماز آن، واپسین کار در عمره مفرده و واپسین فعالیت از ایفا پنج‌گانه مکه در حج میباشد.[۱۰] با اعتنا به اینکه طواف نساء بعد از تقصیر و خروج از احرام جاری ساختن می گیرد، می‌قدرت آن را با خرقه بی آلایش اجرا بخشید.[۱۱]

بینش شیعه
همگی فقیهان شیعه مبتنی بر احادیث گوناگون از اهل بیت(ع)،[۱۲] طواف نساء را واجب میدانند. روحانی طوسی خلال احادیث، اجماع فقیهان شیعه و احتیاط را عامل وجوب این طواف میداند؛ به این دلیل که همگی مسلمان ها معتقدند بعد از احرام بستن استمتاع از همسر حرام میشود و شک و تردید داریم که فارغ از طواف نساء این حرمت برداشته گردد.[۱۳]

بعضا احادیث شیعه، آیه ثُمَّ لْیقْضُوا تَفَثَهُمْ وَ لْیوفُوا نُذُورَهُمْ وَ لْیطَّوَّفُوا بِالْبَیتِ الْعَتیقِ (ترجمه:آن گاه می بایست آلودگی خویش را بزدایند و به نذرهای خویش وفا نمایند و بر گِرد آن منزل دیرین [=کعبه] طواف به‌مکان آورند.)[حج–۲۹] را مرتبط با طواف نساء دانسته‌[۱۴] و بعضی دیگر به وجود طواف نساء در طی حضرت بشر(ع)[۱۵] و نوح(ع)[۱۶] تصریح نموده‌اند.

نگرش اهل سنت
در فقه اهل سنت، سخنی از طواف نساء به بین نیامده و در مقابل، از «طواف قُدوم»، «طواف افاضه» و «طواف وداع» مشاجره شد‌ه‌است.[۱۷][یادداشت ۱] ادله آنان روایاتی میباشد که ذکر می‌نماید رسول اکرم(ص) در حجة الوداع صرفا دو طواف ایفا دادند.[۱۸] فقیهان شیعه معتقدند در حج تمتع که با عمره تمتع هم پا میباشد سه طواف وجود دارااست (طواف زیارت عمره تمتع، طواف زیارت حج تمتع و طواف نساء حج تمتع)، اما مطابق روایات شیعه، حج نبی از نوع حج قِران یا این که اِفراد بود[۱۹] که در آنان عمره تمتع وجود نداشته و فقط دو طواف دارا‌هستند: طواف زیارت و طواف نساء. آیت الله صافی از مراجع تبعیت در جواب به استفتایی مبتنی بر این که تکليف زن شيعه که همسرش سنی مذهب میباشد و طواف نساء اجرا نمی‌دهد می گوید: شکاف طواف نساء ، به وسیله مرد سنی، مشکلی در تزویج و محرمیت زن شیعه و مرد سنی تولید نمی‌نماید و در صورتی مرد طبق مذهب خودش فعالیت نماید اشکالی از این جهت برای تزویج آنان وجود ندارد.[۲۰]

کفایت طواف وداع
طواف وداع که به هنگام رجوع و برگشت از مکه اجرا میشود نزد شیعه‌ها، مستحب میباشد. مذهبها فقاهتی حنفی و حنبلی از اهل سنت این طواف را واجب دانسته و مالکی آن را مستحب می داند. شافعی نیز در یکی‌از دو فتوای خویش آن را واجب می داند.[۲۱]

در بعضا احادیث شیعه، این طواف از اهل سنت، به‌منزله طواف نساء دانسته گردیده که بعداز آن، استمتاع از همسر نیز بر مُمقبره حلال میشود.[یادداشت ۲]

پانویس

طواف نِساء از واجبات حج و عمره مفرده میباشد. این طواف مانند بقیه طواف‌ها با هفت توشه چرخیدن بدور کعبه ایفا میشود و صرفا نیت آن مختلف میباشد. هر که برای اجرا حج مُبقعه می‌گردد تا پیش از اعمال طواف نساء و نماز آن، استمتاع از همسر برایش حرام میباشد. طواف نساء از احکام منحصربه‌فرد شیعه بوده و در فقه اهل سنت، سخنی از آن به در بین نیامده تشریفات مشهد میباشد.

معنا‌شناسی
نوشته‌علمیٔ مهم: طواف
«طواف» در اصطلاح دینی به معنای چرخیدن دور کعبه میباشد.[۱] «نساء» هم به معنای زنان میباشد.[۲] درباره حکمت این اسم‌گذاری گفته می‌گردد، بعداز کار «تقصیر»، مجموع کارهایی که با اِحرام بر مُحرِم حرام گردیده بود حلال میشود به غیر از استعمال از بوی خوش که با تلاش صفا و مروه حلال گردیده[۳] و رابطه و لذت جنسی از همسر که با جاری ساختن طواف نساء و نماز آن روا می‌شود.[۴]

مفاد وجوب
این طواف در کلیه اقسام حج و عمره به غیر از عمره تمتع بر مردان، زنان، خردسال ها و حتی افرادی که قصد به وصلت ندارند، واجب میباشد. آمیزش با همسر پیش از ایفا طواف نساء، یک شتر کفاره داراست.[۵] در اینکه صرفا آمیزش حرام میباشد یا این که تمامی استمتاعات، در بین فقیهان اختلاف‌حیث وجود دارااست.[۶]

طواف نساء از عنصرها حج یا این که عمره وجود ندارد که سوای ایفا آن، حج یا این که عمره فسخ گردد، اما واجب میباشد فرد، خودش آن را اعمال دهد یا این که چنانچه نمی‌تواند کسی از طرف وی، آن را اجرا دهد.[۷]

کیفیت طواف نساء
طواف نساء مانند بقیه طواف‌ها با هفت توشه چرخیدن بدور کعبه جاری ساختن می شود و فقط در نیت، می بایست به نیت طواف نساء باشد.[۸] بعداز هفت توشه چرخیدن بدور منزل معبود، باید دو رکعت نماز طواف نساء در پشت منزلت ابراهیم خوانده خواهد شد.[۹]

طواف نساء و نماز آن، واپسین کار در عمره مفرده و واپسین فعالیت از ایفا پنج‌گانه مکه در حج میباشد.[۱۰] با اعتنا به اینکه طواف نساء بعد از تقصیر و خروج از احرام جاری ساختن می گیرد، می‌قدرت آن را با خرقه بی آلایش اجرا بخشید.[۱۱]

بینش شیعه
همگی فقیهان شیعه مبتنی بر احادیث گوناگون از اهل بیت(ع)،[۱۲] طواف نساء را واجب میدانند. روحانی طوسی خلال احادیث، اجماع فقیهان شیعه و احتیاط را عامل وجوب این طواف میداند؛ به این دلیل که همگی مسلمان ها معتقدند بعد از احرام بستن استمتاع از همسر حرام میشود و شک و تردید داریم که فارغ از طواف نساء این حرمت برداشته گردد.[۱۳]

بعضا احادیث شیعه، آیه ثُمَّ لْیقْضُوا تَفَثَهُمْ وَ لْیوفُوا نُذُورَهُمْ وَ لْیطَّوَّفُوا بِالْبَیتِ الْعَتیقِ (ترجمه:آن گاه می بایست آلودگی خویش را بزدایند و به نذرهای خویش وفا نمایند و بر گِرد آن منزل دیرین [=کعبه] طواف به‌مکان آورند.)[حج–۲۹] را مرتبط با طواف نساء دانسته‌[۱۴] و بعضی دیگر به وجود طواف نساء در طی حضرت بشر(ع)[۱۵] و نوح(ع)[۱۶] تصریح نموده‌اند.

نگرش اهل سنت
در فقه اهل سنت، سخنی از طواف نساء به بین نیامده و در مقابل، از «طواف قُدوم»، «طواف افاضه» و «طواف وداع» مشاجره شد‌ه‌است.[۱۷][یادداشت ۱] ادله آنان روایاتی میباشد که ذکر می‌نماید رسول اکرم(ص) در حجة الوداع صرفا دو طواف ایفا دادند.[۱۸] فقیهان شیعه معتقدند در حج تمتع که با عمره تمتع هم پا میباشد سه طواف وجود دارااست (طواف زیارت عمره تمتع، طواف زیارت حج تمتع و طواف نساء حج تمتع)، اما مطابق روایات شیعه، حج نبی از نوع حج قِران یا این که اِفراد بود[۱۹] که در آنان عمره تمتع وجود نداشته و فقط دو طواف دارا‌هستند: طواف زیارت و طواف نساء. آیت الله صافی از مراجع تبعیت در جواب به استفتایی مبتنی بر این که تکليف زن شيعه که همسرش سنی مذهب میباشد و طواف نساء اجرا نمی‌دهد می گوید: شکاف طواف نساء ، به وسیله مرد سنی، مشکلی در تزویج و محرمیت زن شیعه و مرد سنی تولید نمی‌نماید و در صورتی مرد طبق مذهب خودش فعالیت نماید اشکالی از این جهت برای تزویج آنان وجود ندارد.[۲۰]

کفایت طواف وداع
طواف وداع که به هنگام رجوع و برگشت از مکه اجرا میشود نزد شیعه‌ها، مستحب میباشد. مذهبها فقاهتی حنفی و حنبلی از اهل سنت این طواف را واجب دانسته و مالکی آن را مستحب می داند. شافعی نیز در یکی‌از دو فتوای خویش آن را واجب می داند.[۲۱]

در بعضا احادیث شیعه، این طواف از اهل سنت، به‌منزله طواف نساء دانسته گردیده که بعداز آن، استمتاع از همسر نیز بر مُمقبره حلال میشود.[یادداشت ۲]

پانویس