مجله خبری تشریفات

عبدالکریم حائری یزدی
برای دیگر کاربردها حائری یزدی (عدم وضوح‌زدایی) را ملاحظه کنید.
روضه خوان عبدالکریم حائری

داده ها شخصی
کنیه حائری
محل معاش یزد • کربلا • نجف • سامرا • قم • اراک
تاریخ وفات ۱۷ ذی‌القعده ۱۳۵۵ق (۹ بهمن ۱۳۱۵ش)
محل دفن قم
شهر وفات قم
خاندان
سرشناس مرتضی حائری یزدی • مهدی تشریفات مشهد حائری یزدی
داده ها علمی
استادان سید محمد فشارکی • میرزا محمد تقی شیرازی • میرزا محمد حسن شیرازی • آخوند خراسانی • روحانی ادب الله نوری
شاگردان امام خمینی • سیدکاظم شریعتمداری • سیدمحمدتقی خوانساری •سید احمد خوانساری • سید محمد رضا گلپایگانی • محمدعلی اراکی • سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی
تألیفات دُرَرُالفوائد • کتاب النکاح • کتاب الرضاع • کتاب المواریث • کتاب الصلوة
بقیه مرجع پیروی • درس دادن در حوزه علمیه
شغل‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی تأسیس حوزه علمیه قم • زعامت حوزه علمیه قم • تأسیس درمان گاه سهامیه قم • تشویق به ساختن درمانگاه فاطمی • نهاد‌گذاری عزاداری در روز ها فاطمیه دوم (اولیه تا سوم جمادی الآخر) در جمهوری اسلامی ایران • اشاعه مجالس نوحه خوانی به مکان تعزیه و مشابه خوانی • دوری از نقل مطالب فارغ از منبع در مجالس اهل بیت

عبدالکریم حائری یزدی (۱۲۷۶ـ ۱۳۵۵ق) مشهور به‌ آیت‌الله مؤسس از مراجع تبعیت شیعه، بنیانگذار و زعیم حوزه علمیه قم از سال ۱۳۰۱ش تا ۱۳۱۵ش بود.

حائری سال‌های وقت گیر در حوزه علمیه کربلا، سامرا و نجف علم آموزی کرد. وی در سال ۱۳۳۳ق/۱۲۹۳ش برای مدام به کشور‌ایران برگشت و در صدر به اداره حوزه علمیه اراک درگیر شد. آیت‌الله حائری در سال ۱۳۴۰ق (۱۳۰۱ش) به دعوت عالمان قم، به آن شهر رفت و با صورت‌دادن به حوزه علمیه قم و بر ذمه تصاحب کردن سر کردگی آن، در قم به یاد ماندنی شد.

حائری در زمان سر کردگی حوزه قم بیشتراز هر چیز به نرم افزار‌ریزی برای ثبت و گسترش حوزه می‌اندیشید. دگرگونی در طریق‌های یادگرفتن در حوزه، تخصصی شدن ابواب فقه، توسعه و گسترش دامنه دانسته ها علم‌پژوهان حوزه، حتی فراگیری گویش‌های فرنگی، و به‌طور خلاصه تربیت پژوهشگر و مجتهد، از اپلیکیشن‌های وی بود.

حائری خویش را در معرض جایگاه مرجعیت قرار نداد و بعد از وفات سیدمحمدکاظم یزدی (۱۳۳۷ق/۱۲۹۸ش) دعوت برای رفتن به عتبات و تایید مرجعیت شیعه را نپذیرفت و اقامت در جمهوری اسلامی ایران را وظیفه خویش خواند. با این درحال حاضر با ارتقا شهرتش در قم، بخش اعظمی از ایرانیان و بعضی شیعه ها بقیه کشورها از مقلدان وی شدند.

حائری از سیاست گریزان بود و در ماجرای مشروطه نیز در کارها دخالت نکرد البته به سبب ساز منزلت اجتماعی‌اش در اواخر قدمت، بدون چاره به حضور در کارها سیاسی شد؛ وی به موضوع کشف عفاف و حجاب (۱۳۱۴ش) اعتراض کرد و تا مجال درگذشت، مناسباتش با رضا سلطان پهلوی تیره بود.

بعضا از شاگردان وی به عنوان مثال سید روح الله خمینی، محمد علی اراکی، گلپایگانی، شریعتمداری، سیدمحمدتقی خوانساری و سید احمد خوانساری در سال‌های آن‌گاه به رده مرجعیت رسیدند. حائری در کارها اجتماعی نیز فعال بود و به عنوان مثال شغل های عام‌المنفعه وی تأسیس مریض‌خانه سهامیه قم و تشویق به ساختن مریض‌خانه فاطمی قم بود.

معاش‌طومار
عبدالکریم حائری در خانواده‌ای مذهبی در مِهرجِرد میبد در سال ۱۲۷۶ق[۱] متولد شد. پدرش، محمدجعفر، را شخصی متدین و پرهیزکار تعریف کرده‌اند.[۲]

حائری پنج فرزند داشت؛ دو پسر به اسم‌های مرتضی و مهدی و سه دختر که با محمد تویسرکانی، احمد همدانی و سید محمد پژوهشگر داماد وصلت کردند.[۳]

روضه خوان عبدالکریم حائری در ۱۷ ذی‌القعده ۱۳۵۵ق[۴] (۹ بهمن ۱۳۱۵)،[۵] بعد از حدود ۱۵ سال اقامت در قم درگذشت. [یادداشت ۱]با وجود محدودیت‌های حکومتی، پیکر وی تشییع باشکوهی شد و آیت‌الله سید درست گو قمی بر وی نماز خواند و در مقبره حضرت معصومه(س) به خاک امانت شد.[۶] آیت الله سید صدرالدین صدر درباره وفات وی اشعاری سرود و در مصرع دوم بیت پایان تاریخ وفاتش را اینگونه گفته میباشد

دعاه مولاه فقل مؤرخا
«لدی الکریم حل ضیفا عبده»
[۷][یادداشت ۲] این اشعار به دور سنگ قبر حائری مندرج میباشد.[۸]

علم آموزی
عبدالکریم حائری، به خواست شوهرخاله‌اش میرابوجعفر به اردکان رفت و در مکتبخانه فراگیری مشاهده کرد و بعداز فوت پدرش، نزد مادرش در مهرجرد رفت.[۹]

بعداز مدتی به یزد رفت و در مکتب محمدتقی خان، دارای شهرت به مکتب خان، ادبیات عرب را نزد عالمانی زیرا سیدحسین وامق و سیدیحیی بلندمرتبه، پر اسم و رسم به مجتهد یزدی فرا گرفت.[۱۰]

عراق
وی در ۱۲۹۸ق برای ادامه علم آموزی، به همپا مادرش، راهی عراق شد. ابتدا به کربلا رفت و حدود دو سال تحت حیث فاضل اردکانی به علم آموزی پرداخت و درس‌های سطح های میانی فقه و اصول را در آنجا یادگرفت.[۱۱] بعد از آن برای ادامه علم آموزی و استعمال از میرزای شیرازی، به سامرا رفت.[۱۲]

عصر علم آموزی حائری در سامرا از ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۲ق. بود که ابتدا دو تا سه سال درس‌های سطح ها خوب فقه و اصول را نزد استادانی زیرا روضه خوان فضل و ادب الله نوری، میرزا ابراهیم محلاتی شیرازی و میرزا مهدی شیرازی به اتمام رساند و بعد از آن در درس‌های بیرون فقه و اصول سید محمد فشارکی اصفهانی و میرزا محمدتقی شیرازی، و مدتی در مجلس درس میرزا محمد حسن شیرازی کمپانی کرد.[۱۳] و از میرزا حسین نوری اذن ماجرا اخذ کرد.[۱۴]

سید محمد فشارکی و عبدالکریم حائری یک‌سری ماه بعداز درگذشت میرزای تعالی (۱۳۱۲ ق) از سامرا به نجف نقل جای کردند.[۱۵] حائری در نجف در درس فشارکی و آخوند خراسانی[۱۶] کمپانی می کرد و در ماه‌های انتها قدمتِ فشارکی، از وی محافظت هم میکرد.[۱۷]

عبدالکریم حائری یزدی
برای دیگر کاربردها حائری یزدی (عدم وضوح‌زدایی) را ملاحظه کنید.
روضه خوان عبدالکریم حائری

داده ها شخصی
کنیه حائری
محل معاش یزد • کربلا • نجف • سامرا • قم • اراک
تاریخ وفات ۱۷ ذی‌القعده ۱۳۵۵ق (۹ بهمن ۱۳۱۵ش)
محل دفن قم
شهر وفات قم
خاندان
سرشناس مرتضی حائری یزدی • مهدی تشریفات مشهد حائری یزدی
داده ها علمی
استادان سید محمد فشارکی • میرزا محمد تقی شیرازی • میرزا محمد حسن شیرازی • آخوند خراسانی • روحانی ادب الله نوری
شاگردان امام خمینی • سیدکاظم شریعتمداری • سیدمحمدتقی خوانساری •سید احمد خوانساری • سید محمد رضا گلپایگانی • محمدعلی اراکی • سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی
تألیفات دُرَرُالفوائد • کتاب النکاح • کتاب الرضاع • کتاب المواریث • کتاب الصلوة
بقیه مرجع پیروی • درس دادن در حوزه علمیه
شغل‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی تأسیس حوزه علمیه قم • زعامت حوزه علمیه قم • تأسیس درمان گاه سهامیه قم • تشویق به ساختن درمانگاه فاطمی • نهاد‌گذاری عزاداری در روز ها فاطمیه دوم (اولیه تا سوم جمادی الآخر) در جمهوری اسلامی ایران • اشاعه مجالس نوحه خوانی به مکان تعزیه و مشابه خوانی • دوری از نقل مطالب فارغ از منبع در مجالس اهل بیت

عبدالکریم حائری یزدی (۱۲۷۶ـ ۱۳۵۵ق) مشهور به‌ آیت‌الله مؤسس از مراجع تبعیت شیعه، بنیانگذار و زعیم حوزه علمیه قم از سال ۱۳۰۱ش تا ۱۳۱۵ش بود.

حائری سال‌های وقت گیر در حوزه علمیه کربلا، سامرا و نجف علم آموزی کرد. وی در سال ۱۳۳۳ق/۱۲۹۳ش برای مدام به کشور‌ایران برگشت و در صدر به اداره حوزه علمیه اراک درگیر شد. آیت‌الله حائری در سال ۱۳۴۰ق (۱۳۰۱ش) به دعوت عالمان قم، به آن شهر رفت و با صورت‌دادن به حوزه علمیه قم و بر ذمه تصاحب کردن سر کردگی آن، در قم به یاد ماندنی شد.

حائری در زمان سر کردگی حوزه قم بیشتراز هر چیز به نرم افزار‌ریزی برای ثبت و گسترش حوزه می‌اندیشید. دگرگونی در طریق‌های یادگرفتن در حوزه، تخصصی شدن ابواب فقه، توسعه و گسترش دامنه دانسته ها علم‌پژوهان حوزه، حتی فراگیری گویش‌های فرنگی، و به‌طور خلاصه تربیت پژوهشگر و مجتهد، از اپلیکیشن‌های وی بود.

حائری خویش را در معرض جایگاه مرجعیت قرار نداد و بعد از وفات سیدمحمدکاظم یزدی (۱۳۳۷ق/۱۲۹۸ش) دعوت برای رفتن به عتبات و تایید مرجعیت شیعه را نپذیرفت و اقامت در جمهوری اسلامی ایران را وظیفه خویش خواند. با این درحال حاضر با ارتقا شهرتش در قم، بخش اعظمی از ایرانیان و بعضی شیعه ها بقیه کشورها از مقلدان وی شدند.

حائری از سیاست گریزان بود و در ماجرای مشروطه نیز در کارها دخالت نکرد البته به سبب ساز منزلت اجتماعی‌اش در اواخر قدمت، بدون چاره به حضور در کارها سیاسی شد؛ وی به موضوع کشف عفاف و حجاب (۱۳۱۴ش) اعتراض کرد و تا مجال درگذشت، مناسباتش با رضا سلطان پهلوی تیره بود.

بعضا از شاگردان وی به عنوان مثال سید روح الله خمینی، محمد علی اراکی، گلپایگانی، شریعتمداری، سیدمحمدتقی خوانساری و سید احمد خوانساری در سال‌های آن‌گاه به رده مرجعیت رسیدند. حائری در کارها اجتماعی نیز فعال بود و به عنوان مثال شغل های عام‌المنفعه وی تأسیس مریض‌خانه سهامیه قم و تشویق به ساختن مریض‌خانه فاطمی قم بود.

معاش‌طومار
عبدالکریم حائری در خانواده‌ای مذهبی در مِهرجِرد میبد در سال ۱۲۷۶ق[۱] متولد شد. پدرش، محمدجعفر، را شخصی متدین و پرهیزکار تعریف کرده‌اند.[۲]

حائری پنج فرزند داشت؛ دو پسر به اسم‌های مرتضی و مهدی و سه دختر که با محمد تویسرکانی، احمد همدانی و سید محمد پژوهشگر داماد وصلت کردند.[۳]

روضه خوان عبدالکریم حائری در ۱۷ ذی‌القعده ۱۳۵۵ق[۴] (۹ بهمن ۱۳۱۵)،[۵] بعد از حدود ۱۵ سال اقامت در قم درگذشت. [یادداشت ۱]با وجود محدودیت‌های حکومتی، پیکر وی تشییع باشکوهی شد و آیت‌الله سید درست گو قمی بر وی نماز خواند و در مقبره حضرت معصومه(س) به خاک امانت شد.[۶] آیت الله سید صدرالدین صدر درباره وفات وی اشعاری سرود و در مصرع دوم بیت پایان تاریخ وفاتش را اینگونه گفته میباشد

دعاه مولاه فقل مؤرخا
«لدی الکریم حل ضیفا عبده»
[۷][یادداشت ۲] این اشعار به دور سنگ قبر حائری مندرج میباشد.[۸]

علم آموزی
عبدالکریم حائری، به خواست شوهرخاله‌اش میرابوجعفر به اردکان رفت و در مکتبخانه فراگیری مشاهده کرد و بعداز فوت پدرش، نزد مادرش در مهرجرد رفت.[۹]

بعداز مدتی به یزد رفت و در مکتب محمدتقی خان، دارای شهرت به مکتب خان، ادبیات عرب را نزد عالمانی زیرا سیدحسین وامق و سیدیحیی بلندمرتبه، پر اسم و رسم به مجتهد یزدی فرا گرفت.[۱۰]

عراق
وی در ۱۲۹۸ق برای ادامه علم آموزی، به همپا مادرش، راهی عراق شد. ابتدا به کربلا رفت و حدود دو سال تحت حیث فاضل اردکانی به علم آموزی پرداخت و درس‌های سطح های میانی فقه و اصول را در آنجا یادگرفت.[۱۱] بعد از آن برای ادامه علم آموزی و استعمال از میرزای شیرازی، به سامرا رفت.[۱۲]

عصر علم آموزی حائری در سامرا از ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۲ق. بود که ابتدا دو تا سه سال درس‌های سطح ها خوب فقه و اصول را نزد استادانی زیرا روضه خوان فضل و ادب الله نوری، میرزا ابراهیم محلاتی شیرازی و میرزا مهدی شیرازی به اتمام رساند و بعد از آن در درس‌های بیرون فقه و اصول سید محمد فشارکی اصفهانی و میرزا محمدتقی شیرازی، و مدتی در مجلس درس میرزا محمد حسن شیرازی کمپانی کرد.[۱۳] و از میرزا حسین نوری اذن ماجرا اخذ کرد.[۱۴]

سید محمد فشارکی و عبدالکریم حائری یک‌سری ماه بعداز درگذشت میرزای تعالی (۱۳۱۲ ق) از سامرا به نجف نقل جای کردند.[۱۵] حائری در نجف در درس فشارکی و آخوند خراسانی[۱۶] کمپانی می کرد و در ماه‌های انتها قدمتِ فشارکی، از وی محافظت هم میکرد.[۱۷]