مجله خبری تشریفات

در شرایطی که قوانینی پیش آمد که چند نفر دارای شرایط ما یحتاج بودند بایستی امام جماعت لایق خیس را گزینش کرد که حضرت محمد(صلی الله علیه وآله وسلم) خصوصیت هایی را برای افرادی که سزاوار خیس می‌باشند ذکر می نماید.

آن حضرت در جواب بدین سؤال که چه کسی برای امامت جماعت سزاوار خیس میباشد، فرمود: پیامبر پروردگار(صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود: پیشنمازی عموم را کسی به ذمه گیرد که قرآن خون خیس (یا این که قرائتش خوب) باشد؛ درصورتی که در تلاوت یکسان بودند آن که در مهاجرت مقدم خیس میباشد، پیشنماز خواهد شد و چنانچه در مسافرت نیز یکسان بودند آن که سنش بیشتر میباشد به ذمه گیرد؛ در شرایطی‌که همسن بودند آن که به سنت داناتر و در آئین دانا خیس میباشد، امامت نماید. هیچ یک از شما در منزل کسی بر صاحبخانه مقدم (در پیشنمازی) نشود و خیر بر صاحب و مالک نفوذی در قلمرو نفوذش. (محمدی ری شهری، 1379، ص 3143-3144)

در حدیث دیگری این طور داستان گردیده که در صورتی‌که جمعی در سن با هم معادل بودند هرمورد که زیباروی خیس میباشد جلو بایستد. (حر عاملی، 1401، ج5، ص419 و صدوق، 1382، ج2، ص71)

هیئت امنا سرمشق و پیروز از بینش قرآن

یکی عناصر تصمیم گیری و طرح ریزی در مساجد که نقش مهمی در جذب نوجوان ها و جوان ها به سوی مسجد قادر است داشته باشد هیئت امنا میباشد. قرآن مهربان متولیان و سرپرستان منزل معبود، مسجدالحرام را عده ای می‌داند که زاهد و پرهیزکار هستند و می‌فرماید:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ؛

فقط اشخاصی حق این سرپرستی را دارا‌هستند که دین دار و پرهیزکار باشند. (سوره انفال، آیه 24)

گرچه این حکم درباره مسجدالحرام آورده شده میباشد، اما در واقع دربرگیرنده کلیه کانون های فقهی و مساجد و مرکزها مذهبی می‌گردد. متولیان و متصدیان آنها از تمیز ترین و پرهیزکارترین و فعال ترین عموم باشند که‌این کانون ها را منزه و زنه و مرکز ها آموختن و تربیت و بیداری و دوراندیشی قرار دهندگ. (مکارم شیرازی، بی تا، ج7، ص 154)

در تفاسیر مجمع البیان آمده میباشد که خواسته از متّقون افرادی می‌باشند که تشریفات مشهد معاصی پروردگار را سوراخ و از آن اجتناب می نمایند. (طبرسی، بی تا، ج2، ص 540)

در تعبیروتفسیر صافی نیز از امام درست گو(علیه السلام) در زیر همین ایه نقل گردیده‌است:

مراد ما از «کانو اولیاءَهُ» سرپرست آن نیستند یعنی سرپرست منزل پروردگار مشرکین نیستند و صرفا عده ای حق سرپرستی را دارا‌هستند که دیندار و پرهیزکار باشند زیرا آن ها حق تقدم دارا‌هستند به سرپرستی منزل معبود نسبت به مشرکین. (نتیجه کاشانی، بی تا، ص 220)

براین اساس از طریقه قرآن می بایست منزه ترین و باتقوی ترین اشخاص عضو هیئت امناء مساجد باشند و این دستور یکی‌از کارداران مؤثری میباشد که مساجد را جزء مساجد سرمشق و مثال و برنده قرار می‌دهد.

در مسجد گزینه تفحص پژوهشگران نیز، هیئت امناء مسجد از جوانانی فعال و با نشاط درست شده بودند که مسجد را به راءس یاددادن و تربیت نوجوان ها و جوان ها قرار داده بودند.

نماز گزار لایق از طریقه قرآن کریم و مهربان

با اعتنا به معنا فرهنگ وتمدن، فرهنگ وتمدن نماز در قرآن تیم ای میباشد از خیر و خوبی ها و عصمت ها. زیرا نماز برگزیدگان مدرسه بهتر تربیت میباشد و نمازگزار سزاوار نیز بایستی از نگرش قرآن به‌این طهارت ها تر و تمیز باشد. قرآن مهربان تأثیر نماز را بر خوی و شغل نمازگزار در یکسری سوره ذکر می نماید و یکی این سوره ها، سوره مبارکه مؤمنون میباشد که میفرماید:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ﴿1﴾ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ ﴿2﴾ وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ ﴿3﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ ﴿4﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ ﴿5﴾ إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿6﴾ فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ ﴿7﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ ﴿8﴾ وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿9﴾ أُوْلَئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ ﴿10﴾ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿11﴾

مؤمنان رستگار شدند(1) آن‌ها که در نمازشان خضوع دارا هستند(2) و آن‌ها که از کنسل و بیهودگی رویگردانند(3) و آن‌ها که زکات را ایفا میدهند(4) و آنان که دامان خویش را از آلودگی به فحشا محافظت می نمایند(5) صرفا آمیزش جنسی با همسران و کنیزانشان دارا هستند که در منفعت گیری از آنان نکوهش نمیشوند (6) و هر که غیر این شیوه را طلب نماید تجاوز گر میباشد(7) و آن‌ها که ودیعت ها و قول خویش را ملاحظه می نمایند(8) و آنان که از نمازها مواظبت می کنند (9) (بله) آنان وارثانند (10) که پردیس برین را ارث میبرند، و جاودانه در آن خواهند ماند.(11)

این آیه‌ها که از آیه 1 تا 11 سوره مؤمنون میباشد زیباترین صورت خلق نمازگزار سزاوار را به تصویر می‌کشد که گروه این رفتارها تمدن نماز را تشکیل میدهد. در کتاب منهج الصادقین آمده میباشد که: امیرمؤمنان علی(علیه السلام) فرمودند: خداا پرستش تو خیر به دلیل هراس حریق دوزخ و جهنم و طمع اجر عبادت می‌کنم بلکه تو‌را اهل عبادت و لایق پرستش یافته ام و به دلیل آن را تورا پرستش می‌کنم. (کاشانی، بی تا: 206) این عبادت حقیقی میباشد که بشر خداوند را لایق عبادت بشناسد و او‌را عبادت نماید.

در تعبیر و تفسیر شریف صافی از امام امیر مؤمنان(علیه السلام) گفته شده که هر فتاری که در آن حافظه آفریدگار و بیان نباشد کنسل میباشد. (سود کاشانی، 1334: 368)

هم اینگونه طبرسی در تعبیر و تفسیر مجمع البیان آوره میباشد که کنسل در واقعیت هر گفتار و کاری میباشد که فائده ای معمولاً نداشته باشد پس این کارها قبیح میباشد و دوری و غربت از آنها واجب . ( طبرسی، بی تا: 98)

به این ترتیب نمازگزاران حقیقی و واقعی از هر سیرتکامل اموری که موجب بلندمرتبه و توسعه و گسترش وجود ندارد دوری می نمایند و به درنگ استحصال فضائل انسانی میباشند و از هر سیرتکامل آلودگی بدور میباشند.

امام رضا(علیه السلام) در تعبیر آیه وَالَّذین هم علی صَلواتِهِم دائمون؛ مؤمنان افرادی می باشند که بر نمازهایشان مراقبت می نمایند فرموده میباشد: خواسته پروردگار متعال مواظبت بر وقت ها نماز میباشد و فرمودند: تایم ها نماز را نگهداری فرمایید (کوشش فرمایید نماز را در وقت ها منحصربه‌فرد آن به جا آورید) چون هیچ عبد و بنده ای از افت حادثه ها در تامین وجود ندارد. هر که وقت نماز وی فرا رسید و از روی عمد از آن کوتاهی نماید خطاکار میباشد. (صالحی، 1384: 144)

و این مختصری از معانی و قیمت های فرهنگ و تمدن نماز در قرآن میباشد که منجر وصال نمازگزار سزاوار به قله رفیع انسانی می‌گردد.

ساختمان مسجد

ساختمان مسجد سزاوار و سر مشق مسجدی میباشد که بر اساس تقوی صورت بگیرد و با اخلاص و خاطر خداوند ساخت خواهد شد. قرآن کریم و مهربان در باب حضرت ابراهیم(علیه السلام) و ساختمان به مسجد الحرام می‌فرماید:

وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ؛

و هنگامى كه ابراهيم و اسماعيل پايه‏هاى منزل [كعبه] را بالا مى‏بردند [مى‏گفتند] اى خدا ما از ما بپذير كه در حقيقت تو شنواى دانايى. (سوره بقره، آیه 127)

و به این شکل مسجدی، مسجد سر مشق و لایق میباشد.

حضور در مسجد

مسجد منزل خداست و نشستن در مسجد در هر حالی سزاوار این بیت وجود ندارد که نبی بزرگوار اسلام حضرت محمد(صلی الله علیه وآله وسلم) می‌فرماید:

هر نشستی در مسجد کنسل و بیهوده میباشد مگر نشستن سه کس: نمازگزاری که (قرآن) خواندن نماید، هر کس بیان خداوند بگوید و هر که به‌دنبال دانشی باشد. (مجلسی، 1397، ج77، ص 3)

به این ترتیب نمازگزار می بایست در مسجد یکی سه حالات فوق باشد که غیر از این حضور در آن منزل که منزل خداست سزاوار جایگاه نمازگزار و مسجد نمیباشد.

در شرایطی که قوانینی پیش آمد که چند نفر دارای شرایط ما یحتاج بودند بایستی امام جماعت لایق خیس را گزینش کرد که حضرت محمد(صلی الله علیه وآله وسلم) خصوصیت هایی را برای افرادی که سزاوار خیس می‌باشند ذکر می نماید.

آن حضرت در جواب بدین سؤال که چه کسی برای امامت جماعت سزاوار خیس میباشد، فرمود: پیامبر پروردگار(صلی الله علیه وآله وسلم) فرمود: پیشنمازی عموم را کسی به ذمه گیرد که قرآن خون خیس (یا این که قرائتش خوب) باشد؛ درصورتی که در تلاوت یکسان بودند آن که در مهاجرت مقدم خیس میباشد، پیشنماز خواهد شد و چنانچه در مسافرت نیز یکسان بودند آن که سنش بیشتر میباشد به ذمه گیرد؛ در شرایطی‌که همسن بودند آن که به سنت داناتر و در آئین دانا خیس میباشد، امامت نماید. هیچ یک از شما در منزل کسی بر صاحبخانه مقدم (در پیشنمازی) نشود و خیر بر صاحب و مالک نفوذی در قلمرو نفوذش. (محمدی ری شهری، 1379، ص 3143-3144)

در حدیث دیگری این طور داستان گردیده که در صورتی‌که جمعی در سن با هم معادل بودند هرمورد که زیباروی خیس میباشد جلو بایستد. (حر عاملی، 1401، ج5، ص419 و صدوق، 1382، ج2، ص71)

هیئت امنا سرمشق و پیروز از بینش قرآن

یکی عناصر تصمیم گیری و طرح ریزی در مساجد که نقش مهمی در جذب نوجوان ها و جوان ها به سوی مسجد قادر است داشته باشد هیئت امنا میباشد. قرآن مهربان متولیان و سرپرستان منزل معبود، مسجدالحرام را عده ای می‌داند که زاهد و پرهیزکار هستند و می‌فرماید:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ؛

فقط اشخاصی حق این سرپرستی را دارا‌هستند که دین دار و پرهیزکار باشند. (سوره انفال، آیه 24)

گرچه این حکم درباره مسجدالحرام آورده شده میباشد، اما در واقع دربرگیرنده کلیه کانون های فقهی و مساجد و مرکزها مذهبی می‌گردد. متولیان و متصدیان آنها از تمیز ترین و پرهیزکارترین و فعال ترین عموم باشند که‌این کانون ها را منزه و زنه و مرکز ها آموختن و تربیت و بیداری و دوراندیشی قرار دهندگ. (مکارم شیرازی، بی تا، ج7، ص 154)

در تفاسیر مجمع البیان آمده میباشد که خواسته از متّقون افرادی می‌باشند که تشریفات مشهد معاصی پروردگار را سوراخ و از آن اجتناب می نمایند. (طبرسی، بی تا، ج2، ص 540)

در تعبیروتفسیر صافی نیز از امام درست گو(علیه السلام) در زیر همین ایه نقل گردیده‌است:

مراد ما از «کانو اولیاءَهُ» سرپرست آن نیستند یعنی سرپرست منزل پروردگار مشرکین نیستند و صرفا عده ای حق سرپرستی را دارا‌هستند که دیندار و پرهیزکار باشند زیرا آن ها حق تقدم دارا‌هستند به سرپرستی منزل معبود نسبت به مشرکین. (نتیجه کاشانی، بی تا، ص 220)

براین اساس از طریقه قرآن می بایست منزه ترین و باتقوی ترین اشخاص عضو هیئت امناء مساجد باشند و این دستور یکی‌از کارداران مؤثری میباشد که مساجد را جزء مساجد سرمشق و مثال و برنده قرار می‌دهد.

در مسجد گزینه تفحص پژوهشگران نیز، هیئت امناء مسجد از جوانانی فعال و با نشاط درست شده بودند که مسجد را به راءس یاددادن و تربیت نوجوان ها و جوان ها قرار داده بودند.

نماز گزار لایق از طریقه قرآن کریم و مهربان

با اعتنا به معنا فرهنگ وتمدن، فرهنگ وتمدن نماز در قرآن تیم ای میباشد از خیر و خوبی ها و عصمت ها. زیرا نماز برگزیدگان مدرسه بهتر تربیت میباشد و نمازگزار سزاوار نیز بایستی از نگرش قرآن به‌این طهارت ها تر و تمیز باشد. قرآن مهربان تأثیر نماز را بر خوی و شغل نمازگزار در یکسری سوره ذکر می نماید و یکی این سوره ها، سوره مبارکه مؤمنون میباشد که میفرماید:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ﴿1﴾ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ ﴿2﴾ وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ ﴿3﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ ﴿4﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ ﴿5﴾ إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿6﴾ فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ ﴿7﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ ﴿8﴾ وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿9﴾ أُوْلَئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ ﴿10﴾ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿11﴾

مؤمنان رستگار شدند(1) آن‌ها که در نمازشان خضوع دارا هستند(2) و آن‌ها که از کنسل و بیهودگی رویگردانند(3) و آن‌ها که زکات را ایفا میدهند(4) و آنان که دامان خویش را از آلودگی به فحشا محافظت می نمایند(5) صرفا آمیزش جنسی با همسران و کنیزانشان دارا هستند که در منفعت گیری از آنان نکوهش نمیشوند (6) و هر که غیر این شیوه را طلب نماید تجاوز گر میباشد(7) و آن‌ها که ودیعت ها و قول خویش را ملاحظه می نمایند(8) و آنان که از نمازها مواظبت می کنند (9) (بله) آنان وارثانند (10) که پردیس برین را ارث میبرند، و جاودانه در آن خواهند ماند.(11)

این آیه‌ها که از آیه 1 تا 11 سوره مؤمنون میباشد زیباترین صورت خلق نمازگزار سزاوار را به تصویر می‌کشد که گروه این رفتارها تمدن نماز را تشکیل میدهد. در کتاب منهج الصادقین آمده میباشد که: امیرمؤمنان علی(علیه السلام) فرمودند: خداا پرستش تو خیر به دلیل هراس حریق دوزخ و جهنم و طمع اجر عبادت می‌کنم بلکه تو‌را اهل عبادت و لایق پرستش یافته ام و به دلیل آن را تورا پرستش می‌کنم. (کاشانی، بی تا: 206) این عبادت حقیقی میباشد که بشر خداوند را لایق عبادت بشناسد و او‌را عبادت نماید.

در تعبیر و تفسیر شریف صافی از امام امیر مؤمنان(علیه السلام) گفته شده که هر فتاری که در آن حافظه آفریدگار و بیان نباشد کنسل میباشد. (سود کاشانی، 1334: 368)

هم اینگونه طبرسی در تعبیر و تفسیر مجمع البیان آوره میباشد که کنسل در واقعیت هر گفتار و کاری میباشد که فائده ای معمولاً نداشته باشد پس این کارها قبیح میباشد و دوری و غربت از آنها واجب . ( طبرسی، بی تا: 98)

به این ترتیب نمازگزاران حقیقی و واقعی از هر سیرتکامل اموری که موجب بلندمرتبه و توسعه و گسترش وجود ندارد دوری می نمایند و به درنگ استحصال فضائل انسانی میباشند و از هر سیرتکامل آلودگی بدور میباشند.

امام رضا(علیه السلام) در تعبیر آیه وَالَّذین هم علی صَلواتِهِم دائمون؛ مؤمنان افرادی می باشند که بر نمازهایشان مراقبت می نمایند فرموده میباشد: خواسته پروردگار متعال مواظبت بر وقت ها نماز میباشد و فرمودند: تایم ها نماز را نگهداری فرمایید (کوشش فرمایید نماز را در وقت ها منحصربه‌فرد آن به جا آورید) چون هیچ عبد و بنده ای از افت حادثه ها در تامین وجود ندارد. هر که وقت نماز وی فرا رسید و از روی عمد از آن کوتاهی نماید خطاکار میباشد. (صالحی، 1384: 144)

و این مختصری از معانی و قیمت های فرهنگ و تمدن نماز در قرآن میباشد که منجر وصال نمازگزار سزاوار به قله رفیع انسانی می‌گردد.

ساختمان مسجد

ساختمان مسجد سزاوار و سر مشق مسجدی میباشد که بر اساس تقوی صورت بگیرد و با اخلاص و خاطر خداوند ساخت خواهد شد. قرآن کریم و مهربان در باب حضرت ابراهیم(علیه السلام) و ساختمان به مسجد الحرام می‌فرماید:

وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ؛

و هنگامى كه ابراهيم و اسماعيل پايه‏هاى منزل [كعبه] را بالا مى‏بردند [مى‏گفتند] اى خدا ما از ما بپذير كه در حقيقت تو شنواى دانايى. (سوره بقره، آیه 127)

و به این شکل مسجدی، مسجد سر مشق و لایق میباشد.

حضور در مسجد

مسجد منزل خداست و نشستن در مسجد در هر حالی سزاوار این بیت وجود ندارد که نبی بزرگوار اسلام حضرت محمد(صلی الله علیه وآله وسلم) می‌فرماید:

هر نشستی در مسجد کنسل و بیهوده میباشد مگر نشستن سه کس: نمازگزاری که (قرآن) خواندن نماید، هر کس بیان خداوند بگوید و هر که به‌دنبال دانشی باشد. (مجلسی، 1397، ج77، ص 3)

به این ترتیب نمازگزار می بایست در مسجد یکی سه حالات فوق باشد که غیر از این حضور در آن منزل که منزل خداست سزاوار جایگاه نمازگزار و مسجد نمیباشد.